Na de dood van Koning Frederik II van Staufen op Sicilië begon daar het "groot interregnum," dat wil in dit geval zeggen een periode zonder vorstelijk oppergezag. In Duitsland werd Koenraad IV tot koning herkozen. ~~~ In Zweden kwam de dynastie der Folkungs aan de macht. Onder hun bestuur werd in datzelfde jaar Stockholm gesticht.
1251
Na een lang verzet tegen de oprukkende Duitse en Poolse christenen organiseerden de Litouwers (het laatste niet-Christelijke Europese volk) een eigen staat, een zelfstandige politieke eenheid. De Litouwse vorst Mindog liet zich dopen en stelde zo een voorbeeld voor zijn onderdanen. ~~~ De Duitse Koning Koenraad IV vertrok naar Italië, waar ook Paus Innocentius IV was teruggekeerd na zijn verbanning naar Lyon in 1245.
1252
Alexander Nevski, Vorst van Novgorod en Vladimir-Suzdal, begon aan een tienjarig bewind als vorst van "Suzdalia," en ondernam een nieuwe poging om de Russische landen te verenigen in een staat. Koning Koenraad IV bereikte Zuid-Italië.
1253
Troonsbestijging van Koning Ottokar II van Bohemen (Tsjechië) tijdens wiens regeringsperiode (tot 1278) Bohemen zijn grootste bloei bereikte.
1254
Dood van Koning Koenraad IV van Duitsland en van Paus Innocentius IV. ~~~Manfred, de natuurlijke zoon van Keizer Frederik II van Staufen werd regent van Sicilië en probeerde de partij van de Gibellijnen nieuw leven in te blazen. ~~~ Koning Béla IV van Hongarije vestigde zijn gezag over Bosnië en Herzegovina.
1255
Manfred probeerde tevergeefs van Paus Alexander IV de koningskroon van Sicilië te verkrijgen.
1256
Koning Willem II van Duitsland, Graaf van Holland en Zeeland vond de dood bij een expeditie tegen de Friezen. De 29-jarige graaf was in 1248 in een periode van grote politieke onrust tot koning gekozen.
1257
Koning Hendrik III van Engeland leed een nederlaag in zijn veldtocht tegen Wales. ~~~ Op de Rijksdag van Frankfort werd eerst Richard van Cornwall, de broer van de Engelse koning, gekozen tot Koning van Duitsland. Hij kreeg de stemmen van Keulen, Mainz, de Palts en Bohemen. Alfonso X "de Wijze" van Castilië, (de kleinzoon van Filips van Zwaben) werd tot koning gekozen door Trier, Saksen, Brandenburg en later eveneens door Bohemen). Alleen Richard kwam naar Duitsland om gekroond te worden en regeerde vier jaar vanuit zijn bolwerk in het Rijnland. ~~~ Manfred sloot een bondgenootschap met Genua.
1258
Met list en bedrog wist Manfred zich te laten kronen tot Koning van Sicilië, maar hij werd kort daarop geëxcommuniceerd. ~~~ Koning Hendrik III van Engeland moest de edelen toestaan om de uitoefening van het koninklijk gezag te controleren.
1259
Bij de Vrede van Parijs moest Koning Hendrik III van Engeland definitief afstand doen van Normandië, Maine, Anjou, en Poitou. Zijn overwinnaar, Koning Lodewijk IX van Frankrijk eiste bovendien dat Hendrik zich als diens leenman beschouwde als heer van Aquitanië, het zuid-westelijk deel van Frankrijk.
Na de dood van Ezzelino da Romano kwam Verona onder leiding te staan van de familie der Scaligeri. De eerste leider was Mastino della Scala. In de Slag bij Montaperti versloegen de Toscaanse Gibellijnen, bijgestaan door Koning Manfred van Sicilië, de Florentijnse Welfen, die vervolgens werden gedwongen de stad te verlaten.
1261
Michael VIII Paleologos, Byzantijns Keizer van Nicaea, veroverde Constantinopel en maakte daarmee een einde aan het Latijnse Keizerrijk van het Oosten. Het Byzantijnse Rijk werd nu hersteld. De Genuezen, de eeuwige rivalen van de Venetianen, verkregen belangrijke voorrechten van Keizer Michael, en verdrongen daarmee de Venetianen, die het Latijnse Keizerrijk hadden gesteund. ~~~ Koning Haakon IV van Noorwegen begon met de onderwerping van IJsland en Groenland.
1262
Paus Urbanus IV bood Karel van Anjou, de broer van de Franse koning aan, koning van Sicilië te worden. Van dat moment dateert de betrokkenheid van het Huis Anjou bij de geschiedenis van Sicilië. Prinses Costanza, dochter van Koning Manfred van Sicilië, trouwde met Pedro (Peter) van Aragón en veroorzaakte op die manier een Aragonese inmenging in de Siciliaanse politiek. Met de val van Cádiz eindigde de eerste heroische fase van de "Reconquista." Voor een zoon van Jacobus (Jaime) I werd op de Balearen een apart koninkrijk gesticht.
1263
Karel van Anjou aanvaardde uit handen van Paus Urbanus de Siciliaanse koningskroon. In ruil daarvoor beloofde hij de paus zijn hulp in de strijd tegen Manfred. ~~~ Daniel, de zoon van Alexander Nevski, erfde het vorstendom Moskou. Met hem begon de dynastie van Danilovitsj. ~~~ De Mamelukken veroverden Antiochië in het tegenwoordige Turkije, een belangrijk bolwerk van de kruisvaarders in het Nabije Oosten.
