1947
 

1948

Op 14 mei riep David Ben Goerion (1886-1973), leider van de voorlopige regering, de onafhankelijkheid uit van de Joodse Staat Israël. Joden uit de hele wereld werden uitgenodigd zich in Israël te komen vestigen. Op het uitroepen van de onafhankelijkheid volgde een aanval van de Arabische buurlanden (Egypte, Libanon, Transjordanië, Syrië en Irak) die door de Israëli's werd afgeslagen (Onafhankelijkheidsoorlog). De Sovjet-Unie en de Verenigde Staten erkenden de nieuwe staat.~~~ De joodse bevolking telde 650.000 personen. Van de Arabische bevolking van meer dan 800.000 zielen, bleven er 170.000. De rest vluchtte naar de omliggende Arabische landen.


1949


Na de op 7 januari met bemiddeling van de Verenigde Naties gesloten wapenstilstand was het Israëlische grondgebied met 50% uitgebreid. Israël veroverde West-Galilei, een brede corridor door centraal Palestina naar Jeruzalem en een deel van de stad Jeruzalem. Op 11 mei werd Israël lid van de Verenigde Naties.~~~ Bij algemene verkiezingen op 25 januari kreeg Ben Goerion's rechts-sociale Mapai 46 parlementszetels, de links-sociale Mapam kreeg er 20, het Verenigd Religieus Front 16, de ultra-nationalistische Herut-partij van Menachem Begin (1913-1992) 14 en de kleinere partijen samen 24. Ben Goerion werd premier en minister van Defensie. Chaïm Weizmann (1874-1952) was Israëls eerste president. Het kabinet was een coalitie van Mapai, Religieus Front en een paar kleine partijen. Op 8 maart begon de eerste zitting van de Knesseth (parlement) in Tel Aviv. In december verhuisde het parlement naar Jeruzalem, dat was uitgeroepen tot hoofdstad van de nieuwe staat. Het beleid was toegespitst op uitbreiding van het landbouwareaal en vestiging van nieuwe nederzettingen (kibboetsim). Aan de grenzen met de Arabische buurlanden kregen de nederzettingen versterking.~~~ De stoffelijke resten van Theodor Herzl (1860-1904), oprichter van de zionistische beweging, werden naar Jeruzalem overgebracht. Zijn tombe kreeg een plaats op de naar hem genoemde heuvel aldaar.


1950


Egypte blokkeerde de toegang tot de Golf van Akaba zodat schepen de Israëlische haven Eilat niet konden bereiken. Transjordanië wijzigde de landsnaam in Jordanië en lijfde op 24 april de westelijke Jordaanoever in als bepaald bij het wapenstilstandsverdrag van 1949.~~~ De Knesseth aanvaardde een wet waarin elke Jood het recht kreeg zich in Israël te vestigen (Terugkeerwet). De immigratie kwam op gang, operatie 'Vliegend tapijt' bracht 125.000 joden uit Irak naar Israël. Met operatie 'Arendsvleugels' waren binnen 15 maanden 50.000 Jemenitische joden per vliegtuig naar Israël overgebracht.~~~ Ondanks hulpacties van het buitenland om de kosten van de immigratie te dekken, was de economische situatie precair. Veel geld ging naar het leger. Levensmiddelen en gebruiksgoederen waren op de bon en op luxe goederen stond veel belasting.


1951


Op 20 juli werd koning Abdullah (1882-1951) van Jordanië vermoord ; hij zou een jaar later worden opgevolgd door zijn 18-jarige kleinzoon Hoessein (1935-1999). De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties veroordeelde de Egyptische blokkade van het Suezkanaal voor Israëlische schepen.~~~ Op 14 februari ontstond een regeringscrisis vanwege een conflict met de religieuze partijen over het onderwijs. Na nieuwe verkiezingen op 30 juli kwam een kabinet tot stand met negen ministers van Mapai en vier uit het religieus blok. Ben Goerion bleef premier. De kibboetsbeweging leed onder een politieke crisis tussen aanhangers van de Mapai en de Mapam.~~~ Om de financiële problemen het hoofd te bieden gaf Israël met toestemming van de Verenigde Staten aldaar obligaties uit tot een bedrag van 500 miljoen dollar.~~~ In totaal werden circa 170.000 nieuwe immigranten toegelaten, waarvan 40.000 uit Roemenië. Huisvesting was een groot probleem. Aan het eind van het jaar verbleven bijna 65.000 gezinnen nog in transitdorpen in hutten, tenten en barakken.


1952


De Sovjet-Unie ging een anti-semitische koers varen en verbrak in februari zijn betrekkingen met Israël na een bomaanslag op de Sovjet ambassade in Tel Aviv. In de Oost-Europese staten begon een heksenjacht, joodse communisten werden uit de partij gestoten, in Praag en Moskou werden joodse intellectuelen, beschuldigd van hoogverraad en spionage, ter dood veroordeeld. Gamal Abdel Nasser (1918-1970) greep de macht in Egypte. Ondanks de tegenstand van de Herut en de Communistische Partij bekrachtigde de Knesseth een accoord tussen Israël en de Duitse Bondsrepubliek (10.9) over herstelbetalingen. Aan de grens met Jordanië was voortdurend sprake van incidenten waarbij doden vielen.~~~ Op 9 november overleed president Chaïm Weizmann. Hij werd opgevolgd door Yitzak Ben Zvi (1884-1963). Premier Ben Goerion sloot in december een overeenkomst met de oppositionele Algemene Zionisten die tot de coalitie toetraden onder voorwaarde van een liberalere economische politiek. De regering had nu de steun van twee derden van het parlement. ~~~ De Verenigde Staten verschaften een lening van 73 miljoen dollar.~~~ Nieuwkomers werden zoveel mogelijk gehuisvest op het platteland of in de kleinere steden.


1953


Na een aantal incidenten in het grensgebied met Jordanië, voerden Israëlische troepen een vergeldingsactie uit op het Jordaanse dorp Kybia waarbij 63 Arabieren werden gedood (15.10). De Veiligheidsraad sprak zijn afkeuring uit over de actie. Op 15 juli verhuisde het ministerie van Buitenlandse Zaken naar Jeruzalem nadat de Verenigde Staten vergeefs voor internationalisatie van deze stad hadden gepleit. Daarop werd de steun aan Israël verminderd. De diplomatieke betrekkingen met de Sovjet-Unie werden hersteld op consulaatsniveau. Met Syrië ontstond een conflict over irrigatiewerken in de gedemilitariseerde zone bij het Meer van Tiberias.~~~ Een scheuring in de Mapam leidde tot uitsluiting van de sovjetgezinde partijleden. Op 7 december trad Ben Goerion af en trok zich terug in een kibboets in de Negev woestijn. Moshe Sharett (1894-1965) werd premier.~~~ Er kwam meer economische vrijheid en Israël voerde een nieuwe wisselkoers in die gunstig was voor de export.~~~ Onderwijs werd een zaak van de overheid, de staat stelde 75% van het lesrooster vast. Orthodoxe groepen protesteerden tegen de onderwijswet en tegen de invoering van een tweejarige dienstplicht voor meisjes.


1954


Israël sprak zijn bezorgdheid uit over westerse wapenleveranties aan Egypte en Irak. Egypte legde het Israëlische schip Bat Galim in Suez aan de ketting na haar poging het Suezkanaal te passeren. De bemanning werd gevangen gezet. Op 12 oktober werd een Israëlisch spionagenetwerk ontdekt. Egypte arresteerde een aantal Israëlische agenten op beschuldiging van plannen om eigendommen van de Verenigde Staten en Engeland in Caïro en Alexandrië op te blazen om deze landen tegen Egypte op te zetten. Het hoofd van de Militaire Geheime Dienst beschuldigde minister van Defensie Pinhas Lavon (1904-1976) van de opdracht.~~~ De economie raakte uit het slop, er waren handelsverdragen met 17 landen, de handelsbalans verbeterde. De inkomsten namen toe door de verkoop van Israëlobligaties en vanuit Duitsland kwam een goederenstroom op gang in het kader van de herstelbetalingen. De distributie van levensmiddelen kon geleidelijk worden opgeheven.~~~ Op 17 maart viel een autobus op weg naar Eilat in een hinderlaag, waarbij 11 passagiers gedood werden.~~~ Op 19 juli werd een pijpleiding geopend die water naar de Negev woestijn bracht.


1955


Op 29 augustus voerden Egyptische moordcommando's (de islamitische Jihad), geïnfiltreerd via de Gazastrook, aanslagen uit op Israëlische burgers. Als represaille vielen de Israëli's de Egyptische legerbasis in Khan Youness in de Gazastrook aan: de basis werd vernietigd en 80 Egyptenaren werden gedood. De Syriërs bestookten vissersboten op het meer van Tiberias. Bij een Israëlische aanval op Syrische grensposten verloren 50 Syriërs het leven.~~~ Na een jaar van afwezigheid, op 21 februari, kwam Ben Goerion terug in de regering. Hij nam de portefeuille van Defensie over van Pinhas Lavon, die moest aftreden vanwege de spionageaffaire. Bij de parlementsverkiezingen van 27 juli bleef de Mapai met 45 zetels de grootste partij. Ben Goerion werd premier van een nieuwe coalitie maar bleef ook Defensie beheren.~~~ Vanwege de oorlogsdreiging werden de defensie-uitgaven verhoogd.~~~ Vanuit Noord Afrika nam de immigratie toe. Het totale bevolkingsaantal bedroeg 1.789.000.


