| 1990 | Op 16 juli stemde de Oekraïense Sovjet (raad)
met een overweldigende meerderheid voor de autonomie (355 van de 450 stemmen).
Voorzitter van de Opperste Sovjet (hoogste bestuursorgaan) werd Leonid
Kravtsjoek (*1934). |
|
| Op 24 augustus proclameerde de Verchovna Rada (vroegere Sovjet, met 346 stemmen voor) de onafhankelijkheid van de Oekraïne. De Communistische partij werd verboden. De onafhankelijkheid werd op 1 december in een referendum aan de bevolking voorgelegd: meer dan 90% van de kiezers stemde voor. Binnen twee weken daarna werd Kravtsjoek met 62% van de stemmen tot president gekozen. De Oekraïne was 604.000 km2 groot en had een bevolking van 52 miljoen, van wie 20% Russen. De Krim (een schiereiland van 27.000 km2 en 2,5 miljoen merendeels Russische inwoners) behoorde ook tot de nieuwe staat en kreeg de status van autonome republiek. |
||
| 1992 |
In october werd Leonid Koetsjma (*1938) eerste minister en kreeg speciale bevoegdheden om de economische hervormingen te leiden. De hervorming van de economie was het grootste probleem. Er werd een speciale overgangsmunt ingevoerd en de Oekraïne werd toegelaten als lid van het Internationale Monetaire Fonds (IMF). Met Rusland werden verdragen gesloten over handel en voor de afbetaling van uitstaande schulden.~~~ De beide Oekraïense orthodoxe kerken (de centraal geleide en de zelfstandige, of autocefale) fuseerden (juni). |
|
|
|
In juli sloot de Oekraïne een verdrag met de
VS: tegen betaling van 17,5 miljard dollar zou de Oekraïne zijn nucleaire
strijdmacht (176 ICBM raketten voor middellange afstand, 43 zware bommenwerpers
met in totaal meer dan 1600 kernkoppen) ontmantelen of vernietigen, waaronder
speciaal de lange-afstandsraketten. De afstoting van de kernmacht moest in 2000
voltooid zijn. ~~~ President Kravtsjoek nam in september zelf het heft in
handen bij de economische hervormingen en liet zich ook tot eerste minister
benoemen. Op 18 juni was de economische noodtoestand uitgeroepen na een staking
van twee weken door de mijnwerkers in het Donbass (Donjets-bekken), waarbij 250
mijnen waren stilgelegd. |
|
| In juni en juli vonden presidentsverkiezingen plaats: Koetsjma won deze met 52,58% van de stemmen en werd tevens eerste minister. Bij de algemene verkiezingen van maart en april wonnen de vroegere communisten 86 zetels, het nationalistische Volksfront Ruch 20, de Boerenpartij 18. Slechts de helft van de kiezers nam deel aan de tweede ronde. In november beval Koetsjma de arrestatie van premier Jefim Sviagilsky wegens verduistering van 25 miljoen dollar. In juni werd een wet aangenomen waarbij de scheiding der machten werd vastgelegd in afwachting van een nieuwe grondwet.~~~ De economie was er slecht aan toe. De VS beloofde 700 mijoen dollar hulp en de Europese Unie beloofde nieuwe kerncentrales te bouwen omdat veel bestaande centrales te gevaarlijk waren (in maart was er brand in die van Zaporozje). Rusland was minder toeschietelijk: in maart verminderde het de uitvoer van aardgas met 75% omdat de Oekraïne nog 900 miljoen dollar schuld had. Toerkmenistan staakte de uitvoer van aardgas helemaal (schuld van 700 miljoen dollar).~~~ In het kader van de ontmanteling van het kernwapenarsenaal werden 200 kernkoppen afgedragen aan Rusland in ruil voor bijna 12 miljard dollar aan nucleaire brandstof voor de Oekraïense kernreactoren. In november ratificeerde de Verchovna Rada het nucleaire non-proliferatieverdrag en de ontmanteling van de kernmacht. |
||
| De Westerse wereld gaf zich moeite, de
Oekraïne sterker aan zich te binden: in mei kwamen Amerikaanse troepen
naar de Oekraïne voor gezamenlijke legeroefeningen; in juni trad de
Oekraïne toe tot het "partnership for peace" programma van de
NAVO, en in mei werd het toegelaten als lid van de Raad van Europa.