1264
Byzantium veroverde Macedonië op de Bulgaren. De strijd tussen Koning Hendrik III van Engeland en de landadel laaide opnieuw op.
1265
Met de dood (in de Slag bij Evesham) van Simon de Montfort, Graaf van Leicester, leider van de opstandige Engelse landadel, kwam een einde aan de strijd met de Koning Hendrik III. In 1258 had Montfort aan het hoofd van de edelen de koning (zijn zwager) gedwongen de medezeggenschap van de adel in de landsregering toe te laten. In Januari had Montfort een nieuw parlement bijeengeroepen, waaraan de lagere adel en vertegenwoordigers van een aantal steden zitting hadden. Het eiland Man in de Ierse Zee, tot dan toe onderworpen aan Noorwegen, werd door de Schotten veroverd.
1266
In de Slag bij Beneventum in Zuid-Italië vond Koning Manfred van Sicilië de dood. De slag werd gewonnen door Karel van Anjou, die reeds door de Paus tot Koning van Sicilië was gekroond. Karel nam Manfreds weduwe en zijn twee kleine zoontjes gevangen en liet ze kerkeren tot aan hun terechtstelling. ~~~ Koning Jacobus (Jaime) I "de Veroveraar" verwierf het Koninkrijk Murcia voor Castilië. ~~~ De Noorse Koning Erik "de Priesterhater" deed afstand van de Orkaden (Orkney eilanden) en de Shetland-eilanden en deed ze over aan het Koninkrijk Schotland.
1267
Nadat de leider van de Gibellijnen (Staufen in Italië) Manfred van Sicilië was gesneuveld bij Beneventum (1266), keerden de Welfen terug naar Florence en verdreven de Gibellijnen.
1268
Prins Konradijn van Zwaben, zoon van Keizer Koenraad IV, ondernam in opdracht van zijn vader een expeditie naar Italië om diens belangen te beschermen tegen de bedreiging van de kant van de Paus en diens bondgenoot Karel van Anjou. De regeringen van enkele steden ondersteunden Konradijn en hielpen hem de Welfen te verslaan in het dal van de Arno (Toscane). In de Slag bij Tagliacozzo (in de Abruzzen) werd Konradijn krijgsgevangen gemaakt en vervolgens in Napels geëxecuteerd. Daarmee hield de dynastie der Zwaben op te bestaan.
1269
Koning Ottokar II van Bohemen veroverde Karinthië en Carniola (Slovenië). ~~~ Karel van Anjou begon met de onderwerping van Zuid-Italië, die met veel wreedheid en geweld gepaard ging. ~~~ De Turken van Mentese veroverden de havensteden van Karië, de landstreek in zuid-west Klein-Azië op de Byzantijnen. Het Byzantijnse Rijk werd daardoor ernstig verzwakt.
Onder leiding van de Franse Koning Lodewijk IX werd de zevende Kruistocht ondernomen. Doel was eerst de verovering van Tunis. Maar een ernstige epidemie eiste zoveel slachtoffers, onder wie Lodewijk, dat de expeditie moest worden afgelast.
1271
Koning Filips III van Frankrijk erfde de landen van Alfons van Poitiers, die op zijn beurt de bezittingen van de Graaf van Toulouse had geërfd.
1272
In Engeland kwam Edward I op de troon na de dood van Koning Hendrik III. Koning Filps III van Frankrijk vestigde zijn macht over Lyon en omstreken. Vorst Urus Nemanja van Servië veroverde het Vardar-dal. Keizer Michael Paleologus plaatste Servische en Bulgaarse kerken onder het gezag van de Byzantijnse kerk te Constantinopel.
1273
Rudolf van Habsburg werd gekozen tot koning van Duitsland. ~~~ De Genuezen versloegen de vloot van Karel van Anjou, Koning van Napels en Sicilië.
1274
Op het Concilie van Lyon werd besloten de Romeinse en de Griekse kerk met elkaar te verenigen to een grote Christelijke kerk.
1275
De bisschoppen in het Rijnland vormden een bondgenootschap tegen Rudolf van Habsburg, de nieuwe Koning van Duitsland. ~~~ Karel van Anjou, Koning van Napels en Sicilië, werd door de Gibellijnen verslagen bij Roccavioni en moest daardoor Piemonte verlaten met zijn leger. ~~~ Het Concilie van Lyon veroorzaakte een splitsing (schisma) in de Grieks-Orthodoxe kerk.
1276
Begin van de oorlog tussen Keizer Rudolf en Koning Ottokar II van Bohemen. Ottokar leed enkele verliezen. ~~~ In Aragón werd Koning Jacobus (Jaime) I opgevolgd door Peter (Pedro) III. De beroemde kerkgeleerde Ramón Lull stichtte in Palma de Mallorca een opleidingsinstituut voor missionarissen die naar het Nabije Oosten werden uitgezonden. De Franse Koning Filips III bemoeide zich met de opvolging van de troon in Castilië. ~~~ Koning Eduard (Edward) I van Engeland onderdrukte een opstand in Wales onder Llewelyn. ~~~ Dood van Urus Nemanja van Servië. Servië was onder zijn heerschappij uitgegroeid tot de grootste en machtigste staat in de Balkan. Urus werd opgevolgd door Dragutin (tot 1282).
1277
Otto van Visconti, de aartsbisschop van Milaan, werd door de Milanezen uitgeroepen tot Heer van Milaan, nadat hij in de Slag bij Desio Napoleone della Torre had verslagen.
