De Indonesische kwestie kwam op
de agenda van de pas opgerichte Verenigde Naties, maar de Nederlandse regering
ging gewoon door met pogingen het koloniale gezag te herstellen. Al gauw telden
de Nederlandse troepen ter plaatse ongeveer 20.000 man. De eilanden Banka en
Billiton (belangrijk vanwege de grote voorraden tinerts) werden bezet. In
Bandung werd het gezag overgenomen van de Engelsen, maar de republikeinen
staken uit protest de stad in brand. De Engelsen droegen daarom op alle
eilanden het gezag over aan de Nederlandse autoriteiten, behalve op Java en
Sumatra. Waar het Nederlandse gezag werd hersteld, werd snel afgerekend met de
plaatselijke vertegenwoordigers van de voorlopige republikeinse regering, zoals
op Sulawesi. Op 15 november kwam het Accoord van Linggadjati tot stand, waarbij
de Nederlandse delegatie het gezag van de Republiek Indonesië erkende op
Java, Sumatra en Madura. Afgesproken werd de oprichting van een federatie met
Koningin Wilhelmina (1880-1962) als staatshoofd. De regering in Den Haag
vertraagde echter de ratificatie van het accoord en probeerde in de tussentijd
zoveel mogelijk terreinwinst te boeken in Indië. In december riepen de
Nederlandse autoriteiten de Staat Oost-Indonesië (Negara Indonesia
Timur) uit, met Makassar als hoofdstad.
Op 25 maart tekende de
Nederlandse regering het Accoord van Linggadjati, maar probeerde onderwijl de
politieke ontwikkelingen in de archipel te beïnvloeden. Zo riepen de
Nederlanders in mei de Staat West-Borneo uit en later de Staat Oost-Sumatra. Op
20 juli ging de "Eerste Nederlands-Indonesische Oorlog"
("Politionele Actie") van start, waarbij een legermacht van bijna
100.000 man Nederlandse troepen een groot deel van Java bezette, alsmede de
Sumatraanse steden Palembang, Padang en Medan. De V.S. en Engeland waren
verontrust over het Nederlandse optreden. In de VN kreeg Indonesië de
steun van de Sowjet-Unie, Australië en het pas onafhankelijk geworden
India. Egypte en Syrië hadden Indonesië inmiddels al erkend.
Nederlandse schepen werden in Australische havens geboycot. In Nederland zelf
werd ook geprotesteerd tegen de acties in Indonesië. Een staakt-het-vuren
van 4 augustus (tussen republikeinen en de Nederlandse gezagsdragers) werd
nauwelijks nageleefd. Onder toezicht van de VN begonnen Nederlandse en
Indonesische delegaties op 8 december besprekingen aan boord van het
Amerikaanse marinetransportschip Renville, dat voor anker lag op de rede van
Jakarta.
Op 17 januari werd het Renville
accoord ondertekend. Luitenant Gouverneur-Generaal Hubertus Johannes van Mook
(1894-1965) vormde een "Voorlopige Federale Regering". Afgevaardigden
van de verschillende nieuw gevormde deelstaten kwamen in juli in Bandoeng
bijeen. De republikeinse regering moest onderwijl afrekenen met de oppositie
van de communisten, die her en der stakingen uitriepen. Nadat ze in september
uit Surakarta waren verdreven, concentreerden de communisten zich in Madiun en
probeerden daar de macht te grijpen. Binnen twee weken hadden de republikeinen
van Sukarno die stad weer onder controle. De republikeinen wonnen daardoor het
vertrouwen van de V.S., die bevreesd waren voor het oprukkende communisme. Na
het aftreden van de gematigde Van Mook (11 october), verhardde de Nederlandse
politiek. Op 19 december brak de "Tweede Nederlands-Indonesische
Oorlog" ("Politionele Actie") uit. Hieraan namen uiteindelijk in
totaal ongeveer 200.000 man troepen deel, de grootste legermacht die Nederland
ooit in de koloniën op de been had gebracht. Generaal Simon Hendrik Spoor
(1902-1949) voerde het bevel. Jogja werd zonder slag of stoot veroverd en de
regering van de republiek werd gevangengenomen en geïnterneerd. De hele
archipel, behalve Atjeh en enkele andere delen van Sumatra, waren weer in
Nederlandse handen. De republiek gaf zich echter niet gewonnen en voerde onder
leiding van generaal Soedirman (1915-1950) een guerrilla-oorlog.~~~ De
wereldopinie keerde zich steeds meer tegen Nederland.
De internationale politieke tegenstand tegen het Nederlandse beleid nam toe: de veiligheidsraad eiste de vrijlating van de geïnterneerde republikeinse regering (28 januari) en de V.S. liet weten dat de Marshall-hulp aan Nederland op het spel stond. Tussen eind juni en half augustus verlieten de Nederlandse troepen hun belangrijkste stellingen, onder andere Yogyakarta. Ongeveer 12.000 politieke gevangenen werden vrijgelaten. Daarmee was de "Tweede Nederlands-Indonesische Oorlog" afgelopen.~~~ In Den Haag begon op 23 augustus de Rondetafelconferentie ter bespreking van de toekomst van Indonesië. Op 2 november werd het Haagse accoord bereikt: de Republiek Indonesië zou onderdeel worden van een gemenebest (verder bestaande uit Nederland, Suriname en de Nederlandse Antillen) met Koningin Juliana als staatshoofd. Indonesië zelf zou een federatie worden van 16 staten. Op 30 december vond de souvereiniteitsoverdracht plaats. Westelijk Nieuw-Guinea bleef onder Nederlands bestuur.