1956


De spanningen met Egypte verhevigden. Syrië en Jordanië stelden hun leger onder Egyptisch opperbevel voor de gezamenlijke strijd tegen Israël, waarop Israël mobiliseerde. Op 26 juli kondigde Nasser de nationalisatie van het Suezkanaal aan. Tussen Frankrijk en Israël vonden contacten plaats over een gezamenlijke actie. Op 29 oktober rukte het Israëlische leger onder Moshe Dayan (1915-1981) de Sinaï binnen en vernietigde alle militaire installaties in de Gazastrook en langs de Golf van Akaba. Binnen een paar dagen stonden de Israëli's aan het Suezkanaal en was de Gazastrook bezet. Op 4 november landden Franse en Britse parachutisten in Egypte en bezetten na hevige gevechten Port Said en Port Fuad. Onder druk van de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, die dreigde ten gunste van Egypte te zullen ingrijpen, werd op 6 november een algehele wapenstilstand bereikt waarna Israël zich uit de Sinaï beloofde terug te trekken.~~~ Israël voerde vergeldingsacties uit in Kalkylia op Jordaans grondgebied als antwoord op een reeks incidenten waarbij tientallen Israëlische burgers werden gedood. Aan Jordaanse kant vielen 88 doden, aan Israëlische kant 18. Op 7 april werden een inwoonster van Ashkelon en twee kibboetsleden uit Givat Haïm gedood door de Jihad. Op 11 april vielen Jihad-leden een groep kinderen aan in een synagoge bij Ramleh. Drie kinderen en een leider werden gedood.~~~ Vanwege de hoge defensielasten waren bijzondere belastingen noodzakelijk.~~~ Sinds 1948 was de bevolking van Israël verdubbeld. Er kwamen veel immigranten uit Marokko, Polen en Hongarije. Ook uit Egypte, waar de joden uit hun land werden verdreven.


1957


In januari trok Israël zich terug uit de Sinaï. Onder sterke internationale druk verliet Israël uiteindelijk begin maart ook de Gazastrook en Sharm el-Sheikh. In de Sinaï werd een VN-politiemacht gestationeerd. Door de opheffing van de blokkade van de Golf van Akaba was havenstad Eilat weer bereikbaar. Het Suezkanaal bleef gesloten voor Israëlische schepen. Jordanië weigerde Israël toegang te geven tot de joodse heilige plaatsen in de oude stad van Jeruzalem.~~~ In Tel Aviv demonstreerden orthodoxe joden tegen het autobusverkeer tijdens de sabbat (3.8). Een gestoorde man gooide een handgranaat in de vergaderzaal van de Knesseth waardoor Ben Goerion en een aantal ministers verwondingen opliepen (29.10).~~~ De jonge violist Itzhak Perlman (*1945) kreeg een beurs om in de Verenigde Staten te gaan studeren.


1958


President Ben Zvi bezocht Nederland en België in juli. Nederland was het eerste land met een ambassade in Jeruzalem en niet in Tel Aviv. Op 6 november bombardeerde Syrië joodse dorpen in het noorden van Israël waarbij een dode viel. Israël diende een klacht in bij de Veiligheidsraad. In de Vergadering van de Verenigde Naties verklaarde Israël zich bereid tot vredesonderhandelingen met de Arabische landen en tot compensatie aan de vluchtelingen. Egypte en Syrië sloten zich aaneen in de Verenigde Arabische Republiek (VAR).~~~ Op 26 mei schoten Jordaanse militairen in Jeruzalem vier politieagenten dood en een Canadese waarnemer van de Verenigde Naties. Op 16 oktober begon een proces tegen elf Israëlische militairen die ervan werden beschuldigd tijdens de Sinaï-actie het vuur te hebben geopend op inwoners van het Arabische dorp Kafr Kassem die de avondklok overtraden, waarbij 43 van hen werden gedood.~~~ Na een emigratieverbod van negen jaar mochten Roemeense joden, met achterlating van hun bezittingen, het land verlaten. In december waren dit er al 6000 wat voor Israël veel financiële problemen opleverde. Een autosnelweg tussen Beersheva en Eilat kwam gereed.


1959


Egypte verscherpte de boycot van schepen met lading voor Israël door het Suezkanaal. Israël versterkte de samenwerking met een aantal jonge staten in Azië en Afrika. Minister van Buitenlandse Zaken Golda Meir (1898-1978) bezocht Zuid-Amerika en West-Afrika.~~~ Op 8 juli vonden in Haïfa gewelddadige rellen plaats in de wijk Wadi Salib waar veel Marokkaans-joodse immigranten woonden onder slechte sociale en economische omstandigheden. Bij de parlementsverkiezingen van 3 november behaalde Ben Goerion's Mapai een overwinning met 47 van de 120 zetels. Menachem Begin's Herut kreeg 17 zetels.~~~ De economie trok aan, de export steeg, de prijzen bleven stabiel en de betalingsbalans verbeterde. Israël werd toegelaten tot de GATT (General Agreement on Tariffs and Trade). In juli werd besloten tot de aanleg van een oliepijpleiding van Eilat naar Haifa.


1960



In maart bezocht premier Ben Goerion Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. In New York ontmoette hij de Duitse bondskanselier Konrad Adenauer (1876-1967). Israëlische en Syrische troepen raakten slaags in de gedemilitariseerde zone. De Israëlische Geheime Dienst arresteerde de nazibeul Adolf Eichmann (1906-1962) in Argentinië (23 mei).~~~ Op 24 september beval Ben Goerion een onderzoek naar de door Egypte ontdekte spionageaffaire uit 1954. Deze zaak, waar ex-minister van Defensie Pinhas Lavon bij betrokken was, veroorzaakte ernstige moeilijkheden binnen de Mapai. ~~~ In een nieuw economisch vijfjarenplan lag de nadruk op ontwikkeling van de export. Er kwam een pijpleiding die water uit het meer van Tiberias naar het zuiden moest voeren.


1961


Premier Ben Goerion kreeg in de spionagezaak geen steun van zijn partij en trad af, wat nieuwe verkiezingen betekende (31 januari). Ondanks een licht verlies aan stemmen, bleef de Mapai de belangrijkste partij. Ben Goerion werd opnieuw premier. Op 11 april werd in Jeruzalem het proces tegen Adolf Eichmann geopend. Op 15 december werd hij ter dood veroordeeld.~~~ In Asjdod kwam een nieuwe haven en in de Negev kwamen twee nieuwe steden. Israël lanceerde de satelliet Sjavith II voor meteorologisch onderzoek. Op 30 juli arriveerde de miljoenste immigrant sinds de vestiging van de nieuwe staat.


1962


De Verenigde Staten leverden Hawk-raketten aan Israël. Het leger voerde acties uit op Syrisch grondgebied als vergelding voor een groot aantal grensincidenten. Hierbij werden zeven Israëli en 35 Syriërs gedood (16.3). Na een door een Amerikaanse vertegenwoordiger van de Palestijnse verzoeningscommissie bij de Verenigde Naties ingediend plan over een eventuele terugkeer naar Israël van Palestijnse vluchtelingen, stemde de Knesseth op 14 november met grote meerderheid tegen terugkeer.~~~ Yitzhak Ben Zvi werd herkozen als president (31.10). De binnenlandse politieke situatie was stabiel, de vele partijen vormden een afspiegeling van de diverse achtergronden en ideeën (religieus en politiek) van de uit verschillende landen stammende joodse burgers.~~~ Overeenkomstig het vonnis werd Eichmann op 31 mei geëxecuteerd.~~~ De economie ontwikkelde zich gunstig, het bruto nationaal inkomen steeg met 11%.~~~ De immigratie was hoger dan ooit, de bevolking steeg tot 2,25 miljoen, waarvan 2 miljoen joden. In het noorden van de Negev woestijn werd de stad Arad gesticht.


1963


De Verenigde Naties namen een resolutie aan waarin Palestijnse vluchtelingen de keus moesten krijgen tussen terugkeer of compensatie. Israël protesteerde en verklaarde de resolutie te verwerpen. Met Egypte en Jordanië bestonden conflicten over het gebruik van Jordaanwater.~~~ President Ben Zvi overleed in april, op 21 mei werd Sjneoer Zalman Shazar (1889-1974) de nieuwe president. Een anti-Duitse stemming was het gevolg van berichten over de fabricage van massavernietigingswapens in de VAR door Duitse technici. Ben Goerion wilde de goede verhouding met de Duitse Bondsrepubliek handhaven maar kreeg daarover problemen met het hoofd van de Geheime Dienst en met de rechtse Herut. Op 16 juni trad hij af om 'persoonlijke redenen'. Hij werd in zijn beide functies opgevolgd door Levi Esjkol (1895-1969).~~~ 50 Kilometer ten zuiden van Tel Aviv werd een belangrijke olievondst gedaan. Het irrigatieproject in de Negev (met Jordaanwater) werd voltooid.~~~ In Jeruzalem demonstreerden orthodoxe joden voor eerbiediging van de sabbat (26 juli). De bewegingsvrijheid van de Arabische ingezetenen werd uitgebreid door een opheffing van het reisverbod.


1964


Op 5 januari bezocht paus Paulus VI (1897-1978) de heilige plaatsen in Israël. Vanwege de toenemende politieke druk van de Arabische landen over het Jordaanwaterproject, zocht Israël steun in het westen. Minister Golda Meir bezocht op een rondreis in februari/maart Parijs, Rome, Den Haag, Londen en Brussel. Premier Esjkol bezocht in juni de Verenigde Staten en Frankrijk. Israel waarschuwde dat sabotage van het waterproject met geweld zou worden verhinderd. ~~~ In Oost-Jeruzalem werd op 27 mei de Palestine Liberation Organization (PLO) opgericht onder voorzitterschap van Achmed Shuqeiri (1907-1980), vertegenwoordiger van de Palestijnse Arabieren bij de Arabische Liga.~~~ Binnen de Mapai ontstonden spanningen tussen premier Esjkol en Ben Goerion over de voorwaarden van fusie met de Ahdut Haavoda, die rehabilitatie wilde van ex-minister van Defensie Pinhas Lavon. Ben Goerion was daar tegen en wilde nieuw onderzoek in de Lavon-affaire. Het kabinet wees dit af. Yitzhak Rabin (1922-1995) werd benoemd tot stafchef van het leger.~~~ Het hoge groeitempo van de economie leidde tot inflatie en verslechtering van de handelsbalans. De regering kondigde maatregelen aan.