1278
In de slag bij Dürnkrut versloeg Rudolf van Habsburg zijn tegenstander en leenheer Koning Ottokar II van Bohemen, die tevens in deze veldslag de dood vond. Als gevolg hiervan maakte Oostenrijk zich los uit het Boheemse rijk. Hertog Hendrik van Beieren kwam in opstand tegen zijn leenheer Keizer Rudolf. ~~~ Paus Nicolaas III maakte een einde aan de macht en invloed van Karel van Anjou in Rome en Toscane.
1279
In Portugal kwam Denis op de troon. Deze koning legde de basis voor Portugals zeeheerschappij door de opbouw van een sterke marine. Paus Nicolaas III vestigde zijn heerschappij in de Romagna en in Toscane.
Dood van Paus Nicolaas III.
1281
De Franse Koning Filips III dwong de stad Toul, zijn oppergezag te aanvaarden. Op voorspraak van Karel van Anjou werd Martinus IV tot Paus gekozen.
1282
Op 30 en 31 maart vonden de zogenaamde Siciliaanse Vespers plaats. Daarbij kwamen de Sicilianen massaal in opstand tegen de heerschappij van het huis Anjou en hun handlangers die ze van het eiland verjoegen. Zij riepen de hulp in van Koning Pedro III van Aragón, de kleinzoon van Koning Manfred. Bij een nieuwe opstand tegen de Engelse bezetting van Wales vond rebellenleider Llewelyn de dood.
1283
De pogingen van Karel van Anjou om met zijn troepen in Sicilië te landen werden verijdeld. Op het Concilie van Parijs werd de zelfstandigheid van de Franse (of "Gallicaanse") kerk ten opzichte van Rome uitgeroepen. Daarmee gaven de Franse bisschoppen dat ze voortaan niet zonder meer het gezag van de Paus zouden erkennen, behalve in strikt theologische zaken. Vorst Miljoetin van Servië veroverde de streek van Seres.
1284
In de Slag bij Meloria (in de buurt van Livorno) werd de vloot van Pisa verslagen door de Genuezen. Daarmee kwam de zeemacht van Pisa definitief ten einde. De nederlaag had ook politieke gevolgen. Graaf Ugolino della Gherardesca, een Welf en dus tegenstander van de Gibellijnse partij, werd benoemd tot burgemeester (podestá). Koning Eduard (Edward) I annexeerde Wales en voegde het bij Engeland. Filips de Schone, de Franse kroonprins (Dauphin), trouwde met Johanna van Navarra.
1285
Filips IV de Schone werd koning van Frankrijk na de dood van zijn vader, Filips III, de Stoute. Kort voor zijn dood was Koning Filips III nog een veldtocht begonnen tegen Aragón. Na de dood van Koning Peter (Pedro) III van Aragón werd deze opgevolgd door Alfonso III. Koning Edward I van Engeland legde de vrijheden en privileges van Londen aan banden. In Italië stierven Karel van Anjou en Paus Martinus IV. De laatste werd opgevolgd door Paus Honorius IV.
1286
In Parijs werd een verdrag gesloten tussen Frankrijk en Engeland. Moord op Koning Erik V Klipping (met de ogen knipperend) van Denemarken. De vorst had veel vijanden gemaakt door zijn willekeurige manier van regeren. Een slepende ruzie met Aartsbisschop Jacob Erlandsen had tot gevolg gehad dat het hele land voor straf door de paus buiten de kerk werd geplaatst. Erik Klipping werd opgevolgd door zijn zoon Erik VI Menved ("Mannenwoord"), die later eveneens ruzie kreeg met de adel en de kerk.
1287
Koning Filips IV van Frankrijk en Koning Alfonso III van Aragón bereikten overeenstemming over de regering van Sicilië. In het eigen land moest Alfonso het recht erkennen van de Aragonese adel om tegen de koning in opstand te komen in geval ze ernstige grieven hadden. Kalwan, de Sultan van Egypte, veroverde Laodicaea in Griekenland. De Mongolen (of Tartaren) deden voor het laatst een inval in Polen.
1288
De adel in Pisa kwam in opstand tegen het bewind van Graaf Ugolino della Gherardesca. De edelen werden gesteund door aartsbisschop Ruggero degli Ubaldini. Graaf Ugolino werd gevangen gezet en doodgehongerd.
1289
De Mamelukken veroverden Tripoli (op de kust van de Libanon), een van de laatste steden in het Nabije Oosten die nog in handen waren van de Kruisvaarders. In de Slag bij Campaldino werden de troepen van Arezzo, het laatste Gibellijnse bolwerk in Toscane, verslagen door de troepen van het welfische bondgenootschap van Toscaanse steden.
Koning Eduard (Edward) I van Engeland verkreeg van de kandidaten voor de Schotse koningskroon erkenning van zijn opperheerschappij. De Joden werden uit Engeland verdreven. ~~~ Vermoedelijke stichting van de Roemeense vorstendommen.
1291
De drie Zwitserse "Oerkantons", Uri, Schwyz en Unterwalden, sloten een eeuwig bondgenootschap in hun gemeenschappelijke strijd tegen het Habsburgse Huis, waaraan ze schatplichtig waren. De Sultan van Egypte veroverde Akko, het laatste kruisvaardersbolwerk in het Heilige Land.
1292
Adolf van Nassau werd gekozen tot Koning van Duitsland.
1293
Giano della Bella, leider van de Florentijnse handwerkslieden, slaagde erin de stadsregering tot aanvaarding van een wet over te halen die bepaalde dat voortaan alleen leden van erkende gilden aan de politiek mochten deelnemen.
1294
Paus Celestinus V deed afstand van de troon na slechts vijf maanden. De nieuwe paus werd Bonifatius VIII.