Nadat Nederland de onafhankelijkheid van Indonesië had moeten aanvaarden werd een begin gemaakt met de repatriëring van Nederlandse burgers. Uiteindelijk verlieten 300.000 personen het land. Veel Nederlandse militairen en kolonisten konden zich echter niet neerleggen bij de Indonesische onafhankelijkheid. Op 23 januari pleegde Kapitein Raymond Westerling (1919-1987) een staatsgreep in Bandoeng. Ook sommige groepen die nauw met het Nederlandse gezag waren verbonden, wantrouwden de Indonesische republiek. Zo werd op 25 april de Republiek Zuid Molukken (RMS) uitgeroepen, maar de Indonesische strijdkrachten maakten snel een einde aan dit avontuur: in november werden de laatste verdedigers van de Zuidmolukse republiek verslagen.~~~ Mohammad Natsir (*1908, van de Masyumi-partij) werd eerste minister van de eerste regering van het zelfstandige land.~~~ De regering maakte een begin met de zogenaamde transmigrasi, de gesubsidieerde overbrenging van boeren uit het dichtbevolkte Java naar Kalimantan en andere "lege" eilanden. Daarmee zette de regering van het onafhankelijke Indonesië de politiek voort van de Nederlands-Indische regering van vóór de oorlog.~~~ Op 17 augustus kreeg Indonesië een nieuwe grondwet die de basis legde voor een nieuwe eenheidsstaat, en waarbij het federalisme werd afgezworen. Alleen Yogyakarta, onder Sultan Hamengkubuwono IX (1912-1988), kreeg een speciale status als dank voor de steun aan de republikeinse regering in de beginjaren van de strijd tegen Nederland.
In april kwam het kabinet-Natsir ten val vanwege zijn zuinig economisch beleid. Sukiman Wirjosandjojo (1898-1974), ook van de Masyumi-partij, werd premier van een nieuw kabinet, een coalitie van de Masyumi en de PNI.~~~ De eenheid en rust in het land werden bedreigd door economische en politieke ontevredenheid: in augustus braken stakingen uit, die op touw waren gezet door de PKI. In Atjeh was het onrustig en in Zuid-Sulawesi sloegen legereenheden aan het muiten. Duizenden communisten werden gearresteerd, evenals leden van de Atjehse afscheidingsbeweging PUSA (Persatuan Ulama Seluruh Aceh).~~~ Een aantal Molukse oudgedienden van het KNIL die niet konden worden geïntegreerd in de TNI, (het leger van de republiek) werd overgebracht naar Nederland.
Op 23 februari viel het kabinet Soekiman omdat het berid was Amerikaanse militaire hulp te ontvangen. Wilopo (1908-1981) volgde hem op als premier van een nieuwe coalitie van PNI en Masyumi. De nieuwe premier probeerde de staatsuitgaven te beperken, onder andere door de ontbinding van legereenheden. Daartegen ontstond fel verzet vanuit de TNI. In october moest president Sukarno een woedende menigte demonstranten sussen: zij eisten de herroeping van de bezuinigingsplannen. In december werd generaal Abdul Haris Nasution (*1918), de bevelhebber van de TNI, ontslagen omdat hij aan de plannen tot bezuiniging had meegewerkt. Uit protest nam de minister van defensie (Sultan Hamengkubuwono) ook zijn ontslag. De Nahdatul Ulama scheidde zich af van de Masyumi-Partij. ~~~ De rebellen in Zuid-Sulawesi verbonden zich met de rebellen van de Darul Islam-beweging, die op Java actief was.~~~ Omdat de Nederlandse KPM nog altijd de belangrijkste scheepvaartlijn was voor de verbinding tussen de verschillenden eilanden, stichtte de regering een eigen rederij, de PELNI.
Begin juni trad het kabinet Wilopo af. Na twee maanden (op 1 augustus) kwam een nieuw kabinet tot stand met Ali Sastroamidjojo (1903-1976), van de PNI, als premier.~~~ Indonesië knoopte diplomatieke betrekkingen aan met China.~~~ In september begon Tengku Muhammad Daud Beureueh (1906-1987) een opstand in Atjeh. Ook hij verbond zich met de rebellen van de Darul Islam op Java.~~~ De winning van tin op het eiland Bangka werd genationaliseerd.
Begin van de besprekingen over de opheffing van de Nederlands-Indonesische Unie.
De Azië-Afrika conferentie in Bandung (18-25 april, waaraan 29 landen deelnamen) wordt beschouwd als het begin van de beweging van ongebonden landen, dat wil zeggen staten, die zich niet wilden binden aan de V.S. of de Sowjet-Unie. Belangrijke deelnemers aan de conferentie waren president Gamal Abdel Nasser van Egypte (1918-1970), premier Jawaharlal Nehru (1889-1964) van India, en de Chinese leider Tsjoe-En-Lai (1898-1976).~~~ In augustus, vlak voor de verkiezingen, werd een nieuwe regering gevormd onder leiding van Burhanuddin Harahap (*1917) van de Masyumi-partij. Bij de verkiezingen van 29 september leed deze partij echter verliezen. Winnaars waren de NU en de communisten. Binnen drie maanden werden verkiezingen gehouden voor een grondwetgevende vergadering, die een nieuwe constitutie moest opstellen.~~~ In october werd generaal Nasution benoemd tot Chef van de Generale staf, de hoogste militaire post in het land.
Op 8 mei beëindigde Indonesië eenzijdig de politieke unie met Nederland. Drie maanden later verklaarde Indonesië het grootste deel van de resterende schuld aan Nederland nietig. President Sukarno bracht officiële bezoeken aan de grote mogendheden V.S. en de Sowjet-Unie.~~~ Maar in zijn eigen land raakte hij in toenemende mate geïsoleerd. Tijdens zijn laatste reis (october) pleegden officieren van het keurkorps de Siliwangi-divisie een mislukte staatsgreep. In november mislukte een tweede poging. Op 1 december trad Hatta af als Vice-president. Op Sumatra kwamen verscheidene officieren openlijk in opstand. Bij de beraadslagingen van de "Konstituante," de grondwetgevende vergadering, ontstond grote onenigheid over de vraag, of de Islam of Pantjasila de ideologie van de natie moest inspireren.~~~ In maart werd Ali Sastroamidjojo leider van een nieuw kabinet bestaande uit Masyumi en PNI. Deze regering probeerde de economie te ontdoen van buitenlandse invloed, maar als gevolg daarvan nam de inflatie toe, waardoor de dringend gewenste investeringen terugliepen.~~~ Generaal Soeharto (*1921) werd bevelhebber van de Diponegoro-divisie, die was gestationeerd in Midden-Java.~~~ In Jakarta werd de eerste abortuskliniek geopend.