1965


Met de Duitse Bondsrepubliek kwamen diplomatieke betrekkingen tot stand. De Palestijnse al-Fatah beweging (de Verovering) van de in Egypte geboren Yasser Arafat (*1929) trachtte vergeefs de watervoorziening in Israël te saboteren. Aan de grens met Syrië braken hevige gevechten uit als onderdeel van de strijd om het Jordaanwater (augustus).Op 18 mei werd de Israëlische spion Elie Cohen in Damascus opgehangen. ~~~ Op 20 mei fuseerde de Mapai met de Ahdut Haavoda. Ben Goerion trad uit het partijbestuur om een nieuwe partij op te richten, de Rafi (Lijst van Israëlische Arbeiders), waarvan ook Shimon Peres (*1923) en Moshe Dayan (1915-1981) lid werden. Bij de parlementsverkiezingen van 2 november behaalde de gefuseerde Mapai 45 van de 120 zetels. De Rafi kreeg er 10. De rechts-nationalistische Herut en de centrum-rechtse Liberale Partij, samen op één lijst (Gahal), kregen 26 zetels. Lévi Esjkol formeerde een nieuw coalitiekabinet van Mapai en Mapam (links-socialistisch), de religieuze partijen en de onafhankelijke liberalen. Abba Eban (*1915) werd minister van Buitenlandse Zaken.~~~ De economische groei werd iets afgeremd. De landbouw ondervond schade van een droge winter. De Wereldbank verleende een krediet van 20 miljoen dollar.


1966


In juni bezocht premier Esjkol zeven Afrikaanse staten, in juli bezocht president Shazar Uruguay, Chili en Brazilië. In antwoord op een aantal aanslagen, voerde het leger een vergeldingsactie uit tegen het Jordaanse dorp Samoa waarbij 18 doden en 134 gewonden vielen, waaronder veel burgers. De joodse vredesactivist Abie Nathan vloog de grens met Egypte over om president Nasser een vredespetitie te overhandigen. Dat mislukte en bij terugkeer werd hij gearresteerd wegens illegale grensoverschrijding.~~~ De leider van de Herut, Menachem Begin, trad eind juni af wegens interne wrijving met jongere partijleden.~~~ Er kwam een einde aan de Duitse herstelbetalingen van in totaal 3,45 miljard Duitse Marken. In een nieuw financieel accoord stelde de Bondsrepubliek kredieten beschikbaar tot een totaal van 160 miljoen DM. Vanwege deflatoire maatregelen van de overheid, steeg de werkloosheid.~~~ Op 30 augustus werd in Jeruzalem het nieuwe parlementsgebouw ingewijd. Op 10 december ontving de Israëlische schrijver Sjmoeël Yossef Agnon (1888-1970) de Nobelprijs voor literatuur.


1967


Syrische tanks beschoten het noorden van Israël (januari). Zes Syrische Mig straaljagers werden door Israëlische vliegtuigen neergehaald (april). In mei stuurde Egypte extra troepen naar de Sinaï en sloot opnieuw de Golf van Akaba af. Op verzoek van Egypte hadden de Verenigde Naties hun troepen uit de Sinai teruggetrokken. Jordanië mobiliseerde en liet Iraakse en Saoedi-Arabische troepen toe op zijn grondgebied. Premier Esjkol vormde een regering van nationale eenheid met Moshe Dayan op Defensie. Op 5 juni begonnen de vijandelijkheden en binnen zes dagen (Zesdaagse Oorlog) bezette het Israëlische leger de gehele Sinaï en de Gazastrook, maakte een eind aan de blokkade van Eilat, verdreef Syrië uit de Golanhoogten en veroverde de westelijke Jordaanoever met de oude stad van Jeruzalem. Nadat op 21 oktober de Israëlische torpedobootjager Eilathtot zinken was gebracht, schoten de Israëli's twee Egyptische olieraffinaderijen in brand. In november accepteerde Israël resolutie 242 van de VN-Veiligheidsraad met voorwaarden voor een duurzame vrede in het Midden-Oosten.~~~ Drie afgevaardigden van de Herut werden uit de partij gestoten omdat zij zich achter Menachem Begin hadden opgesteld.


1968


Premier Esjkol bezocht in januari de Verenigde Staten, Canada en Groot Brittannië. De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Jozef Luns (*1911) bezocht Israël in juli. Israël en Egypte wisselden krijgsgevangenen uit. Aan het Suezkanaal was regelmatig sprake van vuurgevechten, langs de Jordaanse grens was al-Fatah actief, vanuit Libanon de Hezbollah. De Palestijnen pleegden aanslagen in Jeruzalem, Tel Aviv en Hebron. Bij Eilat reed een autobus met scholieren op een mijn. Het leger voerde een vergeldingsactie uit in het Jordaanse dorp Karameh, een basis voor al-Fatah. Daarbij werden 30 Israëlische en 61 Jordaanse militairen gedood en 150 Palestijnen. Leden van de PLO kaapten een El-Al vliegtuig naar Athene, waarbij een passagier werd gedood. Als vergeldingsmaatregel vernietigde een Israëlische commando-eenheid op het vliegveld van Beiroet 14 vliegtuigen op de grond.~~~ De dienstplicht werd met zes maanden verlengd tot 36 maanden. Op 21 januari fuseerden Mapai, Akdut Haavoda en Rafi tot Israëlische Arbeiderspartij (Mifleget Haavoda Haisraelit). President Shazar werd in maart herkozen. Het stichten van nederzettingen in de bezette gebieden ging door. De 'Groot Israël' beweging, waar ook Herut deel van uitmaakte, was voor inlijving van alle bezette gebieden. Het kabinet verklaarde op 21 mei dat ontruiming van de bezette gebieden pas mogelijk werd na het sluiten van vredesverdragen.~~~ De economie ontwikkelde zich gunstig, productie en uitvoer stegen, er was volledige werkgelegenheid en de landbouw had een goede citrusoogst. Van de begroting ging 37% naar defensie.


1969


Golda Meir, premier na het overlijden van Levi Esjkol in februari, bezocht de Verenigde Staten in september. Die wilden dat Israël de bezette gebieden zou ontruimen zonder vredesvoorwaarden maar Israël wees dat af. De PLO pleegde aanslagen op buitenlandse kantoren van El-Al (Brussel, Athene) en op Israëlische ambassades in Bonn en Den Haag. Vijf voor Israël bestemde oorlogsschepen, die in Cherbourg aan de ketting waren gelegd vanwege een Frans embargo, verdwenen in de Kerstnacht en kwamen op 31 december in Haïfa aan.~~~ Bij de verkiezingen in oktober voerde de Arbeiderspartij één lijst met de Mapam. Samen kregen zij 56 zetels. De Gahal ging van 22 naar 26 zetels.


1970


Aan de grenzen bleef het onrustig, langs de bestandslijn met Egypte werd gevochten en Israël bombardeerde militaire doelen in Egypte. In mei omsingelden Israëlische militairen zes dorpen in Libanon en namen een aantal Palestijnse guerrilla's gevangen. Een bomaanslag van al-Fatah op een busstation in Tel Aviv veroorzaakte een dode en 34 gewonden. De PLO moest Jordanië verlaten en vestigde zich in Libanon. Egypte en Israël sloten een wapenstilstand die op 7 augustus inging. De Sovjet-Unie installeerde SAM-3 raketten langs het Suezanaal. Israël protesteerde maar ging desondanks accoord met een verlenging van de wapenstilstand met drie maanden. De rechtse ministers verlieten het kabinet uit protest tegen het bestand.~~~ Een Swissair vliegtuig met 38 passagiers en negen bemanningsleden explodeerde op weg naar Israël (21.2). De PLO eiste de aanslag op. Een terroristische aanval op een autobus met kinderen uit Avivim in Galileï kostte 12 doden en 19 gewonden (mei).~~~ Er kwam een oliepijpleiding van Eilat naar Ashkelon.


1971


In juli bracht president President Idi Amin (*1925) van Uganda een bezoek aan Israël. Bemiddelingspogingen van de Verenigde Naties en de Verenigde Staten leden schipbreuk op het Israëlische standpunt dat er eerst vrede moest zijn voordat Israël zijn troepen terug zou trekken. Bovendien weigerde Israël de grenzen van vóór de Zesdaagse Oorlog te accepteren. Begin november besloot de Organisatie voor Afrikaanse Eenheid (OAE) te bemiddelen op basis van een vredesplan van de Verenigde Naties. Jordanië protesteerde tegen Israëlische bouwplannen in de oude stad van Jeruzalem en kreeg daarbij steun van het Vaticaan. De laatste Palestijnse verzetshaarden in Jordanië waren eind juli opgeruimd.~~~ De nieuwe onderminister van Volksgezondheid was het eerste Arabische kabinetslid van Israël.


1972


Met een Israëlische aanval op Palestijnse bases in Libanon begon een langdurige strijd aan Israëls noordelijke grens. De Palestijnse kaping en gijzeling van een Sabena-vliegtuig met passagiers op het vliegveld van Lod, werd door een Israëlische commando-actie beëindigd. Het commando stond onder leiding van Ehud Barak (*1942), de latere premier van Israël. Op 30 mei openden drie Japanse terroristen het vuur op de menigte in de hal van het vliegveld van Lod. Zij doodden 25 personen en verwondden er 72. Op de Olympische Spelen in september in München overvielen Palestijnse commando's (Zwarte Septemberbeweging) de Israëlische delegatie; 12 Israëlische sporters werden gedood.


1973


Op 6 oktober (Jom Kippoer/Grote Verzoendag) werd Israël bij verrassing aangevallen door Egypte en Syrië. Egypte trok over het Suezkanaal de Sinaï binnen en een Syrisch leger met tanks en vliegtuigen rukte de Golanhoogten in. Ten koste van grote verliezen wisten de Israëli's de Syriërs terug te drijven tot op 35 kilometer van Damascus en over het Suezkanaal Egypte binnen te dringen tot aan Caïro. Op 22 oktober vaardigde de Veiligheidsraad resolutie nr. 338 uit om een staakt-het-vuren af te dwingen. Na vredesonderhandelingen in Genève kreeg Syrië een deel van de Golanhoogten terug en trok het Israëlische leger zich terug tot op 20 kilometer ten oosten van het Suezkanaal. Een VN-vredesmacht hield toezicht op de naleving van het bestand.~~~ Op initiatief van de generaals Ariel Sharon (*1928) en Ezer Weizman (*1924) sloten de rechtse partijen zich aaneen in de Likoed Partij. De door de oorlog verlate verkiezingen (31 december) leverden winst op voor de nieuwe Likoed maar links behield een meerderheid in het parlement. Ephraim Katzir (*1916) werd in april gekozen tot de nieuwe president van Israël. Op 1 december overleed Ben Goerion op 87-jarige leeftijd.