1295
Koning Eduard (Edward) I van Engeland opende een parlement met twee huizen, het zogenaamde Model Parliament en gaf daarmee een verdere versterking aan het beginsel van de parlementaire regeringsvorm in Engeland.
1296
De Siciliaanse bevolking riep Frederik van Aragón uit tot koning. Koning Edward van Engeland zette de Koning van Schotland (John Balliol) af, en bezette Schotland. Daarmee was hij heer en meester over het grootste gedeelte van Groot Brittannië.
1297
De Franse koning Filips de Schone gaf opdracht tot de bezetting van Vlaanderen, dat inmiddels een van de rijkste gebieden van heel Europa was geworden dankzij de bloeiende wolnijverheid. De Franse bezetting was echter het signaal voor een krachtige verzetsbeweging van steden en adel. De Schotten kwamen in opstand tegen de Engelse bezetting. Aangevoerd door hun leider, William Wallace, versloegen de Schotten de troepen van de Engelse koning Edward in de Slag bij Stirling. In Venetië werd de macht van de aristocratie verstevigd door de bepaling dat alleen leden van families die al eerder tot de de staatsraad (Consiglio) hadden behoord, zitting mochten nemen in dit lichaam.
1298
In de Slag bij Curzola, een eiland voor de Dalmatische kust, werd de Venetiaanse vloot verslagen door de Genuezen. Genua was nu de belangrijkste zeemacht in de Middellandse Zee geworden. ~~~ Albert van Habsburg versloeg de Duitse koning Adolf van Nassau en werd zelf gekozen tot koning van Duitsland. ~~~ Koning Edward van Engeland heroverde Schotland. William Wallace, de leider van het Schotse verzet tegen de Engelsen, vluchtte naar Frankrijk. ~~~ Net als zijn vader kwam de Deense koning Erik VI "Menved" in aanvaring met de paus omdat hij ruzie had met de Deense aartsbisschop, Johan Grand. De paus plaatste heel Denemarken voor straf opnieuw buiten de kerk met een zogenaamd interdict. Daar kwam een einde aan in 1303.
1299
In Montreuil sloten Koning Filips IV de Schone van Frankrijk en de Vlamingen vrede. Met de Duitse koning Albert van Habsburg (Oostenrijk) sloot Filips de Schone een verdrag gericht tegen Paus Bonifatius VIII.
De dichter Dante Alighieri uit Florence, schrijver van de Divina Commedia, werd gekozen tot Prior van de stad. Florence werd verscheurd door burgertwisten tussen "Zwarten" en "Witten," en de leiders van de beide partijen werden uit de stad verbannen. Wenzel (Wenceslas) II, Koning van Bohemen, werd tevens koning van Polen. Zijn regering zou echter niet langer dan vijf jaar duren.
1301
Na de dood van de Hongaarse koning, die geen nakomelingen had, waardoor de dynastie van Arpad ten einde kwam, maakte Wenceslas II van Bohemen zich meester van de Hongaarse troon. Daarmee begon een langdurige opvolgingsoorlog (tot 1308) waaraan ook Otto von Wittelsbach en Karel van Anjou deelnamen. Paus Bonifatius VIII stuurde Karel van Valois naar Florence om te bemiddelen in de burgeroorlog tussen "Zwarten" en "Witten." Dante Alighieri werd samen met de andere leiders van de "Witten" uit de stad verbannen. In de Slag bij Baphaeon (in Anatolië) haalde de Turkse aanvoerder Osman Gazi een overwinning op het Byzantijnse leger.
1302
De Vrede van Caltabellotta maakte een einde aan de oorlog tussen de Anjous en de Aragonezen. Frederik van Aragón werd erkend als Koning van Sicilië, terwijl het Koninkrijk Napels aan het huis Anjou werd toegewezen. Paus Bonifatius VIII vaardigde de bul "Unam Sanctam" uit, waarin hij verklaarde dat het Pauselijk gezag hoger stond dan het wereldlijk gezag. In de Guldensporenslag bij Kortrijk werd een groot Frans ridderleger verslagen door de Vlamingen, die grotendeels te voet vochten. Deze overwinning van voetvolk bestaande uit burgers en boeren maakte duidelijk dat de dagen van de heerschappij van de zwaargepantserde ruiterij ten einde liepen.
1303
Filips de Schone, Koning van Frankrijk liet met medewerking van de invloedrijke Romeinse familie Colonna Paus Bonifatius VIII gevangen zetten in Anagni. Nadat een volksopstand de paus had doen bevrijden, keerde hij terug naar Rome waar hij kort daarop overleed.
1304
Koning Filips de Schone van Frankrijk moest de feitelijke onafhankelijkheid van Vlaanderen erkennen. Het Byzantijnse Rijk nam Catalaanse huurlingen in dienst die zich bevonden in de Aragonese bezittingen in Griekenland. Toch kon niet voorkomen worden dat de Turken van Mentese zich meester maakten van Ephese.
1305
Clemens V, aartsbisschop van Marseille, werd tot paus gekozen. Na zijn verkiezing bleef de paus echter in Frankrijk omdat hij bang was zich bloot te stellen aan de invloed van de machtige Romeinse families en omdat hij ook niet de speelbal wilde worden van de Romeinse bevolking. In Bohemen kwam Koning Wenzel (Wenceslas) III op de troon.
1306
De Schotse edelen en burgers riepen Robert Bruce uit tot Koning van Schotland (Robert I). Onder zijn leiding werd de strijd tegen de Engelse bezetter hervat. Koning Filips IV de Schone van Frankrijk verbande de Joden en nam al hun bezittingen in beslag. Met de moord op Koning Wenzel (Wenceslas) III van Bohemen kwam een einde aan de dynastie der Przemysliden.