In februari kondigde Sukarno aan dat het beter was een systeem van "geleide democratie" in te voeren, een eufemisme voor een autocratisch bewind. Op Sulawesi kwamen militairen in opstand tegen Sukarno (permesta-opstand). Daarop benoemde Sukarno een zakenkabinet onder leiding van R.H. Djuanda (1911-1963). Ook benoemde hij een speciale adviesraad (Dewan Nasional) bestaande uit de leiders van een aantal "functionele groeperingen". De censuur werd opnieuw ingevoerd en de noodtestand werd afgekondigd. De groeiende tegenstand tegen Sukarno bleek uit een aanslag op zijn leven (october), waarbij hij ongedeerd bleef, maar waarbij wel enkele schoolkinderen om het leven kwamen.~~~ De regering in Jakarta sloot een akkoord met de rebellen in Atjeh en maakte dat gebied weer tot een een aparte bestuurseenheid (provincie). Op Noord-Sulawesi (Manado) ontstond echter een nieuwe opstand, geleid door officieren.~~~ Temidden van de groeiende binnenlandse onrust besloot Sukarno de strijd tegen de resten van de Nederlandse economische invloed hard aan te pakken. Na een boycot (october) werden in december de bezittingen van bijna 250 Nederlandse bedrijven genationaliseerd en werd aangekondigd dat 46.000 Nederlandse staatsburgers het land moesten verlaten. Officieren van de TNI werden aangesteld als managers en directeuren van de genaaste Nederlandse bedrijven.
Tijdens de reis van Sukarno naar een aantal Aziatische landen (februari) organiseerden opstandelingen in Bukittingi (West-Sumatra) de "Revolutionaire regering van de Republiek Indonesië", de PRRI (Pemerintah Revolusioner Republik Indonesia), onder leiding van Sjafruddin Prawiranegara (1911-1989). Hoewel het de rebellen niet zozeer te doen was om zich van Indonesië af te scheiden, aarzelde Sukarno na zijn terugkeer niet om de beweging neer te slaan. De luchtmacht bombardeerde steden in de opstandige gebieden (Padang, Bukittingi, Manado) en het leger veroverde eerst Medan en vervolgens Padang. In juni tenslotte viel ook Manado in handen van de centrale regering. Toch was de beweging gevaarlijk voor Jakarta, want op Ambon kregen de rebellen steun uit de V.S. en uit Nederland. Ook de Filippijnen, Nationalistisch China (Taiwan) en Maleisië steunden de opstand.~~~ Generaal Nasution formuleerde de "dwifungsi" theorie, waarbij het leger behalve een strijdmacht ook een maatschappelijke organisatie moest zijn in dienst van de sociale ontwikkeling van het land.~~~Stichting van de boeddhistische beweging Perhimpunan Buddhis Indonesia.
Na terugkeer van een wereldreis ontbond Sukarno het parlement en bracht het vervolgens weer bijeen onder de grondwet van 1945, die hij weer had ingevoerd (juli). Het nieuwe parlement telde 575 leden: behalve de 281 oorspronkelijke leden nog 200 vertegenwoordigers van de functionele groepen en 94 afgevaardigden van de provincies. Sukarno zelf werd premier, maar Djuanda bleef aan als eerste minister.~~~ In de campagne tegen de Chinezen (die een groot deel van détailhandel beheersten) werden duizenden uitgewezen.~~~ Eind augustus werd de rupiah gedevalueerd tot 10% van de oorspronkelijke waarde.
Na de verwerping van zijn kabinetsbegroting door het parlement stuurde Sukarno het parlement naar huis. Hij verving het door een parlement waarvan hij de leden zelf benoemde. Daaronder waren voor het eerst ook officieren. Kritiek op de regering werd streng aangepakt: toen de leiders van de communisten kritiek uitten, werden zij door het leger gearresteerd en vastgezet, maar Sukarno stelde ze op vrije voeten. Sukarno begon steeds nadrukkelijker te flirten met het communisme. In januari bezocht Sowjet-leider Nikita Chroesjtsjof (1884-1971) Jakarta en Sukarno bediende zich van de leuze "Nasakom", de afkorting van Nasionalisme, Agama (godsdienst) en Komunisme.~~~ Op hari merdeka (bevrijdingsdag), 17 augustus, verbrak Sukarno de banden met Nederland over de kwestie Nieuw-Guinea, dat nog altijd onder Nederlands bestuur stond, en waar Nederland was begonnen de plaatselijke bevolking voor te bereiden op een afzonderlijke onafhankelijkheid.
De financiële positie van Indonesië werd steeds benarder. Toen bleek, dat de buitenlandse betalingsverplichtingen niet konden worden voldaan ging Generaal Nasution naar de V.S. en de Sowjet-Unie om te bedelen. De Amerikaanse regering wilde echter geen geld geven, maar de Sowjet-Unie leende 400 miljoen dollar. Een bezoek van Sukarno aan de V.S. leverde ook niets op. Wel werd een vriendschaps- en samenwerkingsverdrag met China ondertekend.~~~ In december maakte Sukarno bekend, dat hij de Nederlanders desnoods met geweld uit Nieuw-Guinea zou verdrijven en dat het land bij Indonesië hoorde.~~~ De binnenlandse gewapende oppositie leek over zijn hoogtepunt heen: op Sulawesi, Java en Sumatra gaven tal van guerrillastrijders zich over aan de TNI.~~~ De verschillende padvindersbewegingen in het land werden verenigd in één nationale padvinderij (Pramuka, afkorting van Praja Muda Karana) onder toezicht van de regering
De Indonesische strijdkrachten leden enkele nederlagen tegen de Nederlandse troepen op Nieuw-Guinea. Na de besprekingen over de politieke toekomst van Nieuw Guinea, onder andere onder voorzitterschap van de broer van de Amerikaanse president, de Amerikaanse minister van Justitie Robert F. Kennedy (1925-1968), moest Nederland accepteren dat het gebied onder VN-toezicht werd geplaatst. De VN zouden Nieuw-Guinea overdragen aan Indonesië, dat vervolgens de plaatselijke bevolking moest laten beslissen over het uiteindelijke lot van het gebied. Aangespoord door dit succes zocht Sukarno ook het conflict op met Engeland inzake de status van Serawak, Noord-Borneo en Broenei. Dit resulteerde in de politiek van "Konfrontasi". ~~~ Bij een bezoek aan Sulawesi ontsnapte Sukarno aan een moordaanslag. Toch leek de rust weer te keren: de leider van de Darul Islam-beweging, Kartosuwirjo, werd gearresteerd en kort daarop terechtgesteld. De Darul Islam raakte in verval. De opstand in Atjeh verloor aan kracht.~~~ Het was een tegenslag dat het IMF strengere voorwaarden verbond aan de kredietverlening. Indonesië werd echter lid van de in 1960 opgerichte OPEC.~~~ Het Hindoeïsme (veelal beleden op Bali) kreeg de status van officiële godsdienst, naast de Islam en het Christendom.