Overeenstemming werd bereikt met Rusland over de omstreden status van de Zwarte
Zee-vloot (370 schepen, 80.000 manschappen): Rusland kreeg 80% van de vloot en
de schepen zouden gebruik blijven maken van de marinebasis Sebastopol op de
Krim.~~~ In juni werd het land getroffen door een cholera-epidemie. |
||
| 1996 |
In januari gingen de mijnwerkers van de Donbass
weer in staking, ditmaal omdat ze al tijden geen loon meer hadden ontvangen.~~~
Niet lang na zijn aantreden (eind mei) ontsnapte eerste minister Pavlo
Lazarenko (*1953) aan een moordaanslag.~~~ Begin september werd een nieuwe munt
ingevoerd, de grivna, ter waarde van 1,75 dollar. De nieuwe munt verving
de door inflatie snel waardeloos geworden karbovanets. |
|
| Op 11 juli werd Valerii Poestovoitenko (*1947)
benoemd als eerste minister ter vervanging van Lazarenko, die moest aftreden
wegens zijn betrokkenheid bij corruptieschandalen. Overigens was Lazarenko een
grote vijand van President Koetsjma. |
||
| Bij de algemene verkiezingen kregen de
Communisten bijna 25% van de stemmen en werden met 123 zetels de grootste
partij in de Rada. Het gematigd nationalistische Volksfront Ruch werd de tweede
partij met 41 zetels. De Democratische Volkspartij van President Koetsjma kreeg
28 zetels. De Hromada (Gemeenschaps) partij van ex-premier Lazarenko
kwam op 20 zetels. Ex-premier Lazarenko vluchtte naar de VS en werd daar
gearresteerd.~~~ Ook op de Krim wonnen de Communisten (36 van de 99 zetels in
het autonome parlemen). Omdat de Communisten de Krim weer bij Rusland wilden
laten aansluiten, was deze uitslag zorgelijk.~~~ De situatie in de
Oekraïense mijnbouw was desastreus. In juni begonnen stakende mijnwerkers
een protestmars naar Kief omdat ze maandenlang geen loon hadden ontvangen. In
april en augustus kwamen tientallen mijnwerkers om het leven door grote
ondergrondse ontploffingen.~~~ Economisch balanceerde het land op de rand van
de afgrond. Een krediet van het IMF ter waarde van 2,2 miljard dollar bracht
enige verlichting, evenals een betaling van de Wereldbank van 900 miljoen
dollar voor de hervorming van de landbouw. De inflatie op jaarbasis viel terug
naar 16%, terwijl die in 1996 nog ruim 80% bedroeg.~~~ De Franse President
Jacques Chirac (*1932) bracht een officieel bezoek aan de Oekraïne. |
||
| Met 56,3% van de stemmen werd Leonid Koetsjma op 14 november in de tweede ronde als president herkozen.~~~ De economie leed flinke schade (geschat op bijna 250 miljoen dollar tot juli) als gevolg van de Kosovo-oorlog van de NAVO. Hierdoor werd de Donauvaart gestremd. Hoewel de economie er beroerd aan toe was en de regering op vele punten faalde, werd het speciale krediet van het IMF verhoogd tot 2,6 miljard dollar.~~~ De Raad van Europa waarschuwde de Oekraïne dat er nu toch echt iets moest worden gedaan aan democratische hervormingen: geëist werd de afschaffing van de doodstraf, wetgeving ter bescherming van de Rechten van de Mens, hervorming van het strafrecht en het civiel recht en er moest een nieuwe kieswet komen. |
||
| 2000 | Op 18 april ondertekenden President Koetsjma en President Vladimir Poetin (*1952) van Rusland een strategisch en militair samenwerkingserdrag. De Oekraïne en Rusland kwamen samenwerking overeen bij de productie van wapens.~~~ In februari werd de doodstraf afgeschaft in het kader van de invoering van een nieuw wetboek van strafrecht.~~~ In december werd de Kerncentrale Tsjernobyl (waar in 1986 een "meltdown" had plaatsgevonden) definitief stilgelegd. Het grootste deel van de 770 miljoen dollar die de opheffing van de centrale kostte, werd opgebracht door de G7.~~~ Ex-premier Pavlo Lazarenko werd door een rechtbank in Zwitserland bij ontstentenis veroordeeld tot 18 maanden cel wegens het witwassen van geld. |