1974


Met Egypte kwam in januari een troepenscheidingsaccoord tot stand, met Syrië eind mei. VN-troepen moesten de scheidslijnen bewaken. Op de Palestijnse aanslagen op Kirjat Sjmona en een school in Maälat met veel doden, volgden Israëlische acties tegen Palestijnse vluchtelingenkampen en dorpen in Zuid-Libanon. De Verenigde Naties protesteerden tegen het bombarderen van vluchtelingenkampen. In de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties vond een debat plaats over het Palestijnse probleem en hield Yasser Arafat een toespraak.Twee pro-Palestijnse resoluties leidden tot demonstraties in de bezette gebieden op de Westelijke Jordaanoever (300 arrestaties, 5 Palestijnse leiders uitgewezen) en tot polarisatie binnen de regering.~~~ Na een aantal mislukte pogingen formeerde Golda Meïr op 10 maart een nieuw kabinet. De commissie Agranat bracht een tussentijds rapport uit over de staat van verdediging ten tijde van de Jom Kippoer-oorlog en legde de schuld bij de legerleiding. Maar de publieke opinie beschuldigde vooral de politieke leiders. Op 11 april trad Golda Meïr af en werd Yitzhak Rabin, voormalig opperbevelhebber tijdens de Zesdaagse oorlog en vervolgens ambassadeur bij de Verenigde Staten, premier. Een coalitie van Arbeiderspartij, Nationale Religieuze Partij en Onafhankelijke Liberalen beschikte over 68 zetels in het parlement. Jigal Allon (1918-1980) werd minister van Buitenlandse Zaken, Shimon Peres kwam op Defensie. Mordechai Goer (*1930) werd stafchef van het leger.~~~ De economische situatie was zorgwekkend, de inflatie liep op tot 40%. Overheidsuitgaven en bouwwerkzaamheden werden beperkt..~~~ De aartsbisschop van de Grieks-katholieke kerk in Jeruzalem werd gearresteerd op beschuldiging van wapensmokkel en samenwerking met al-Fatah in Libanon.


1975


Op 2 juni trok Israël zijn troepen 10 kilometer verder terug van het Suezkanaal. Egypte stelde het Suezkanaal open voor de scheepvaart. Na herhaalde pogingen van VS-minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger (*1923), kwam begin september een tussentijds accoord tot stand. Israël trok verder terug, de olievelden bij Abu Rodeis kwamen weer aan Egypte, een nieuwe, bredere bufferzone werd door Amerikaanse technici bewaakt. Ondanks kritiek van Likoed keurde de Knesseth het accoord goed met 70 tegen 43 stemmen, bij 7 onthoudingen. De verhouding met Syrië bleef gespannen ondanks de verlengde aanwezigheid van VN-troepen in de Golan. Syrië wilde dat de PLO deel zou nemen aan een debat in de Veiligheidsraad over de situatie in het Middenoosten. Israël zei het debat te zullen boycotten en kondigde de vestiging van vier nieuwe nederzettingen in de Golan aan. De Verenigde Naties bestempelden in de Algemene Vergadering het zionisme tot een vorm van racisme. De Verenigde Staten, de EG en andere westerse landen stemden tegen deze resolutie.~~~ De binnenlandse politiek was verdeeld over de Palestijnse kwestie. Minister van Buitenlandse Zaken Allon was samen met vijf andere kabinetsleden vóór onderhandelingen met de PLO. Premier Rabin was voor een hardere koers.


1976


Na het ingrijpen van Syrië in de Libanese burgeroorlog verminderde de spanning met Israël. In oktober gingen Israëlische militairen en christelijke falangisten in Libanon samenwerken om de terugkeer van Palestijnse verzetstrijders naar Zuid-Libanon te verhinderen. De Verenigde Staten leverden F-16 straaljagers en andere nieuwe wapens. Op 4 juli bevrijdde een Israëlisch commando op het vliegveld van Entebbe in Oeganda de passagiers van een vliegtuig van Air France die daar door Palestijnse terroristen werden gegijzeld (operatie Jonathan).~~~ De ultra-orthodoxe Goesh Emonim-beweging (Blok der getrouwen) stimuleerde de vestiging van illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en provoceerde met het houden van marsen in bezet gebied. Dit leidde tot botsingen met veel doden en gewonden. De machtsstrijd tussen premier Rabin en zijn partijgenoten Allon en Peres nam toe. De Likoed-oppositie diende moties van wantrouwen in.Vanwege een conflict met de ministers van de Religieuze Partij trad premier Rabin in december af en werden vervroegde verkiezingen afgekondigd. Er kwamen twee nieuwe politieke partijen: de rechtse Vrede voor Zion onder Ariël Sharon en de Democratische Partij voor Verandering (Dasj) van Jigael Jadin (1917-1984).~~~ In januari, maart en juni werd het Israëlisch pond gedevalueerd. De directie van de Centrale Bank werd beschuldigd van corruptie. In november ontstond een stakingsgolf tegen de hoge prijzen en de inflatie.


1977

Op initiatief van de Egyptische president Anwar Sadat (1918-1981) kwamen vredesbesprekingen tussen Israël en Egypte op gang. Op 19 november sprak president Sadat de Knesseth toe, bracht een bezoek aan Yad Vashem (oorlogsmonument voor slachtoffers van de Sjoa, of 'Holocaust') en nam deel aan een gebedsdienst in de Al Aqsamoskee in Jeruzalem. President Sadat erkende de staat Israël maar drong aan op terugtrekking uit de bezette gebieden en oprichting van een Palestijnse staat. Op 25 december bracht premier Begin een tegenbezoek aan Egypte.~~~ Yitzhak Rabin zag af van een nieuwe ambtstermijn nadat bekend werd dat zijn vrouw een bankrekening in de Verenigde Staten had aangehouden wat tegen de regels was. Shimon Peres volgde hem op als voorlopig premier en leider van de Arbeiderspartij. Bij de verkiezingen zegevierde Likoed, samen met de partij van Sharon, met 43 zetels. De nieuwe centrumpartij Dasj kreeg 15 zetels, wat grotendeels ten koste ging van de Arbeiderspartij die van 51 naar 32 zetels zakte. Menachem Begin formeerde een kabinet van negen Likoed leden en 3 leden van de Nationale Religieuze Partij. Moshe Dayan werd minister van Buitenlandse Zaken, Ezer Weizman kreeg Defensie en Ariel Sharon werd op Landbouw verantwoordelijk voor het nederzettingenbeleid in de bezette gebieden. In oktober trad ook Dasj toe tot de regering met Jigael Jadin als vice-premier en drie ministers. De meerderheid in het parlement bedroeg nu 75 zetels. Likoed was vóór annexatie van de bezette gebieden, Dasj was tegen.~~~ Het Israëlisch pond devalueerde vier maal. Eind oktober kondigde de regering liberalisering van de economie aan en beëindiging van regeringssubsidies.~~~ In de Engelse Sunday Times verschenen berichten over marteling van Arabische gevangen in Israëlische gevangenissen. Israël ontkende dit maar de berichten hielden aan.


1978


Op 7 maart stuurden 300 soldaten en reserve-officieren premier Begin een open brief waarin hem gevraagd werd de kans op vrede aan te grijpen. Hiermee begon de vredesbeweging Sjalom Achsjav (Vrede Nu). Na weken van onderhandelingen sloten op 18 september premier Begin, president Sadat en de VS-president Jimmy Carter (*1924) in Camp David twee accoorden als basis voor verdere vredesonderhandelingen. Israël zou zich terugtrekken uit de Sinaï (behalve uit de Gazastrook), en vrede sluiten met Egypte. Een autonomieverdrag moest de Palestijnen op den duur zelfstandigheid geven.~~~ In maart pleegden Palestijnen een aanslag op een autobus op weg naar de kust: 35 doden. Vergeldingsaanval op Palestijnse bases in Zuid-Libanon (operatie Litani). In juni maakten Israëlische troepen in Zuid-Libanon plaats voor troepen van UNIFIL.~~~ Op 8 december overleed Golda Meïr op de leeftijd van 80 jaar. Op 10 december kregen premier Begin en president Sadat samen de Nobelprijs voor de vrede.


1979


Op 26 maart werd in Washington het Israëlisch-Egyptische vredesverdrag ondertekend. Op 25 mei begon Israël zijn troepen uit de Sinaï terug te trekken. Israël liet Syrië weten de Golanhoogten nooit te zullen teruggeven.~~~ De nederzettingenpolitiek duurde voort, de tolerante houding van de regering Begin tegenover Goesh Emoniem zette kwaad bloed. De orthodoxe beweging eiste 20.000 ha voor nieuwe nederzettingen op de Westoever. Begin juni startte de bouw van Eilon Moreh bij Nabloes. Arabische grondeigenaren voerden een proces tegen onteigening van de grond bij het Israëlisch Hooggerechtshof en wonnen de zaak. Binnen 30 dagen moest de nederzetting ontruimd worden. De spanningen bereikten een hoogtepunt toen daarmee geen haast werd gemaakt. Rellen en stakingen waren het gevolg. Ook de Vrede Nu-beweging was fel tegen Goesh Emoniem gekant. Moshe Dayan trad af omdat hij het nederzettingenbeleid niet langer in het buitenland kon verdedigen (oktober).~~~ Israël verkeerde in een economische crisis, de inflatie liep op, voedselprijzen stegen schrikbarend. De Verenigde Staten weigerden hun financiële steun te verhogen.


1980


De verhoudingen met Egypte werden normaal, in februari werden ambassadeurs uitgewisseld. De Israëlische annexatie van Oost-Jeruzalem in juli belemmerde de voortgang van verdere besprekingen. De VN-Veiligheidsraad veroordeelde de annexatie. Van Palestijnse autonomie was nog geen sprake. Het beleid van president Begin kreeg veel kritiek uit de Verenigde Staten; oppositieleider Peres onderhield de contacten met VS-president Carter en president Sadat.~~~ Yitzhak Shamir was nu minister van Buitenlandse Zaken. Eind mei trad minister Weizman af vanwege een conflict met Begin die hij ervan beschuldigde het vredesoverleg met Egypte te saboteren. Ook minister van Justitie Tamir nam eind juli ontslag vanwege het regeringsbeleid. Een motie van wantrouwen tegen het kabinet in november werd met 57 tegen 54 stemmen verworpen. Shimon Peres werd in december met 70% van de stemmen gekozen tot leider van de Arbeiderspartij.~~~ In de bezette gebieden leidden aanslagen op joodse kolonisten tot een uitgaansverbod. De burgemeesters van Nabloes en Ramallah raakten bij aanslagen zwaar gewond. Bij sluiting van de Bir Zeit universiteit ontstonden hevige rellen. Er ontstond een kritieke situatie op de Westoever en in de Gazastrook. Palestijnse verzetsacties vanuit Zuid-Libanon werden met vergeldingsacties beantwoord. In december werden twee Syrische Mig-straaljagers neergeschoten. De Verenigde Naties maanden Israël een begin te maken met de ontruiming van de bezette gebieden.~~~ In oktober kreeg Israël een nieuwe munt: de shekel kwam in de plaats van het pond.