De stichting van de federatie Maleisië (september) haalde een streep door Sukarno's buitenlandse politiek. Tevergeefs stuurde hij gewapende eenheden de grens over in het kader van zijn "Konfrontasi", maar Maleisië kreeg steun van Britse en Australische eenheden. Zelfs de Indonesische strijdkrachten (ABRI) waren tegen de agressie tegen Maleisië. De PKI was er een voorstander van. Communistische demonstranten staken de Britse ambassade in Jakarta in brand. Op 1 juni kreeg Indonesië het bestuur over Nieuw-Guinea overgedragen van de VN.~~~ Sukarno verstevigde zijn macht en steunde daarbij steeds meer op de PKI. Hij werd president voor het leven, terwijl de communisten begonnen met uitvoeren van de landhervormingswetgeving. Een golf van geweld op het platteland was het gevolg.~~~ Met de economie ging het niet goed. De halfslachtige oorlog tegen Maleisië kostte handenvol geld. Volgens de wensen van het IMF moesten de staatsuitgaven omlaag, voedsel en transport werden duurder en de rupiah werd gedevalueerd. De V.S. trokken hun hulp aan Indonesië weer in. De staatsoliemaatschappij Permina kreeg ook het monopolie op de distributie en verkoop van olie en benzine.~~~ Bali werd zwaar getroffen door uitbarstingen van de vulkaan Gunung Agung.
Ondanks een staakt-het-vuren in de "Konfrontasi" met Maleisië (dankzij de interventie van Robert Kennedy) bleven groepen Indonesische infiltranten Maleisië lastig vallen. Nu vonden ook invallen in Malakka plaats.~~~ Sukarno begon de greep op de werkelijkheid te verliezen. Eerst wees hij de V.S. in grove taal terecht ("go to hell") en in augustus probeerde hij de publieke opinie voor te bereiden op een naderende gewelddadige ontknoping. De landhervormingen die de PKI op Java doorvoerde, leidden ook in Midden-Java tot geweld. In dat kader vroeg Sukarno persoonlijk de Chinese regering hulp, namelijk 100.000 handvuurwapens ter bewapening van een boerenstrijdmacht.~~~ De strijdkrachten zochten onderwijl naar bondgenoten in een mogelijke revolutie of burgeroorlog. Zo werd SEKBER GOLKAR opgericht, het secretariaat van functionele groeperingen (Sekretariat Bersama Golongan Karya). De invloed van Luchtmaarschalk Omar Dhani, een vertrouweling van Sukarno, werd aan banden gelegd. Generaal Soeharto kreeg het bevel over de best bewapende en betrouwbaarste eenheden, gelegerd in Jakarta.~~~ Economisch ging het steeds slechter, door een hollende inflatie. Hier en daar was er voedselschaarste. Begin van de eerste TV-uitzendingen van TVRI, de staatsomroeporganisatie.
De binnen- en buitenlandse polarisatie groeide, en leidde op Java hier en daar al tot openlijk geweld tussen PKI-leden en hun tegenstanders (PNI-leden en moslims). Op 17 augustus stelde Sukarno een speciaal bondgenootschap met China voor, gericht tegen de V.S. en het westen. Op 30 september vond een poging tot een staatsgreep plaats waarbij de communisten verondersteld werden een hoofdrol te spelen. Aangezien President Sukarno al geruime tijd sterk leunde op de communisten, was er misschien sprake van een "autogolpe" een staatsgreep tegen zichzelf (zoals de Peruaanse President Fujimori (*1938) in 1998 ook pleegde). Sommige legereenheden deden ook mee aan de staatsgreep, waarbij zes generaals werden geliquideerd, het Merdeka-plein in Jakarta werd bezet, evenals de radio- en TV-stations. Generaal Nasution, die naar gezegd werd met buitenlandse steun Sukarno omver wilde werpen, ontsnapte ternauwernood aan een moordaanslag. De meerderheid van de militairen bleef trouw aan de regering. Het bevel was stevig in handen van Generaal Soeharto. Na de mislukking van de staatsgreep kwam medio october de repressie op gang: een heksenjacht op communisten en persoonlijke vijanden van leger en islamieten. Aan het eind van het jaar waren tienduizenden al dan niet vermeende communisten gedood door het leger of door moslims en nationalisten die in de dorpen voor eigen rechter speelden. Uiteindelijk liep dat aantal op tot enkele honderdduizenden. In november werd PKI-voorzitter Aidit gevangen en geëxecuteerd. Het parlement werd van PKI-leden gezuiverd.~~~ De economie werd er niet gezonder op en de inflatie liep volledig uit de hand. Op 13 december werd de munt hervormd, waarbij 1 nieuwe rupiah de plaats innam van 1000 oude.~~~ Op Nieuw-Guinea richtten Papoea-nationalisten de Organisatie Vrij Papoea op (Organisasi Papua Merdeka, OPM).~~~ Het Boeddhisme werd, naast Hindoeïsme, Islam en Christendom verheven tot officiële godsdienst.