1307
Op bevel van Koning Filips IV de Schone van Frankrijk werden de Tempeliers gearresteerd en werden hun bezittingen in beslag genomen. De Cortes van Castilië ("parlement") kregen het recht om belastingen goed te keuren. In Engeland kwam na de dood van Koning Eduard (Edward) I zijn zoon Eduard II op de troon.
1308
Moord op Albert I van Habsburg, Keizer van Duitsland. Hij werd opgevolgd door Hendrik VII van Luxemburg. De Duitse Orde veroverde Danzig en Pommeren. Karel Robert van Anjou werd Koning van Hongarije na een lange opvolgingsoorlog tegen Wenzel (Wenceslas) III Przemysl (tot 1306) en Otto von Wittelsbach. Koning Karel versterkte het centraal gezag ten koste van de landadel. De Byzantijnse stad Pyrgion in Klein-Azë (tegenwoordig Birgi), werd veroverd door de Turken van Aydin. Dood van Mesud II, de laatste Sultan van de Seldsjoeken.
1309
Paus Clemens V vestigde de pauselijke residentie officieel in Avignon. Tot 1377 bestuurden de Pausen vanuit Avignon de Latijnse Christenheid. Keizer Hendrik VII van Duitsland (Huis Luxemburg), erkende het Zwitserse Eedgenootschap maar hield vast aan de uiteindelijke onderhorigheid aan het keizerrijk. Robert van Anjou werd Koning van Napels. Als hoofd van de partij der Welfen (Guelfi, met vertakkingen in heel Italië), werd Koning Robert een van de belangrijkste en machtigste mannen van het schiereiland. Het hof te Napels kwam tot grote bloei dankzij de aanwezigheid van tal van beroemde kunstenaars en schrijvers.
Koning Hendrik VII van Duitsland ondernam een tocht naar Italië om daar tot keizer te worden gekroond en om het keizerlijk gezag te herstellen. Vier jaar na de dood van Koning Wenzel (Wenceslas) III werden Bohemen en Moravië als bruidsschat gegeven aan Prins Jan, zoon van Keizer Hendrik VII. Na verdreven te zijn uit het Heilige Land vestigden de Johannieter Ridders (Orde van de Heilige Johannes), zich op het eiland Rhodos, vanwaaruit zij aanvallen ondernamen op voorbijvarende koopvaardijschepen uit islamitische gebieden. In het tegenwoordige Roemenië vestigde Basarab I een zelfstandig rijk in Moldavië. Zijn heerschappij duurde tot 1352.
1311
De Catalaanse huurlingen die in dienst waren getreden van de Byzantijnse Keizer veroverden het Hertogdom Athene en maakten het onderhorig aan de Koning van Aragón. ~~~ Cangrande della Scala werd heer van Verona (tot 1329) en begon een ambitieuze machtspolitiek in Italië. Hij verwelkomde aan zijn hof ook Dante Alighieri, Italië's belangrijkste dichter, die uit zijn geboortestad Florence was verbannen.
1312
Paus Clemens V ontbond de Orde der Tempeliers na ze officieel van ketterij te hebben beschuldigd. De Franse kroon onteigende de uitgestrekte landgoederen van de orde. Na zijn kroning tot keizer in Rome, sloot Keizer Hendrik VII een bondgenootschap met Koning Frederik van Sicilië (Huis Aragón), gericht tegen Robert van Anjou, Koning van Napels.
1313
Na de onverwachte dood (op 38-jarige leeftijd) van Keizer Hendrik VII in Buonconvento, vlak bij Siena, slaagde Robert van Anjou erin, zijn invloed en macht over een groot deel van Midden- en Noord-Italië uit te breiden. ~~~ De Turken veroverden Magnesia (tegenwoordig Manisa) in Klein-Azië op de Byzantijnen. In het Byzantijnse Rijk brak een burgeroorlog uit.
1314
Koning Robert Bruce van Schotland versloeg het Engelse leger in de Slag bij Bannockburn en bestendigde zo de onafhankelijkheid van Schotland. Na de dood van Keizer Hendrik VII konden de Duitse vorsten het niet eens worden over wie hem moest opvolgen. Er ontstonden twee partijen die elk hun eigen kandidaat tot koning uitriepen. Zo kreeg Duitsland twee verschillende koningen, Lodewijk II van Beieren en Frederik de Schone van Habsburg. Dit was het begin van een acht jaar durende burgeroorlog.
1315
Hertog Leopold I van Oostenrijk werd door de Zwitsers verslagen in de Slag bij Morgarten. ~~~ Edward Bruce, de broer van de Schotse Koning Robert, veroverde Ierland en werd koning van dat land. ~~~ Gediminas werd Groothertog van Litouwen (tot 1341). Hij vergrootte zijn rijk en maakte Wilnjoes de hoofdstad.
1316
Na de dood van Koning Lodewijk X van Frankrijk maakte Philips V, "De Lange" zich meester van het regentschap. Johannes XXII werd tot paus gekozen.
1317
De Franse regent, Philips V, "De Lange", liet zichzelf to koning kronen. Paus Johannes XXII excommuniceerde (plaatste buiten de kerkgemeenschap) de Visconti's van Milaan, en zond de Franse krijgsheer Bertrand du Pouget op Milaan af om de stad te straffen. Tevens verklaarde de paus zichzelf tot keizerlijk regent in Italië.
1318
De opstand die Thomas van Lancaster, raadsheer van de koning, was begonnen, werd onderdrukt. Hugh Despenser werd de nieuwe gunsteling van Koning Eduard (Edward) II.