1981


Israël schoot twee Syrische helicopters neer boven Libanees grondgebied en streed samen met de falangistische militie in Libanon tegen de PLO. VS-bemiddelingspogingen inzake Palestijnse autonomie boekten geen resultaat. Op 7 juni bombardeerden Israëlische vliegtuigen een in aanbouw zijnde Iraakse kerncentrale uit vrees voor de ontwikkeling van Iraakse kernwapens. Premier Begin sloot in september in Washington met de Verenigde Staten een accoord voor strategische samenwerking (tegen Sovjet-Unie). Dit accoord werd opgezegd na Israël's besluit tot annexatie van de Golanhoogten in december. Op 6 oktober werd president Sadat tijdens het bijwonen van een militaire parade in Egypte vermoord.~~~ Bij de parlementsverkiezingen van 30 juni behaalde de Likoed 48 zetels tegen 47 van de Arbeiderspartij. Menachem Begin vormde een coalitie van rechts ('haviken') met de religieuze partijen, Ariel Sharon werd minister van Defensie.~~~ In de bezette gebieden ontstond grote onrust na instelling van een civiel bestuur naast het militaire.~~~ Op 16 oktober stierf Moshe Dayan op 66-jarige leeftijd.


1982


Tussen het leger en de militante nederzettingenbeweging kwam het tot botsingen vanwege de ontruiming van Yamit in de Sinaï conform het vredesverdrag tussen Israël en Egypte (april). Op 3 juni raakte de Israëlische ambassadeur in Londen zwaar gewond bij een Palestijnse aanslag. Het leger bombardeerde Palestijnse stellingen in Libanon (juni). Israëlische troepen drongen diep door op Libanees grondgebied. Na hevige gevechten waren de Palestijnen in Beiroet begin augustus omsingeld door het Israëlische leger. De PLO werd verdreven naar Tunis. De christelijke Libanese president Bashir Gemayel (1947-1982), bondgenoot van Israël, werd op 14 september in Beiroet vermoord. Uit wraak voor de aanslag, die zij aan de Palestijnen toeschreven, vielen christelijke Libanese falangisten, onder het oog van de Israëlische troepen, de Palestijnse vluchtelingenkampen Sabra en Sjatila binnen en vermoordden honderden vluchtelingen, meest vrouwen en kinderen. In reactie riep president Mubarak (*1928) van Egypte zijn ambassadeur terug.~~~ In Tel Aviv protesteerden 250.000 demonstranten tegen het bloedbad in de vluchtelingenkampen en eisten het aftreden van premier Begin. In de bezette gebieden trad Israël hard op tegen protesterende Palestijnen. Eind oktober werd een Palestijns meisje gedood bij gevechten tussen joodse kolonisten en Palestijnen. De Druzen in de Golan protesteerden tegen verplichte Israëlische identiteitspapieren.~~~ Israël ontving Amerikaanse steun ten bedrage van $ 2,6 miljard. De inflatie bedroeg bijna 130%.


1983


Op 17 mei bereikten Israël en Libanon een accoord over terugtrekking van de troepen. Omdat Syrië zich hiertegen verzette kon het accoord niet in werking treden. President Ceausescu (1918-1989) van Roemenië werd in augustus om bemiddeling gevraagd. Bij een autobomaanslag van de islamitische Jihad op het Israëlisch hoofdkwartier in Tyrus, vielen 60 doden. In december bombardeerden de Israëli's de Libanese stad Tripoli vanuit zee.~~~ De nederzettingenpolitiek werd voortgezet, o.a. bij Nabloes, de stad met de meeste Arabieren. Joodse kolonisten bewapenden zich tegen Arabische agressie. In Hebron vielen leden van de Joodse Defensieliga van de militante rabbijn Meir Kahane (1932-1990) een moskee aan. Een aanval op de Arabische universiteit in Hebron veroorzaakte onder de studenten drie doden en 33 gewonden. Een PLO-aanslag op een stadsbus in Jeruzalem kostte 4 doden en 43 gewonden.~~~ Uit een gerechtelijk onderzoek naar de gebeurtenissen in Sabra en Chatila bleek dat minister van Defensie Ariel Sharon niets gedaan had om de massamoord te voorkomen. Hij moest aftreden en werd opgevolgd door Moshe Arens (*1925). Chaim Herzog (*1918-1997) werd in maart tot president gekozen. Op 28 augustus besloot premier Begin af te treden, hij werd opgevolgd door Yitzhak Shamir (*1915).~~~ De economische crisis bereikte een dieptepunt, de shekel werd met 23% gedevalueerd.


1984


Zonder de PLO vonden met Jordanië vredesbesprekingen plaats. In Libanon eisten aanslagen op Israëlische militairen steeds meer slachtoffers. Premier Peres en zijn fractie in de Knesseth pleitten voor eenzijdige terugtrekking in ruil voor een VN-troepenmacht. In december bezocht premier Peres Frankrijk in verband met de levering van een kernreactor voor energieopwekking.~~~ Het toenemend geweld aan zowel Arabische als joodse kant veroorzaakte veel slachtoffers onder de bevolking. Een joodse contraterreurgroep bleek te beschikken over een groot wapenarsenaal, 25 leden werden gearresteerd evenals de leider van Goesh Emoniem, rabbijn Moshe Levinger. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties vaardigde resoluties uit waarin Israël werd beschuldigd van de schending van mensenrechten in de bezette gebieden.~~~ De vervroegde parlementsverkiezingen van 23 juli leverden verlies op voor de Likoed en de Arbeiderspartij. Geen van de twee partijen kon een meerderheid vormen. Besloten werd tot vorming van een regering van nationale eenheid met Shimon Peres als premier en Yitzhak Shamir als minister van Buitenlandse Zaken. Afgesproken werd dat zij halverwege de termijn van positie zouden wisselen. Yitzhak Rabin werd minister van Defensie.~~~ Vanwege de voortdurende inflatie werden biljetten van 5.000 en 10.000 shekel in omloop gebracht. In september devalueerde de shekel met 9%. De buitenlandse schuld bedroeg meer dan $ 23 miljard.


1985


Het leger trok zich terug uit Libanon en handhaafde alleen in Zuid-Libanon nog een veiligheidszone (januari).Tijdens de ontruiming werden de guerrilla-aanvallen opgevoerd. De verhouding met Syrië bleef daardoor gespannen, in november schoot Israël twee Syrische jachtvliegtuigen neer. De betrekkingen met Egypte en Jordanië verbeterden. Koning Hoessein verklaarde de oorlog met Israël voor beeindigd. Terroristen vielen een Israëlisch jacht aan bij Cyprus, waarbij de drie passagiers omkwamen (25.9). Op 1 oktober bombardeerde de Israëlische luchtmacht het hoofdkwartier van de PLO in Tunis. In de Verenigde Staten werd Jonathan Pollard (*1954) beschuldigd van spionage voor Israël en tot levenslang veroordeeld.~~~ In de coalitie was een eventuele deelname van de Palestijnen aan de vredesbesprekingen omstreden. Begin februari bleken enkele parlementsleden contact te hebben gehad met Arafat in Tunis. Het parlement verbood verdere contacten en nam tevens een wetsvoorstel aan dat racistische partijen uit het parlement weerde. De Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook gingen gebukt onder talrijke incidenten. De regering trof maatregelen tegen de pers in Oost-Jeruzalem en tegen universiteiten, vakbonden en andere organisaties in bezet gebied. Eind november werd de Palestijn Zafer al-Masri (1940-1986) benoemd tot burgemeester van Nabloes. ~~~ In juli werd de economische noodtoestand afgekondigd, de shekel werd met 20% gedevalueerd. In september werd de oude shekel ingeruild voor de nieuwe: 1000 oude voor 1 nieuwe shekel. Vanwege de crisis emigreerden meer dan 30.000 Israëli's naar het buitenland.~~~ In de afgelopen maanden bleken meer dan 6000 joden uit Ethiopië (falasja's) te zijn ingevlogen (operatie Mozes).


1986


Israël voerde bombardementen uit op vluchtelingenkampen in Zuid-Libanon als vergelding voor beschietingen op Israëlische grensdorpen. Premier Peres bezocht koning Hassan II (1929-1999) van Marokko om hem te polsen over een internationale vredesconferentie en bezocht president Mubarak in Egypte. In New York spraken premier Peres en sovjetminister Eduard Sjevardnadze (*1928) over emigratie van joden uit de Sovjet-Unie. De Israëlische regering kreeg veel kritiek op de deelname aan geheime VS-wapenleveranties aan Iran (Irangate).~~~ Shimon Peres en Yitzhak Shamir ruilden van functie als afgesproken in het regeeraccoord van 1984.~~~ Bij ongeregeldheden op de Tempelberg raakte de politie slaags met duizenden Palestijnen. De gematigde Palestijnse burgemeester van Nabloes werd door Palestijnse activisten vermoord. In de Gazastrook heerste spanning na de moord op twee Israëlische burgers. Jordanië trachtte samen met Israël de PLO-invloeden in de bezette gebieden terug te dringen.~~~ De inflatie zakte terug naar 20%. De Verenigde Staten verschaften $ 3 miljard aan hulp waarmee het tekort op de betalingsbalans kon worden opgelost.~~~ De Sovjet-Unie liet de zionist Anatoly Sjtsjaransky (*1937) vrij om naar Israël te vertrekken. Onder zijn nieuwe naam Nathan Sharansky werd hij de belangrijkste woordvoerder van de joodse immigranten uit de Sovjet-Unie. De Verenigde Staten leverden de nazibeul van Treblinka, Ivan Demjanjuk (*1920), uit ter berechting. De piloot Ron Arad (*1958) werd in Libanon gevangen genomen na een noodlanding.