In februari benoemde Sukarno een nieuw kabinet, waarvan Luchtmaarschalk Omar Dhani (een van de leiders van de staatsgreep van september 1965) en Soebandrio deel uitmaakten. Veel tegenstand kwam van demonstrerende studenten, die op 11 maart de president dwongen naar Bogor te vluchten. Generaal Soeharto dwong speciale volmachten van Sukarno af, waarmee hij orde en rust wilde herstellen, de zogenaamde Supersemar-volmachten. Daarmee verklaarde hij meteen de PKI illegaal, arresteerde bijna het gehele kabinet. Dhani en Subandrio werden later ter dood veroordeeld maar niet geëxecuteerd. De ex-leider van de republiek der Zuid-Molukken, Soumokil, werd wel ter dood gebracht.~~~ In feite pleegde Soeharto een staatsgreep. Aanhangers van Sukarno werden uit de PNI, het leger en het parlement weggezuiverd. De nieuwe sterke man maakte gebruik van enkele speciale organisaties die hem trouw waren en die hij volledig in de hand had, namelijk Kopkamtib, een anti-communistische gewapende eenheid, en Opsus, een geheime commando-groep. Ook Sukarno legde zich neer bij de nieuwe situatie, want in november weigerde hij mee te werken aan een poging tot machtsherstel.~~~ De betrekkingen met het buitenland werden herzien en hersteld. Adam Malik (1917-1984) werd benoemd tot minister van buitenlandse zaken. Het IMF werd weer toegelaten (in 1965 door Sukarno uitgewezen), en Indonesië kreeg anderhalf jaar uitstel op zijn schuldbetalingen, na overleg met crediteurenlanden in Tokyo. Ook de betrekkingen met Maleisië werden genormaliseerd.~~~ Ook de economische politiek werd herzien, in overleg met sultan Hamengkubuwono IX van Yogyakarta. De nieuwe politiek was geheel in overeenstemming met de voorschriften en aanbevelingen van het IMF en conform de orthodoxie van het monetarisme en het liberalisme. De vakbeweging SOBSI werd evenwel verboden.~~~ De nieuwe regering maakte het de Chinezen moeilijk door alle scholen te sluiten waar in het Chinees werd onderwezen.
Op 12 maart ontnam het parlement Sukarno alle macht en benoemde Soeharto tot waarnemend president. In augustus bracht Soeharto de strijdkrachten onder zijn persoonlijk bevel.~~~ Het bleef onrustig in het land: in april werden in Atjeh kerken door moslims aangevallen, en in october hadden in Makassar onlusten plaats tegen Christenen. In Jakarta vonden anti-Chinese demonstraties plaats. De regering verbood daarop de publikatie van Chinese kranten.~~~ De betrekkingen met China weren verbroken. Op 8 augustus werd met steun van de V.S. de ASEAN opgericht, een anti-communistisch verbond van Indonesië, Maleisië, Singapore, Thailand en de Filippijnen.~~~ De nieuwe economische politiek was monetaristisch en kapitalistisch. Bedrijfswinsten mochten zonder meer naar het buitenland worden overgemaakt. Het internationale bedrijfsleven herkreeg vertrouwen en begon weer te investeren. Op Nieuw-Guinea begon de Amerikaanse Freeport maatschappij de exploitatie van een grote kopermijn. De landen die hulp gaven aan Indonesië organiseerden zich in de IGGI, onder Nederlands voorzitterschap.
Op 27 maart werd Soeharto tot president gekozen. In februari werd de islamitische Pamusi-partij opgericht ter vervanging van de in 1958 verboden Masyumi-partij. Toch kreeg de nieuwe partij nooit dezelfde sterke positie als haar voorganger.~~~ Verschillende oliemaatschappijen die werden bestuurd door militairen, fuseerden tot de Pertamina, een nieuw staatsbedrijf dat onder leiding stond van generaal Ibnu Sutowo (*1914). De hele olie-industrie was nu genationaliseerd of bestond uit joint-ventures van de Pertamina en buitenlandse firma's.~~~ In september kreeg Indonesië de eerste leningen van de Wereldbank.
Eind juli gingen de dorpsraden op Nieuw-Guinea akkoord met inlijving bij Indonesië. De stemming was echter nauwelijks vrij of vrijwillig omdat Opsus-eenheden de Papoea's onder druk zetten. Op 17 september werd Nieuw-Guinea onder de naam Irian Jaya een Indonesische provincie.~~~ In november keurde het parlement de afspraken met Soeharto goed: de president mocht voortaan 1/3 van de parlementsleden zelf benoemen. Een deel van de zetels werd gereserveerd voor Golkar (vertegenwoordigers van de functionele groeperingen). Soeharto, het leger en de regering maakten van Golkar in feite een eigen politieke partij, die als enige in het land niet aan beperkingen was onderworpen. Alle andere poltieke partijen en organisaties konden slechts zeer beperkt functioneren. Omdat Indonesië de desbetreffende verdragen met China opzegde, verloren ongeveer 80.000 Chinese Indonesiërs het Indonesische staatsburgerschap. Op het eiland Buru in de Molukken werd een concentratiekamp ingericht voor ex-communisten, die aan eerdere moordcampagnes waren ontkomen.~~~ President Richard M. Nixon (1913-1994) van de V.S. bracht een officieel bezoek aan de hoofdstad.~~~ In april ging het eerste vijfjarenplan van start, Repelita I. Het was de bedoeling om de infrastructuur te verbeteren en de rijstproductie zover te verhogen dat import overbodig was. Het plan was onmogelijk zonder buitenlandse steun: tot en met 1974 was meer dan de helft van de rijksbegroting afkomstig van hulp en leningen uit de IGGI-landen.
Bij de parlementsverkiezingen van 3 juli won Golkar tweederde van de 360 door verkiezingen te winnen zetels (tijdens de verkiezinggstrijd mocht alleen Golkar op het platteland campagne voeren). Van het voltallige parlement van 920 leden waren er verder 75 vertegenwoordigers van de strijdkrachten en 25 leden van andere groeperingen. President Soeharto mocht 207 leden zelf aanstellen en 123 konden worden aangewezen door de drie politieke partijen. Er waren ook nog 130 afgevaardigden die de provincies hadden gekozen en die hen moesten vertegenwoordigen. De centralisatie schreed verder voort: de regering stichtte een speciale ambtenarenvakbond, de KORPRI (Korps Karyawan Pegawai Republik Indonesia). De vrouwen van de ambtenaren moesten lid worden van een speciale organisatie voor hen, Dharma Wanita.~~~ De regeringsorganisatie Bulog begon met de verkoop van suiker. Rijst werd al door Bulog aan de man gebracht. De eerste ladingen vloeibaar aardgas werden vanuit Atjeh en Oost-Borneo geëxporteerd.