1319
In Zweden werd Magnus Eriksson tot koning gekozen. Hij erfde tevens het koningschap van Noorwegen. ~~~ Het Castiliaanse leger leed bij Granada een zware nederlaag tegen de Moslims. ~~~ Met hulp vanuit Napels wist Genua het hoofd te bieden aan een aanval van de Milanese Visconti's.
Ladislas (Wladyslaw) Lokietek ("De Korte"), verkreeg toestemming van Paus Johannes XXII om zich koning te noemen en werd tot Koning van Polen gekroond. Ladislas vestigde zijn hoofdstad te Krakau, nadat hij het hele land had verenigd en aan zijn gezag had onderworpen.
1321
De Engelse baronnen dwongen Hugh Despenser, de gunsteling van Koning Eduard II, het land te verlaten. ~~~ In Servië stierf koning Miljoetin.
1322
Lodewijk II van Beieren, die aanspraak maakte op de Duitse keizerskroon, sloot een bondgenootschap met de Zwitsers. Met hun hulp versloeg hij zijn rivaal Frederik "de Schone" van Habsburg in de Slag bij Mühldorf. (zie ook 1314) ~~~ Gebruik makend van de terughoudendheid van de Venetianen en de Genuezen, die gehoor gaven aan een pauselijke oproep om geen handel te drijven met de Mamelukken in Egypte, versterkten Catalaanse kooplui uit Barcelona hun positie in Alexandrië.
1323
Prins Alfons van Aragón, zoon van Koning Jacobus (Jaime) II, veroverde Sardinië en maakte er een Aragonese provincie van.
1324
Paus Johannes XXII excommuniceerde Lodewijk II van Beieren en verklaarde hem afgezet als koning van Duitsland.
1325
In de Slag bij Altopascio werden de Toscaanse Welfen verslagen door Castruccio Castracani, heer van Lucca en Pistoia en leider van de Gibellijnen. Ivan I werd Grootvorst van Moskou. Moskou werd het politieke centrum van Rusland.
1326
In plaats van Kief werd Moskou nu de zetel van het Russische Patriarchaat, het hoofd van de Russisch-Orthodoxe kerk. De Ottomaanse Turken veroverden Bursa. Dood van hun leider Osman Gazi. Hij werd opgevolgd door Orhan.
1327
Lodewijk II van Beieren werd in Milaan tot Koning van Italië gekroond. Eduard (Edward) III werd Koning van Engeland.
1328
Lodewijk II van Beieren werd in Rome door de Romeinse bevolking tot keizer gekroond en verklaarde Paus Johannes XXII afgezet. ~~~ De dood van Koning Karel IV van Frankrijk veroorzaakte een ernstig probleem omdat met hem de hoofdtak van de dynastie der Capetingers uitstierf. Krachtens de Salische Wet, waarbij alleen volgens de mannelijke lijn kon worden opgevolgd en geërfd, ging de troon over op Filips VI van Valois. Koning Eduard (Edward) III van Engeland bestreed deze opvolging, en eiste de troon op omdat hij in vrouwelijke lijn een naastere bloedverwant was van de gestorven Karel IV. ~~~ Luigi I Gonzaga maakte zich meester van Mantua, waar hij een einde maakte aan het burgerlijk zelfbestuur. Daarmee werd de dynastie der Gonzagas gevestigd. De heerschappij van Luigi eindigde in 1360.
1329
Een coalitie van de Visconti's, de heersers van Milaan en de Este's, die de baas waren in Ferrara, dwong Keizer Lodewijk II zich in Duitsland terug te trekken en Italië te verlaten. Koning Eduard (Edward) III van Engeland bewees leenhulde aan de Franse Koning Filips IV de Schone voor de landstreek Guyenne. (Door leenhulde te bewijzen aan een vorst erkende men het uiteindelijke oppergezag van die vorst over de landstreek die men zelf bestuurde). De Byzantijnen heroverden het eiland Chios op de Genuezen.
Jan van Luxemburg, Koning van Bohemen (zoon van Keizer Hendrik VII), bereikte een overeenkomst met de Paus en liet een deel van Noord-Italië door zijn troepen bezetten. ~~~ De Bulgaarse nederlaag in de Slag bij Küstendil maakte een einde aan het onafhankelijk bestaan van Bulgarije, dat nu door Servië werd ingelijfd. ~~~ In de Slag bij Posada, in het tegenwoordige Roemenië, versloeg het leger van Basarab I van Walachije het Hongaarse leger dat was uitgezonden om de onafhankelijkheid van zijn rijk teniet te doen.
1331
Steven Dusan werd koning van Servië. Onder zijn leiding (tot zijn dood in 1355) werd Servië een grote mogendheid en veroverde tal van aangrenzende gebieden. Tenslotte strekte het zich uit van de Donau tot aan de Egeïsche Zee. De vorst van Moskou kreeg permissie van de Khan der Mongolen voor het voeren van de titel Grootvorst. Deze titel bekrachtigde de positie van Moskou als belangrijkste staat in het tegenwoordige Rusland. Door toestemming te vragen aan de Mongolen erkende de Grootvorst hun oppergezag. De Osmaanse Turken veroverden de stad Nicaea (tegenwoordig Iznik) op de Byzantijnen.
1332
In Italië kwam een breed bondgenootschap tot stand gericht tegen Jan van Luxemburg, Koning van Bohemen. ~~~ De streek Skåne werd door Zweden geannexeerd. Tot dat moment was het een deel geweest van het koninkrijk Denemarken. ~~~ Umur, de Bey (gouverneur) van Izmir (Smyrna), leidde de eerste veldtocht van de Ottomaanse Turken op de Balkan.