1987


Vice-premier Peres voerde in Egypte besprekingen met president Mubarak. In april bezocht Chaim Herzog als eerste Israëlische president de Duitse Bondsrepubliek. De emigratie van Russische joden werd versoepeld, een aantal joodse dissidenten werd vrijgelaten. Libanon zag een geleidelijke terugkeer van militante PLO-leden; Israël deed aanvallen op Palestijnse bases in Libanon. Linkse Israëlische politici zochten opnieuw contact met PLO-vertegenwoordigers, ze spraken met elkaar in Boedapest.~~~Tengevolge van een auto-ongeluk waarbij vier Palestijnen omkwamen, begon in de Gazastrook de intifada. De opstand sloeg over naar de Westelijke Jordaanoever. Israël trad hard op en sloot de vluchtelingenkampen af voor de buitenwereld. De VN-Veiligheidsraad veroordeelde het Israëlische optreden.~~~ Tussen Peres en Shamir heerste felle onenigheid over een internationale vredesconferentie voor het Middenoosten. Shamir keurde de besprekingen van Peres met Mubarak hierover af.~~~ Op 14 januari devalueerde de shekel met 10%. Bezuinigingen en belastinghervormingen leidden tot onrust in diverse sectoren.


1988


Jordanië verbrak zijn banden met de Westelijke Jordaanoever. Met de Verenigde Staten werd nauwer samengewerkt op militair-technisch gebied. De kosten van de gezamenlijke ontwikkeling van de anti-raket-raket Arrow kwamen voor 80% voor rekening van de Verenigde Staten. Israël bleef stellingen van PLO en Hezbollahin Libanon aanvallen.~~~ De intifada kreeg een duurzaam karakter. De opstand werd geleid door Arafats al-Fatah, de Volksfronten, communisten en de islamitische Hamas-beweging. In de Gazastrook waren vooral de Jihad en de Moslim Broederschap actief. De opstandelingen eisten: terugtrekking van de Israëlische troepen, vrije verkiezingen en opheffing van de vrijheidsbeperkingen. Bij botsingen met het leger vielen 400 doden en honderden gewonden. Duizenden Palestijnen werden voor kortere of langere tijd gevangen gezet, Palestijnse huizen verwoest, scholen en universiteiten gesloten. Israëlische commando's vermoordden PLO-leider Abou Jihad in Tunis. Door de intifadagroeide het extremisme. De Vrede-Nu beweging hield grote demonstraties.~~~ Bij de parlementsverkiezingen van 1 november kreeg de Likoed 40 zetels tegen 39 voor de Arbeiderspartij. De religieuze partijen kwamen op 18 zetels. De extremistische Katsjpartij was uitgesloten van de verkiezingen. Yitzhak Shamir formeerde een nationaal kabinet met Yitzhak Rabin (1922-1995) op Defensie en Shimon Peres (*1923) op Financiën.~~~ De economie stagneerde door de intifada: hoge uitgaven voor het leger, geen goedkope Palestijnse arbeidskrachten, Palestijnse boycot van Israëlische producten, teruglopend toerisme. Op 27 december werd de shekel met 5% gedevalueerd.~~~ De nazi Ivan Demjanjuk werd op 25 april ter dood veroordeeld maar ging in hoger beroep.


1989


Met Egypte kwam een accoord tot stand over de overdracht van Taba in de Sinaï. Minister Arens voerde in Egypte overleg over de Palestijnse kwestie. Diplomatieke betrekkingen met Hongarije werden in september hersteld. Premier Shamir bezocht in november de Verenigde Staten ter bespreking van het vredesproces met president George Bush (*1924). De betrekkingen met de Sovjet-Unie verbeterden, de emigratie werd verruimd en in Moskou werd een Joods Cultureel Centrum geopend. Guerrillastrijders bestookten vanuit Libanon het noorden van Israël met raketten. Israëlische commando's ontvoerden Hezbollah-leider, sjeik Abdel Karim Obeid (*1957) en twee lijfwachten. Daarop werd een Amerikaanse gijzelaar, luitenant-kolonel W. Higgins (*1945), door de Palestijnen opgehangen.~~~ Minister Ezer Weizman werd beschuldigd van contacten met leden van de PLO en moest aftreden (31.12). De PLO verklaarde zich bereid Israël te erkennen.


1990
Met Tsjechoslowakije, Polen, Bulgarije en Griekenland werden diplomatieke betrekkingen hersteld dan wel aangeknoopt. Eind januari bezocht vice-premier Peres Egypte. Op 5 november werd Rabbijn Meir Kahane, leider van de extreem anti-Arabische Katsj Partij, op een bijeenkomst in New York vermoord.~~~ Vanwege spanningen over het Palestijnse vraagstuk viel de coalitieregering van premier Shamir uiteen. Shimon Peres trachtte vergeefs een linkse meerderheidsregering samen te stellen. Uiteindelijk formeerde Yitzhak Shamir op 8 juni een regering van Likoed, klein rechts en de religieuze partijen met een kleine meerderheid in de Knesseth. David Levy (*1938) werd minister van Buitenlandse Zaken en Moshe Arens kreeg Defensie. Het nieuwe kabinet weigerde concessies te doen in het vredesoverleg en voerde een actieve nederzettingenpolitiek. De oppositie en de Verenigde Staten reageerden negatief op het kabinetsbeleid.~~~ De intifada werd gewelddadiger: moordaanslagen van Palestijnen werden opgevolgd door wraakacties van Joodse kolonisten (Westoever en Gazastrook). Op 8 oktober werden bij rellen op de Tempelberg 20 Palestijnen gedood en 150 gewond. Daarop werden de bezette gebieden afgesloten als gevolg waarvan veel Palestijnen hun werk in Israël verloren. Vanwege de crisis in de Perzische Golf en de vrees voor een aanval met gifgas, kreeg de bevolking gasmaskers uitgereikt.~~~In februari en juni werd de shekel gedevalueerd. In oktober hechtte de VS-senaat goedkeuring aan $ 1,8 miljoen voor militaire en $ 1,2 miljoen voor extra economische hulp aan Israël.~~~ Op 23 april bracht Israël de satelliet Ofek 2 in een baan om de aarde.


1991


Een dag na het uitbreken van de Golfoorlog tussen Irak en troepen van de Verenigde Naties (17.1) vuurde Irak Scudraketten af op Israël. De aanvallen duurden ook de volgende dagen voort en veroorzaakten 13 doden en 200 gewonden. Ruim 4000 huizen raakten beschadigd. De Verenigde Staten en Nederland stuurden Patriotraketten die de Scudraketten moesten afweren. Onder druk van de Verenigde Staten zag Israël af van tegenaanvallen om de coalitie tegen Irak niet in gevaar te brengen. De diplomatieke betrekkingen met de uiteenvallende Sovjet-Unie werden hersteld, in Moskou werd een consulaat geopend ter behandeling van visumaanvragen, 200.000 Russische immigranten emigreerden naar Israël. De operatie Salomon had 14.000 Ethiopische joden naar Israël gebracht. Uit Albanië kwamen nog eens 300 joden.~~~ De spanningen liepen op vanwege Palestijnse steunbetuigingen aan Sadam Hussein. Het aantal moordaanslagen in de bezette gebieden nam toe. Joodse kolonisten ondernamen wraakacties tegen Arabische dorpen. In en rond Oost-Jeruzalem werden nieuwe nederzettingen gebouwd, waar veel Russische emigranten werden gehuisvest.~~~ Ondanks protesten van de rechtse partijen, begonnen op 30 oktober in Madrid de Israëlisch-Arabische vredesonderhandelingen onder leiding van de Verenigde Staten. Deel namen Israël, Syrië. Jordanië en Palestijnse vertegenwoordigers. Premier Shamir deed een felle aanval op Syrië tijdens de openingszitting. Het overleg kwam moeizaam op gang, de besprekingen werden op 10 december in Washington voortgezet.~~~Als gevolg van de Golfoorlog was de economie geruïneerd. Aan de Verenigde Staten vroeg Israël voor 10 miljard dollar kredietgaranties voor de opvang van de Sovjet immigranten. De EG stelde 330 miljoen dollar beschikbaar voor Israël en de bezette gebieden. Met Duitsland kwam een accoord tot stand over herstelbetalingen van de vroegere DDR. Duitsland stelde meer financiële hulp afhankelijk van het stopzetten van de nederzettingenpolitiek.


1992


China en India openden diplomatieke betrekkingen.~~~ Onder de regering Rabin verbeterde de relatie met de Verenigde Staten. De bi- en multilaterale gespreksronden over vrede in het Middenoosten hadden weinig resultaat. Premier Rabin verklaarde zich bereid met een afzonderlijke Palestijnse delegatie te onderhandelen (aug/sept). Israëlische commando's doodden op 16 februari in Zuid-Libanon Hezbollah-leider sjeik Abbas Moessawi en acht anderen. De Israelische ambassade in Buenos Aires werd verwoest door een autobom: 29 doden en 252 gewonden. Mogelijk was de islamitische Jihad verantwoordelijk. ~~~ De parlementsverkiezingen van 23 juni leverden winst op voor de Arbeiderspartij (Avooda) met 44 zetels tegen 32 voor de Likoed. Yitzhak Rabin, nu leider van de Arbeiderspartij, werd premier en minister van Defensie, Shimon Peres minister van Buitenlandse Zaken.~~~ In de bezette gebieden ging de Hamas een leidende rol spelen. De moordaanslagen namen toe, de Gazastrook en de Westoever werden diverse malen afgesloten. In december werden vier Israëlische militairen gedood.~~~ De werkloosheid steeg, vooral onder de nieuwe immigranten. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) ging accoord met een lening van 243 miljoen dollar wegens schade door de Golfoorlog.~~~ Op 9 maart overleed Menachem Begin op de leeftijd van 79 jaar.