Een lang aanhoudende droogte op Java veroorzaakte een "rijstcrisis": een acute schaarste aan rijst. De prijs voor dit essentiële basisvoedsel steeg snel, ook al omdat de regering geen adequate maatregelen nam. Invoer van rijst uit het buitenland (Japan, V.S.) bleek noodzakelijk, hetgeen weer een stijging van de internationale rijstprijs veroorzaakte.~~~ Onder druk van het IMF moest de regering scherp toezicht uitoefenen op internationale kredieten aan staatsbedrijven zoals Pertamina.
In maart werd President Soeharto herkozen door het parlement. Sultan Hamengkubuwono IX werd Vice-President. Begin januari had Soeharto het politieke leven gestroomlijnd door naast Golkar twee andere partijen te vormen uit meerdere kleine partijen. Zo ontstonden de PPP (Partai Persatuan Pembangunan, Nationale Ontwikkelingspartij) en de PDI (Democratische Partij van Indonesië). De PPP bestond voor een groot deel uit oorspronkelijk Islamitische partijen, terwijl de restanten van de PNI samen met protestantse en rooms-katholieke partijen in de PDI opgingen. De politiek van de regering stuitte op grote weerstand. Moslim-studenten verzetten zich tegen de nieuwe huwelijkswetgeving en bezetten de Assemblee (september). In november demonstreerden nationalistische en linkse studenten tegen de toenemende invloed van buitenlandse bedrijven, tegen de slechte economie en tegen de corruptie.~~~ In Bandung kwam het tot ernstige ongeregeldheden tegen de Chinese minderheid, waarbij grote schade werd toegebracht aan Chinese winkels.~~~ Economisch ging het slecht: de rijstprijzen bleven hoog en de voedselhulp uit de V.S. en Japan werd verminderd. De olieprijs steeg als gevolg van de Jom Kippoer-oorlog tussen Israël en zijn buren.
Tijdens het bezoek van de Japanse eerste minister Kakuei Tanaka (1918-1993) ontstonden ernstige rellen als gevolg van grootscheepse studentendemonstraties. Tijdens deze gewelddadige "malari"-rellen (op 15 januari) werden meer dan tien studenten doodgeschoten door de politie. Een nieuwe golf van politieke repressie was het antwoord van de regering. Indonesia Raya, de krant van de dissident Mochtar Lubis (*1922) , werd gesloten. Generaal Soemitro (*1927), chef van de veiligheidsdienst Kopkamtib, werd ontslagen wegens zijn afwachtende houding. De veiligheidsdiensten werden verenigd en onder het bevel geplaatst van generaal Leonardus Benyamin ("Benny") Moerdani (*1932).~~~ De aprilrevolutie in Portugal had grote gevolgen voor de situatie op Oost-Timor, waar verschillende politieke partijen werden opgericht of in de openbaarheid traden.~~~ Het tweede vijfjarenplan Repelita II ging van start. Het lag in de bedoeling om de levensstandaard van de bevolking te verbeteren door de productie van voedsel en kleding en de bouw van woningen.
In augustus verlieten de Portugezen Oost-Timor nadat de UDT-partij er de macht had gegrepen. Kort daarop ontketende de marxistische partij Fretilin (de oorspronkelijke verzetsbeweging) een opstand en verdreef de UDT-regering uit de hoofdstad Dili. In november riep Fretilin de onafhankelijkheid uit en eiste het onmiddellijke vertrek van Indonesische commando-eenheden die het land enige weken daarvoor waren binnengevallen. In december bezette het Indonesische leger heel Oost-Timor en installeerde een rechtse regering in Dili die bestond uit de UDT en de andere partij Apodeti. De oproep van de VN aan Indonesië om Oost-Timor te ontruimen werd genegeerd. De Indonesische positie op Nieuw Guinea werd gecompromitteerd doordat Australië heet andere deel van het eiland onder de naam Papua New Guinea de onafhankelijkheid verleende (16 september).~~~ In de loop van het jaar werd de omvang van de corruptie binnen Pertamina duidelijk: het bedrijf had voor meer dan 10 miljard dollar schulden. Het bedrijf was niet in staat, grote leningen aan buitenlandse banken af te betalen. Als gevolg van de crisis verdubbelde de Indonesische buitenlandse schuld.~~~ In Jakarta werd na 14 jaar bouwen eindelijk Monas, het Nationaal monument, onthuld door president Soeharto.
Hoewel de Veiligheidsraad van de VN de aanwezigheid van Indonesië op Oost-Timor scherp veroordeelde (april) besloot de "volksassemblee" in Dili op 31 mei tot aansluiting bij Indonesië. Op 17 juli werd het een Indonesische provincie.~~~ Begin maart werd Pertamina-directeur Ibnu Sutowo ontslagen. Een aantal andere hoge Pertamina-functionarissen werd ook weggestuurd. De V.S., Canada, Japan, en enkele Europese landen verstrekten in totaal ruim 2 miljard dollar aan leningen om de Pertaminacrisis op te lossen.~~~ In augustus werd de eerste Indonesische satelliet, Palapa, gelanceerd.
Bij de algemene verkiezingen won Golkar tweederde van de stemmen, maar in Jakarta won de PPP. Adam Malik werd Vice-President.~~~ Het leger werd ingezet op Nieuw-Guinea en op Oost-Timor: in de Baliem Vallei werden valschermjagers ingezet tegen de OPM en op Oost-Timor begon de ABRI een grootscheeps offensief tegen Fretilin.~~~ In december werd begonnen met de vrijlating van communistische gevangenen die sinds de mislukte revolutie van 1965 geïnterneerd waren.