1333
Koning Jan van Bohemen moest zijn troepen terugtrekken uit Italië omdat hij werd geconfronteerd met de verenigde tegenstand van Welfische en Gibellijnse steden. Casimir III, De Grote, werd koning van Polen (tot 1370). Onder zijn regering maakte Polen een periode van ongekende culturele en politieke bloei door. Aangevoerd door hun leider Orhan versloegen de Ottomaanse Turken het Byzantijnse leger onder leiding van Andronicus III in de Slag bij Pelekanon (in Klein-Azië).
1334
Steven Dusan veroverde westelijk Macedonië en sloot een wapenstilstand met de Byzantijnse Keizer Andronikos III. ~~~ Koning Eduard (Edward) III van Engeland stelde de algemene dienstplicht in. ~~~ Paus Johannes XXII viel ten offer aan een moordaanslag die beraamd was in een samenzwering onder leiding van Napoleone Orsini. Benedictus XII werd de nieuwe paus. ~~~ Koning Casimir III "de Grote" van Polen stimuleerde handel en nijverheid door privileges te geven aan de grote Joodse gemeenschap.
1335
Jan van Bohemen begon met een veldtocht in Silezië met de bedoeling deze landstreek in te lijven.
1336
Begin van een handelsconflict tussen Engeland en Vlaanderen. De Byzantijnen veroverden het eiland Lesbos op de Genuezen. In Aragón kwam Koning Peter (Pedro) op de troon.
1337
Filips VI van Frankrijk annexeerde Gascogne, de zuidwestelijke streek van Frankrijk die eigendom was van de Engelse koning Eduard (Edward) III. Koning Edward riep zichzelf uit tot wettig koning van Frankrijk. Daarmee begon de "Honderdjarige Oorlog" tussen Engeland en Frankrijk. De Ottomaanse Turken veroverden de stad Nicomedia (tegenwoordig Izmit), vlak bij de Byzantijnse hoofdstad Constantinopel.
1338
Op de Rijksdag van Rhense bepaalden de Duitse edelen dat de door hen verkozen koning automatisch ook Keizer was en niet langer door de paus in zijn functie hoefde te worden bevestigd en door hem tot keizer hoefde te worden gekroond.
1339
Een opstand van handwerkslieden en hat lagere volk tegen de adelsregering in Genua vestigde een eeuwig doganaat (naar het woord Doge, afgeleid van het Latijnse "dux", dat leider of hertog betekent). Simon Boccanegra werd de eerste Doge. De Dynastie der Visconti's in Milaan verstevigde zijn greep op de stadsregering van Milaan en breidde haar macht uit over een groot gedeelte van Noord-Italië. Met de verovering van Treviso begon de expansie landinwaarts van Venetië.
In de Slag bij Sluys behaalde de Engelse marine een beslissende overwinning op de Franse vloot. Daarmee vestigden de Engelsen hun heerschappij ter zee, althans in het Kanaal. In de Slag bij Salado, vlak bij Gibraltar versloeg Koning Alfons (Alfonso) XI van Castilië de Moslims, die waren versterkt met hulptroepen uit Marokko. In Denemarken kwam Koning Waldemar IV op de troon (tot 1375).
1341
Koning Filips VI van Frankrijk benoemde Karel van Blois tot Hertog van Bretagne. Met Keizer Lodewijk de Beier van Duitsland verzoende Filips zich. Karel van Luxemburg werd regent van Bohemen. ~~~ In Litouwen besteeg na de dood van Groothertog Gediminas (sinds 1316) Algirdas de troon (regeerde tot 1377). ~~~ In het Byzantijnse Rijk brak een burgeroorlog uit, die duurde tot 1347.
1342
Gualtieri di Brienne, bijgenaamd de hertog van Athene, maakte zich meester van de stadsregering van Florence. Lodewijk (Lajos) van Anjou werd koning van Hongarije (tot 1382).
1343
Een volksopstand in Florence maakte een einde aan het bewind van Gualtieri di Brienne en verjoeg hem uit de stad. Amadeus VI, bijgenaamd de "Groene Graaf", werd Hertog van Savoie, en wist de macht en de invloed van zijn hertogdom flink uit te breiden. Dit bracht hem in conflict met de Visconti's van Milaan en de Anjous in Napels. De dood van Koning Robert van Anjou stortte het koninkrijk in een ernstige crisis, die jarenlang zou duren. Na zijn landing in Normandië rukte de Engelse koning Eduard (Edward) III op naar Parijs, maar zijn opmars werd versperd door de Franse koning Filips VI. De Vrede van Kalisz maakte een einde aan de langdurige strijd tussen Koning Casimir III van Polen en de Duitse Orde. Koning Steven Dusan van Servië veroverde Albanië. De Genuezen veroverden de stad Caffa op de Krim. Noorwegen en Zweden werden bestuurlijk weer van elkaar losgemaakt. Het gemeenschappelijk bestuur had geduurd sinds 1319, met de troonsbestijging van Magnus Eriksson.
1344
De Heilige Unie veroverde Smyrna op de Ottomanen en versloeg de Ottomaanse vloot bij het eiland Imbros.
1345
De Engelse koning Eduard (Edward) III weigerde de schulden te betalen die hij was aangegaan bij de Florentijnse banken Bardi en Peruzzi. Deze banken gingen daardoor failliet. In Litouwen kwam Groothertog Algirdas aan de macht. Onder zijn regering (tot 1377) breidde het land zijn grondgebied uit tot aan de Zwarte Zee.