1993


Op 24 maart volgde Ezer Weizman Chaïm Herzog op als president.~~~ Na raketbeschietingen van dorpen in het noorden van Israël vielen Israëlische troepen bases van Hezbollah aan in Zuid-Libanon. De acties maakten veel slachtoffers maar eind juli werd, onder diplomatieke druk, een informeel bestand bereikt.~~~ Een nieuwe ronde in het vredesoverleg tussen Israël en de Palestijnen had geen resultaat. Israël toonde zijn goede wil door een aantal Palestijnse leiders naar huis te laten terugkeren en eind april 300 gevangen Palestijnen vrij te laten. Het geweld bleef echter voortduren en op 30 mei werden Gazastrook en Westoever voor onbepaalde tijd afgesloten. Eind augustus sloten, na geheime onderhandelingen in Oslo, minister van Buitenlandse Zaken Peres en PLO-diplomaat Machmoed Abbas (*1935) een accoord waarbij Israël en de PLO elkaar erkenden. De PLO werd zelfbestuur toegezegd in Jericho en de Gazastrook. Het Israëlische leger zou zich vanaf 13 december terugtrekken en in 1994 moesten verkiezingen worden gehouden voor een Palestijnse Bestuursraad voor alle bezette gebieden. Premier Rabin en Yasser Arafat ondertekenden dit 'Accoord van Oslo' op 13 september in Washington. Daarna schudden zij elkaar voor het eerst de hand in aanwezigheid van minister Peres en VS-president Bill Clinton (*1946). De Likoed-oppositie was furieus en eiste nieuwe verkiezingen. Premier Rabin had de steun van 61 van de 120 Knesseth-leden. Het overleg met de Palestijnen liep vast en de datum van 13 december werd niet gehaald.~~~ Benjamin Netanyahu (*1949) werd in november de nieuwe leider van de Likoedpartij. Jeruzalem kreeg een Likoed burgemeester, Ehud Olmert (*1945).


1994


ISRAEL In januari bracht president Weizman een staatsbezoek aan Turkije en in april bezocht premier Rabin Moskou. Op 26 oktober ondertekenden Israel en Jordanië een vredesverdrag. In september beeindigden de Golfstaten hun economische boycot tegen Israel.~~~ De ultra-rechtse joodse arts Baruch Goldstein (1956-1994) doodde 30 Palestijnen, in gebed bijeen in een moskee in Hebron. Bij de daarop volgende rellen werden nog eens 30 mensen gedood. De Veiligheidsraad veroordeelde de aanslag. In Hebron werden tijdelijk buitenlandse waarnemers gestationeerd. Op 12 april kwam een accoord tot stand over de stationering van 9000 lichtbewapende Palestijnse politiemannen in Jericho en de Gazastrook, over de vrijlating van 5000 Palestijnse gevangenen en de terugtrekking van het Israelische leger, dat alleen nog de 18 joodse nederzettingen in het gebied bleef bewaken. Op 17 mei nam de Palestijnse Nationale Autoriteit het bestuur over in de autonomiegebieden. Hamas en Jihad bleven desondanks moordaanslagen plegen op Israelische militairen en burgers. Daarop sloot Israel de grens met de Gazastrook.~~~ In de Zuid-Libanese veiligheidszone vocht het leger tegen Hezbollah-strijders. Op 21 mei ontvoerden Israelische commando's Hezbollah-leider Moestafa Dirani (*1951) uit de Bekaavallei. In Buenos Aires pleegde de Hezbollah een aanslag op het kantoor van een joodse hulporganisatie, daarbij vielen 100 doden.~~~ Premier Rabin, minister Peres en Yasser Arafat kregen de Nobelprijs voor de vrede.

PALESTIJNSE GEBIEDEN Op 17 mei nam de Palestijnse Nationale Autoriteit (PNA) het bestuur over in de autonomiegebieden. Yasser Arafat vestigde zijn hoofdkwartier in Gaza. Israel sloot de grens met de Gazastrook af nadat bleek dat de moordaanslagen van Hamas en Jihad op Israelische militairen en burgers bleven voortduren. Israël stelde Arafat daarvoor verantwoordelijk. Er bestond vrees voor een burgeroorlog tussen het Palestijns bestuur en de islamitische fundamentalisten.~~~ De verhouding met Israël was gespannen vanwege het Israëlisch-Jordaans vredesverdrag. Jordanië kreeg zeggenschap in de bescherming van de islamitische heilige plaatsen in Jeruzalem terwijl Jeruzalem door de PLO als hoofdstad werd geclaimd. Israël was ontstemd omdat het Handvest van de PLO nog niet gewijzigd was. Na bemiddeling van VS-minister van Buitenlandse Zaken Warren Christopher (*1925), had eind augustus de overdracht plaats van onderwijs en cultuur, gezondheidszorg, sociale zaken, belastingheffing en toerisme. ~~~ Internationale donorconferenties in Parijs in juni en september brachten geld bijeen om in de eerste behoeften van de nieuwe staat te voorzien. ~~~Yasser Arafat kreeg samen met premier Rabin en minister Peres de Nobelprijs voor de vrede.

1995


ISRAEL Toenaderingspogingen tot Syrie en Libanon mislukten. De strijd in Zuid-Libanon ging door. Met Jordanie kwamen accoorden tot stand over samenwerking en handel en over de verdeling van het Jordaanwater. Egypte bemiddelde tussen Israel en de PNA.~~~ Voortdurende aanslagen belemmerden het overleg met de Palestijnen. Israel sloot herhaaldelijk de bezette gebieden af en drong bij Arafat aan op hardere maatregelen.~~~ In september ondertekenden premier Rabin en Yasser Arafat het tweede Oslo-accoord in Washington in aanwezigheid van VS-president Clinton, koning Hussein van Jordanie en president Mubarak van Egypte. Hierin werd een gefaseerde terugtrekking uit zes steden op de Westoever overeengekomen, gezamenlijke Palestijns-Israelische veiligheidspatrouilles en verkiezingen voor een Palestijnse raad en een president in januari. De Knesseth keurde het accoord goed met 61 tegen 59 stemmen. Likoed en klein-rechts waren tegen. Joodse kolonisten demonstreerden tegen de regeringspolitiek met spandoeken waarop premier Rabin tot 'verrader' werd bestempeld. Op 4 november werd premier Rabin door de ultra-rechtse student Igal Amir doodgeschoten op een vredesbijeenkomst in Tel Aviv. Shimon Peres volgde op als premier. De steden Jenin, Tulkarem, Nablus, Betlehem en Ramallah werden aan de PNA overgedragen.

PALESTIJNSE GEBIEDEN Hamas en Jihad saboteerden het overleg tussen Israël en de PNA. Zelfmoordcommando's pleegden aanslagen op busstations met tientallen doden. Op 14 juni schoot de Israëlische grenspolitie drie fatah-leden dood. Nadat Israël had aangedrongen op harder optreden, liet Arafat honderden Hamas- en Jihad-leden oppakken. Een aantal van hen werd veroordeeld door het nieuw opgerichte Palestijnse Hof voor Staatsveiligheid. Op 26 oktober werd de leider van de Palestijnse Jihad-beweging op Malta vermoord.~~~ Op 24 september kwam het Oslo-2 accoord tot stand (zie hiernaast). In augustus bereikten Israël en de PNA overeenstemming over de overdracht van posterijen, landbouw, lokaal bestuur, verzekeringen, industrie en handel.

1996


ISRAEL In januari bracht president Weizman een staatsbezoek aan Duitsland, in maart bezocht de Turkse president Demirel (*1920) Israël in verband met een defensieaccoord, in oktober kwam de Franse president Chirac. Koning Hussein bracht een officieel bezoek in januari. Op initiatief van Egypte kwamen 30 landen bijeen op een topconferentie tegen terrorisme (13.3).~~~ Na raketaanvallen vanuit Zuid-Libanon voerde Israel luchtaanvallen uit op heel Zuid-Libanon en de sjiietische wijken van Beiroet (11-27.4). Bij een aanval op een vluchtelingenkamp bij Quana (18.4) vielen meer dan 100 doden. De internationale verontwaardiging was groot. Op 27 april volgde een staakt-het-vuren.~~~ In februari hadden moordaanslagen in Ashkelon en Jeruzalem 27 doden tot gevolg, in maart vielen 18 doden in Jeruzalem en 14 doden in Tel Aviv. Gazastrook en Westoever werden afgesloten, het vredesoverleg opgeschort. Bij de verkiezingen in mei ging de Arbeiderspartij van 44 naar 34 zetels en de Likoed van 37 naar 32. Winnaars waren de religieuze partijen en de Russische immigrantenpartij van Nathan Sharansky. De premier werd voor het eerst rechtstreeks gekozen, Benyamin Netanyahu (*1949) won van Shimon Peres met 50,4% van de stemmen. Het regeringsstandpunt verhardde zich. Premier Netanyahu stelde teruggave van bezette gebieden afhankelijk van Palestijnse veiligheidsgaranties, weigerde Hebron te ontruimen (volgens Oslo-2) en kondigde de bouw van nieuwe nederzettingen aan. In september ontstonden gewelddadige rellen in de Arabische wijk van Jeruzalem over een tweede toegangstunnel voor toeristen bij de Tempelberg. Er onstond een crisissituatie over de status van Jeruzalem en het beheer van de heilige plaatsen.

PALESTIJNSE GEBIEDEN In januari werden voor het eerst verkiezingen gehouden voor de Palestijnse Raad (88 zetels) en een president. De opkomst was hoog (80%), Al-Fatah kreeg 50 zetels in de Raad, Yasser Arafat werd met 88% van de stemmen tot president gekozen. Hamas en andere fundamentalistische groeperingen boycotten de verkiezingen. Overigens bestond er binnen Hamas grote verdeeldheid. Hamas-leiders buiten Palestina, met aanhang in de vluchtelingenkampen en steun van Syrië en Soedan, waren radicaler dan Hamas-leden binnen Palestina.~~~ Op 22 april keurde de Raad het vredesproces goed en werd een commissie ingesteld om het Handvest te herzien en de passages te verwijderen waarin om vernietiging van de staat Israël werd gevraagd. Arafat bracht bezoeken aan Europa, Japan en de Verenigde Staten met verzoek om steun. In juli bezocht hij Damascus, op 15 oktober was koning Hussein van Jordanië de eerste officiële gast in Jericho. Op 23 oktober sprak de Franse president Jacques Chirac het Palestijnse parlement toe in Ramallah.~~~ Door de voortdurende grensafsluitingen heerste er grote werkloosheid onder de Palestijnen. Een nieuwe donorconferentie in Parijs verschafte in januari ontwikkelingsgelden.