In maart werd President Soeharto voor de tweede keer herkozen door de Assemblee. Adam Malik werd weer Vice-President en B.J. (Bacharuddin Jusuf) Habibie (*1936) werd benoemd tot minister van Technologie. Vooral studenten (in Bandung, Yogyakarta, Surabaya, Jakarta en Medan) verzetten zich tegen de groeiende macht van Soeharto. Studenten van de Technische Universiteit Bandung publiceerden een witboek vol kritiek op de regering. Het vertrek van Soeharto werd geëist. Als represaille werd de universiteit bezet door het leger. De leiders van de studenten werden gearresteerd.~~~ Cursussen in de nationale ideologie Pancasila ("P4") werden verplicht gesteld op scholen, in bedrijven en bij overheidsinstellingen.~~~ Oprichting van de Majlis Dakwah Islamiyah als islamitische poot van Golkar.
Als gevolg van de revolutie in Iran steeg de olieprijs. Ook ditmaal profiteerde Indonesië van de stijging: de Indonesische schatkist raakte goed gevuld. Begin van het derde vijfjarenplan, Repelita III, met als doel de inkomensverschillen te verkleinen. Het was ook de bedoeling om het aandeel van de industrie in de economie te vergroten.
Kort na de aanval op een politiepost op Java door fundamentalistische moslims, werd een Garuda vliegtuig op een binnenlandse vlucht van Palembang naar Medan door moslims gekaapt. De kapers dwongen de piloot in Bangkok te landen, maar daar werd het toestel door Indonesische commando's bestormd en veroverd (maart).~~~ Xanana Gusmao (*1955) werd leider van Fretilin op Oost-Timor en daarme leider van het gewapend verzet tegen Indonesië.
Aan een grote demonstratie van de PPP in Jakarta deden een miljoen mensen mee. Ernstige rellen ontstonden toen tegelijkertijd Golkar een demonstratie hield. Aanhangers van beide partijen rakten slaags maar de politie opende het vuur op de PPP-aanhangers en schoot er een aantal dood. Bij de verkiezingen won Golkar weer tweederde van de stemmen en haalde de PPP weer de meerderheid in Jakarta. Generaal Moerdani, chef van de militaire veiligheidsdienst, werd opperbevelhebber van de strijdkrachten.~~~ De censuur werd verder aangescherpt.~~~ De regering begon in het kader van het aloude transmigrasi-project met de massale overbrenging van Javaanse boeren naar Nieuw-Guinea.~~~ In november werden nieuwe heffingen bekend gemaakt op de invoer van landbouw- en industrieproducten.~~~ Op Oost-Kalimantan braken grote bosbranden uit.
In april herkoos de Assemblee Soeharto voor de derde keer als president. Nadat Suharmono voorzitter was geworden van Golkar werd kort daarop het lidmaatschap van deze organisatie (aanvankelijk alleen voor leden van "functionele groeperingen") opengesteld voor iedereen. Generaal Moerdani werd benoemd tot bevelhebber van de strijdkrachten (ABRI).~~~ De ordehandhaving bleef problematisch. Een groot misdaadbestrijdingsprogramma met de codenaam "Petrus" ging van start in de grote steden. Op 31 augustus hervatte het leger de strijd tegen de guerrillas van Fretilin op Oost-Timor, nadat vier maanden tevoren nog een wapenstilstand was overeengekomen. Abdurrachman Wahid (*1940) werd voorzitter van de Nahdatul Ulama, met 30 miljoen leden de grootste moslim-organisatie ter wereld.~~~ In mei moest de regering de uitvoering van het vijfjarenplan wat betreft de zware industrie terugschroeven. Als gevolg van dalende olieprijzen moest de Rupiah worden gedevalueerd.
Nadat fundamentalistische moslim-leiders in augustus stemming hadden gemaakt tegen de Chinezen, de regering en protestanten en rooms-katholieken, braken er in september in Tanjung Priok grote rellen uit, waarbij tientallen mensen werden doodgeschoten door het leger. Begin october veroorzaakten verschillende bomexplosies in de binnenstad en in de Chinezenwijk van Jakarta enkele doden, veel gewonden en veel materiële schade. Op 19 october vonden 15 mensen de dood bij een reeks explosies op een munitieopslagplaats buiten de hoofdstad. Op 24 december werden verschillende kerken op Oost-Java door explosies vernield en beschadigd. De ware toedracht van de explosies alsmede van de talrijke mysterieuze branden in en om Jakarta (die ook grote schade veroorzaakten) is nooit opgehelderd.~~~ In november werd Dharsono gearresteerd wegens subversieve activiteiten, onder meer omdat hij een beschrijving had gepubliceerd van de Tanjung Priok incidenten.~~~ Op 22 december aanvaardde het parlement een wet, die alle politieke partijen verplichtte tot omarming van de Pancasila-leer.~~~ Buiten de hoofdstad Jayapura (vroeger Hollandia) van Nieuw-Guinea raakten OPM-rebellen slaags met Indonesische troepen. Sommigen vluchtten naar Papua New Guinea.~~~ Het vierde vijfjarenplan, Repelita IV, ging van start.
Alle vakbonden werden samengevoegd tot één centrale, de SPSI. De Nahdatul Ulama trok zich terug uit de PPP en kon daardoor niet meer aan de politiek deelnemen. Een nieuwe wet stelde de staatsideologie Pancasila verplicht voor alle civiele organisaties en verenigingen.~~~ Op 21 januari werd de Borubudur, het grootste Hindoe-monument ter wereld, ernstig beschadigd door een bom die was geplaatst door moslim-fundamentalisten. In juli werden de gebouwen van de staatsradio en staatstelevisie in Jakarta door brand verwoest.~~~ Inmiddels begon de regering met de afrekening met haar vijanden: in januari begon het proces tegen de demonstranten die bij het Tanjung Priok-incident waren opgepakt. In juni begon de berechting van moslims die wegens subversie waren gearresteerd. In augustus werden honderden ambtenaren ontslagen, die werden verdacht van communistische sympathieën. Een aantal leden van de voormalige PKI die in 1965 waren gevangengezet, werd ter dood gebracht.~~~ Op 1 april werd de BTW ingevoerd. De douane werd op 1 mei uitbesteed aan de Zwitserse firma Société Générale de Surveillance, in de hoop om zo de corruptie een halt toe te roepen.