1346
In de Slag bij Crécy werd de zware Franse ruiterij (ridders) verslagen door de Engelse boogschutters. Koning Steven Dusan van Servië riep zich zelf uit tot "Keizer der Serven en der Grieken", en koos de naam Urus IV. De Genuezen veroverden het eiland Chios, en verkregen daarmee een belangrijk steunpunt in de Egeïsche Zee, tot dan toe het exclusief domein van de Venetianen, hun belangrijkste concurrenten. Denemarken verkocht Estland aan de Duitse Orde.
1347
Engelse troepen bezetten Calais, dat voor de volgende twee eeuwen in Engelse handen zou blijven. Karel IV van Luxemburg, Koning van Bohemen, werd tot Keizer van Duitsland gekozen, nadat zijn volgelingen Lodewijk IV van Beieren hadden afgezet. Begin van de eerste Napolitaanse veldtocht van Koning Lodewijk (Lajos) van Hongarije, die tot de familie van de Anjous behoorde. In de Genuese handelsforten Tana (aan de monding van de Rivier de Don) en Caffa (op de Krim) brak de builenpest uit, een ziekte die door vlooien via ratten werd verspreid en waartegen veel mensen geen enkele weerstand bezaten. De ziekte kwam waarschijnlijk oorspronkelijk voor onder de eekhoorns die in de Oekraïne talrijk waren en waarop jacht werd gemaakt voor hun velletjes. Van de eekhoorns sprong de ziekte over op ratten en daarna ging de verspreiding snel. Handelsschepen brachten de ziekte naar alle belangrijke havensteden, van waar uit de ziekte zich over land uitbreidde. Nog hetzelfde jaar bereikte de ziekte Constantinopel, Messi
1348
Koning Eduard (Edward) III stichtte de Orde van de Kouseband, een van de aanzienlijkste Engelse genootschappen. Lidmaatschap aan deze orde was uitsluitend voorbehouden aan de belangrijkste en meest verdienstelijke personen in het rijk. De builenpest verspreidde zich vanuit Italië naar Spanje, Frankrijk, Engeland en het zuiden van Duisland.
1349
Koning Casimir III "de Grote" van Polen veroverde Galicië en Wolhynië. ~~~ Giovanni Visconti werd Heer van Milaan (tot 1354). ~~~ De builenpest verspreidde zich over Engeland, Duitsland en Noorwegen.
Na de dood van Koning Filips VI van Frankrijk werd Jan II de Goede Koning van Frankrijk. In Castilië stierf Koning Alfonso XI en werd opgevolgd door Peter (Pedro) de Wrede. Begin van een oorlog tussen Genua en Venetië. Steven Dusan van Servië sloeg een Byzantijnse aanval op zijn rijk met succes af. De builenpest verspreidde zich over Zweden en Noord-Duitsland.
1351
Winrich von Kniprode werd Grootmeester van de Duitse Orde. Onder zijn leiding (tot 1382) bereikte de Orde het toppunt van zijn macht.
1352
Dood van paus Clemens VI. De kardinalen probeerden alle macht in de kerk naar zich toe te trekken, maar de nieuwe paus, Innocentius VI, wist dit te verhinderen. ~~~ In de Slag bij Demotika werd Steven Dusan van Servië verslagen door de Ottomanen onder Orhan.
1353
Verbond van Bern met de Zwitserse Kantons. De Ottomanen begonnen zich te vestigen op het schiereiland Gallipoli.
1354
De Duitse Koning Karel IV ondernam een reis naar Italië met de bedoeling zich daar tot Keizer te laten kronen. Een nieuwe Lombardische Liga kwam tot stand om de Duitse politieke invloed in Italië te bestrijden.
1355
Koning Karel IV van Duitsland werd tot keizer gekroond, maar zijn machtspolitiek werd gedwarsboomd door de Boheemse edelen. In Servië stierf Keizer Urus IV, beter bekend als Steven Dusan. Hij werd opgevolgd door Urus V, die regeerde tot 1371.
1356
Het Engelse leger, aangevoerd door de Zwarte Prins, versloeg het Franse leger in de Slag bij Poitiers. Begin van de Hongaarse oorlog tegen Venetië. Verovering van Dalmatië.
1357
Karel de Kwade, die door Koning Jan de Goede van Frankrijk het jaar daarvoor gevangen was gezet, werd bevrijd. In het noorden van de Provence vermoordde de plaatselijke bevolking twee pauselijke inquisiteurs.
1358
In Parijs vond een volksopstand plaats tegen de Franse kroonprins (Dauphin) die werd geleid door Etienne Marcel. Marcel verbond zich met de boeren die op het platteland in opstand waren gekomen en liet ze Parijs binnentrekken nadat ze door Karel de Kwade vernietigend waren verslagen. Daarop kwamen de Parijzenaars in opstand tegen marcel en vermoordden hem. ~~~ De Dalmatische handelsstad Ragusa (Dubrovnik) kwam, na 150 jaar een Venetiaanse kolonie te zijn geweest, onder Hongaarse heerschappij.
1359
Bij de Vrede van Londen kreeg Koning Eduard (Edward) III van Engeland zijn Franse bezittingen (van zijn voorvader Hendrik II) weer terug. De Franse standen in de betroffen gebieden verwierpen dit voorstel. In November deed Eduard een inval in het Noorden van Frankrijk, Bourgondië en de Champagne.
1360
Denemarken herwon de provincie Skåne, die in 1332 door Zweden was ingelijfd. ~~~ Dood van Luigi I, Kapitein Generaal van Mantua. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Guido.