1997


ISRAEL Na een aanvankelijk afstandelijke houding tegenover het vredesproces, keerden de Verenigde Staten zich in oktober tegen het beleid van de regering Netanyahu. Zij oefenden grote druk uit tot hervatting van het Israëlisch-Palestijns overleg over verdere gebiedsoverdracht (november). De Verenigde Naties veroordeelden tot drie maal toe het nederzettingenbeleid. De Arabische Liga schortte de relaties met Israël op en ook de Europese Unie keurde de Israëlische politiek af.~~~ Het vredesproces verliep zeer moeizaam. Het accoord van Hebron (15.1) voorzag in terugtrekking van de Israëlische troepen uit 80% van de stad; de buurten met joodse inwoners bleven onder militaire bescherming. De aankondiging van de bouw van een joodse wijk in Oost-Jeruzalem leidde tot hevige gevechten van Palestijnse jongeren met het Israëlische leger. Bij een zelfmoordactie van Hamas werden drie vrouwen gedood (Tel Aviv, 21.3). Een overdrachtsplan waarin belangrijke delen van Westoever en Gazastrook onder Israëlische controle zouden blijven, werd door de Palestijnen verworpen (juni). Zelfmoordaanslagen in Jeruzalem leidden een aantal malen tot afsluiting van de grenzen. Op 24 september begon Israël met de bouw van nieuwe joodse nederzettingen op de Westoever.~~~ De positie van premier Netanyahu was ook in het binnenland niet onomstreden. Hij werd van corruptie beschuldigd en veroorzaakte onenigheid binnen de Likoedpartij. Tegen Israëls aanwezigheid in Libanon kwam steeds meer protest. Bij een actie in september kwamen 12 Israëlische commando's om het leven.

PALESTIJNSE GEBIEDEN Het vastgelopen vredesproces en corruptie in de PNA versterkten de positie van de radicale islamitische oppositie. Arafat trachtte zijn prestige op te vijzelen via een 'nationale dialoog', bijeenkomsten met vertegenwoordigers van Hamas en Jihad en linkse Palestijnse groeperingen. Op de verkoop van Palestijnse grond aan Israëli's werd de doodstraf gesteld.~~~ Bij begrotingsbesprekingen in het parlement bleek ruim 300 miljoen dollar aan hulpgelden verdwenen. Yasser Arafat stelde een commissie in die de corruptie binnen de PNA moest onderzoeken. Op 1 augustus moest het kabinet aftreden.~~~ Door de bomaanslagen van Hamas en de daarop volgende grensblokkades, konden Palestijnse arbeiders niet naar hun werk in Israël. De werkloosheid bleef hoog en een kwart van de Palestijnen leefde onder de armoedegrens.~~~ In december werd de eerste Palestijnse volkstelling gehouden.

1998


ISRAEL De betrekkingen met Turkije werden aangehaald, de verhouding met Jordanië verbeterde. In maart verklaarde Israël zich bereid zijn troepen uit Zuid-Libanon terug te trekken.~~~ Na afzonderlijke besprekingen met premier Netanyahu en Yasser Arafat in Washington (januari), stelde VS-president Clinton een compromis voor waarin Israël tussentijds 13,1% van de Westoever zou ontruimen en de Palestijnen hun Handvest zouden ontdoen van anti-Israëlische passages en harder zouden gaan optreden tegen het terrorisme. Arafat ging accoord, Netanyahu weigerde. Ondanks bemiddelingspogingen van de Europese Unie en de Verenigde Staten werd pas een doorbraak bereikt nadat de Algemene Vergadering van de VN de status van de Palestijnse afgevaardigden had verhoogd en Arafat had gedreigd eenzijdig een Palestijnse staat te zullen uitroepen na het verlopen van de Oslo-accoorden. In oktober accepteerde Netanyahu alsnog het voorstel van president Clinton (accoord van Wye Plantation). Met steun van de Arbeiderspartij keurde de Knesseth het accoord goed en Israël trok zich op 20 november bij Jenin terug uit 2% van de Westoever. De tweede fase van de terugtrekking werd echter in december al weer opgeschort vanwege rellen over de vrijlating van Palestijnse gevangenen.~~~ De politiek was sterk verdeeld over het beleid van Netanyahu. Links beschuldigde hem ervan het vredesproces te saboteren en rechts noemde hem een verrader omdat hij Israëlisch gebied afstond. Half december viel het kabinet en werden vervroegde verkiezingen aangekondigd.

PALESTIJNSE GEBIEDEN In juli verhoogde de Algemene Vergadering van de VN de status van de Palestijnse delegatie (lid zonder stemrecht). In november kwam het accoord van Wye Plantation tot stand tussen Israël en de Palestijnen. In december bezocht president Clinton de Palestijnse Autonome Gebieden. Uit het Handvest werden de passages geschrapt over vernietiging van Israël.~~~ De PNA stond onder zware druk om verdere aanslagen te voorkomen. Met behulp van de CIA werd een Hamas-netwerk opgerold (januari). Het provocerend nederzettingen-beleid van Israël was reden voor een nieuwe intifada. Tientallen Palestijnen werden daarbij gedood.~~~ De leden van het ontslagen, van corruptie beschuldigde, kabinet werden grotendeels herbenoemd in het nieuwe kabinet van 5 augustus. Het aantal zetels werd uitgebreid tot 30.~~~ In november vond de opening plaats van Gaza International Airport.

1999


ISRAEL De strijd in Zuid-Libanon escaleerde na de dood van een generaal en zeven andere militairen met vergeldingsacties over en weer. Eind juni voerde Israël zware bombardementen uit waarbij bruggen en elektriciteitscentrales van Beiroet werden aangevallen in antwoord op raketaanvallen van Hezbollah waarbij twee doden en dertien gewonden vielen. In Libanon waren 30.000 Syrische militairen gelegerd en Iran leverde via Syrië wapens aan de Hezbollah. In december voerden premier Barak en de Syrische minister van Buitenlandse Zaken in Washington inleidende besprekingen over een oplossing voor de conflicten.~~~ Verkiezingen op 17 mei wezen Ehud Barak,ex-stafchef, aan als nieuwe premier. In het parlement verloor Likoed 13 zetels en de Arbeiderspartij 7. Grote winnaar was de ultra-orthodoxe Shaspartij met 10 zetels winst. Op 6 juli kwam een wankele coalitie tot stand van Arbeiderspartij, religieuze partijen en de linkse Burgerrechtenpartij. Premier Barak was tegelijkertijd minister van Defensie.~~~ Premier Barak hervatte de vredesonderhandelingen met de Palestijnen en op 4 september volgde een nieuw accoord in Sjarm el-Sheikh (Wye-2). Daarop liet Israël 350 Palestijnse gevangen vrij en gaf toestemming voor een verbindingsweg tussen Gaza en Hebron. De status van Jeruzalem en het voortgaand nederzettingenbeleid waren de punten waarop het overleg vervolgens weer stukliep. Een geheime topontmoeting van premier Barak en Yasser Arafat in Ramallah (22.12) zette het vredesproces weer in gang.

PALESTIJNSE GEBIEDEN Het prestige van Yasser Arafat groeide na het Wye-2 accoord en de vrijlating van de 350 Palestijnse gevangen. Desondanks stonden veel Palestijnen sceptisch tegenover het vredesproces vanwege de langzame voortgang van de teruggave van land, de groei van Israëlische nederzettingen op de Westoever en de annexatie van Oost-Jeruzalem. De door Arafat toegezegde bestrijding van Hamas veroorzaakte binnenlandse rellen met doden en gewonden. In december kreeg Arafat kritiek van Palestijnse mensenrechtorganisaties nadat hij negen prominente politici en intellectuelen had laten arresteren vanwege een pamflet waarin zijn regime werd beschuldigd van corruptie.
  2000 ISRAEL Syrië eiste dat Israël zich onvoorwaardelijk uit de Golanhoogten zou terugtrekken. Hierop mislukten verdere besprekingen. In april hervatte Israël de bouw van 200 nieuwe nederzettingen in de Golan. Wel trok Israël zijn troepen in mei terug uit Zuid-Libanon. Langs de Libanees-Israëlische grens werden VN-troepen gestationeerd.~~~ Israëlisch-Palestijnse besprekingen in Camp David boekten geen resultaat. Arafat was niet bereid tot enige concessie over Jeruzalem en ook het recht op terugkeer van Palestijnse vluchtelingen bleef een heikel punt. Eind september brak een Palestijnse opstand uit na een bezoek van oppositieleider Ariel Sharon aan de Tempelberg. ~~~ President Weizman werd beschuldigd van corruptie en trad op 10 juli af. Moshe Katzav (*1945) volgde hem op als eerste Likoed-president. In juli ontstond een kabinetscrisis nadat de religieuze partijen de regering hadden verlaten. Na mislukte onderhandelingen met Likoed, kondigde premier Barak op 9 december zijn aftreden aan.~~~ Op 12 november overleed Leah Rabin, weduwe van de vermoorde ex-premier Yitzhak Rabin.

PALESTIJNSE GEBIEDEN Na een bezoek van de rechtse oppositieleider Ariel Sharon aan de Tempelberg in Jeruzalem, brak een nieuwe Palestijnse gewapende opstand uit. Zeven Palestijnen en twee Israëlische militairen kwamen om bij het geweld. Israël stuurde tanks naar Nablus en Ramallah en sloot de grenzen met de Gazastrook en de Westoever. Bij onlusten in Israël werden negen Palestijnen gedood. In oktober werden twee Israëlische militairen door een woedende massa in Ramallah gelyncht. Israël bombardeerde Palestijnse doelen en sloot de grenzen af. Na een kort bestand (16.10) laaide het geweld weer op. Tientallen Palestijnse demonstranten, waaronder veel kinderen, vonden de dood. Na een moord op twee Israëlische burgers en het ontploffen van een autobom in Jeruzalem beschoten Israëlische helicopters kantoren van al-Fatah en werden Fatah-leiders geliquideerd. Het geweld luwde gedurende de ramadan maar nadat op 8 december zeven Palestijnen en drie Israëli's bij gevechten waren omgekomen, nam het weer in hevigheid toe.~~~ In het begin van het jaar herstelde de economie zich maar door de intifada en economische sancties van Israël werd dit herstel teniet gedaan. Vrij verkeer van Palestijnse arbeiders naar Israël was onmogelijk.