Bij de algemene verkiezingen van 23 april won Golkar 75% van de stemmen. Het aantal zetels in de Assemblee werd uitgebreid tot 500, waarvan er honderd waren gereserveerd voor niet-gekozen officieren van de strijdkrachten.~~~ Op Oost-Kalimantan kwam na een grote goudvondst een ware goudkoorts op gang. Eind december verkondigde de regering een serie economische hervormingen, waarbij de meeste uitvoerheffingen werden afgeschaft.
In februari vonden honderd personen de dood bij een conflict over landbouwgrond in de regio Lampung (Zuid-Sumatra). Op het eiland Sumbawa raakten moslim-fundamentalisten slaags met legereenheden. Van maart tot augustus voerde het leger een heimelijke campagne tegen OPM guerillas op Nieuw-Guinea. Hoewel de situatie op Oost-Timor onder controle leek, was het bezoek van Paus Johannes Paulus II aan het eiland aanleiding voor rellen in de hoofdstad Dili.~~~ Op 7 maart werd Hamengkubuwono X sultan van Yogyakarta.~~~ President Soeharto bracht in september een officieel bezoek aan de Sovjet-Unie.~~~ Het vijfde vijfjarenplan, Repelita V ging van start.~~~ In Jakarta begonnen de uitzendingen van de eerste Indonesische commerciële TV-zender.
Bij de algemene verkiezingen van juni won Golkar meer dan tweederde van de stemmen. De PPP kreeg slechts 17%. Er was ook veel aanhang en sympathie voor de NU van Wahid: in maart namen meer dan 200.000 personen deel aan een bijeenkomst van deze beweging in Jakarta. Na de arrestatie en berechting van Fretilin-leider Gusmao (hij kreeg levenslang), zwakte de tegenstand tegen de Indonesische bezetting van Oost-Timor.~~~ Met Papua New Guinea probeerde de Indonesische regering een oplossing te vinden voor het probleem van de ruim 6000 vluchtelingen die uit Nieuw-Guinea waren weggevlucht voor het Indonesische leger. In september werd Indonesië voorzitter van de beweging van ongebonden landen. Verschillende westerse landen (waaronder Nederland) zetten de regering onder druk om de naleving van de rechten van de mens te verbeteren. Als antwoord daarop ontbond President Soeharto de IGGI en waarschuwde Nederland om zich niet met de Indonesische binnenlandse politiek te bemoeien. Op 25 maart, de dag waarop in 1947 het Linggadjati-accoord was gesloten, verbood de president iedere hulprelatie met Nederland.~~~ Bij een aardbeving op Flores kwamen meer can 2200 mensen om het leven.
In maart werd Soeharto voor de vijfde keer door de Assemblee herkozen als president. Try Sutrisno werd Vice-President. In het nieuwe kabinet traden Habibie en Ginanjar Kartasasmita (*1941) sterk op de voorgrond. Generaal Feisal Tanjung (*1939) werd benoemd als opperbevelhebber van de ABRI. Harmoko (*1939) werd in october de nieuwe vooritter van Golkar en Megawati Sukarno Putri (*1947) , de dochter van de vroegere president Sukarno, werd gekozen tot voorzitter van de PDI. De leider van de guerillabeweging OPM op Nieuw-Guinea, Maarten Luther Prawar, werd gedood bij een treffen met regeringstroepen.
De situatie op Oost-Timor dreigde verder uit de hand te lopen, toen rooms-katholieke menigten de huizen en winkels van moslims in Dili en andere steden plunderden en platbrandden. In december werden enkele buitenlandse ambassades in Jakarta bezet door Oost-Timorese demonstranten. Ook de bezetting van Nieuw-Guinea veroorzaakte moeilijkheden: het leger had grote moeite bij de grensbewaking en in october bezetten leden van de OPM het Indonesische consulaat in de stad Vanimo in Papua New Guinea.~~~ In februari werd Sri Bintang Pamungkas (*1945) wegens kritiek op de regering uit de PPP gezet.
Hoewel Golkar bijna driekwart van de stemmen verkreeg bij de algemene verkiezingen (mei), leek het regime Soeharto steeds verder in moeilijkheden te komen. Geruchten gingen dat Soeharto ernstig ziek was. De dissident Pamungkas werd na zijn voorlopige vrijlating meteen weer opgepakt op beschuldiging dat hij een politieke partij had gesticht.~~~ Als gevolg van grote bosbranden op Sumatra en Kalimantan hadden grote delen van het land ernstige overlast van de verstikkende rook. In West-Kalimantan vielen meer dan duizend doden bij "etnisch" geweld tussen de oorspronkelijke Dayak-bevolking en Madurese immigranten.~~~ De financiële crisis die in juli in Thailand uitbrak, had ook gevolgen voor de Indonesische economie. In augustus verliet de centrale bank de vaste wisselkoers van de rupiah. De rupiah kwam onder druk en daalde pijlsnel in waarde. Het IMF kwam Indonesië te hulp, maar eiste grondige hervormingen en de afschaffing van overheiddsubsidies en vriendjespolitiek (31 oktober).
Soeharto werd tot aftreden gedwongen door een grote volksopstand en doordat hij ook de greep op de economie geheel verloor. Stijgende voedselprijzen veroorzaakten rellen achtereenvolgens op Oost-Java, Sulawesi, Sumbawa, Flores, West-Java en Lombok. Op West-Java waren de rellen gewelddadig, vooral in Bandung en andere steden. In maart braken grote studentendemonstraties uit op Java en Sulawesi (Ujung Pandang). In Medan ontaardden de protesten in brandstichting en plunderingen. Daardoor moet Soeharto op 21 mei afreden. Niettemin was hij nog in maart voor de zesde keer herkozen als president. Hij werd opgevolgd door Vice-President Habibie. Soeharto had inmiddels generaal Wiranto (*1947) benoemd tot opperbevelhebber van de strijdkrachten.~~~ In strijd met de overeenkomsten met het IMF (van 15 januari en 6 april) wilde Soeharto grote subsidies blijven toekennen. De vertegenwoordiger van het IMF probeerde hem op andere gedachten te brengen. De rupiah onderging wilde koersschommelingen, die Soeharto probeerde te bedwingen door een scherpere controle op de gelduitgifte.