1900 De Braziliaanse president Campos Salles (1844-1913) bracht een officieel bezoek aan Argentinië en werd met uitbundige eerbewijzen overladen.~~~ In januari staakten de havenarbeiders in Buenos Aires voor de acht-urige werkdag. Op 1 mei vonden in Buenos Aires grote demonstraties plaats van socialistische arbeiders.~~~ Een hittegolf in februari eiste het leven van honderden mensen, merendeels arbeiders.~~~ Buenos Aires telde 820.000 inwoners.

  1901 Een serie incidenten langs de grens met Chili vertroebelde de Argentijns-Chileense betrekkingen. De spanningen werden nog verhoogd toen het Congres in december een wetsontwerp op de algemene dienstplicht goedkeurde. Deze wet staat bekend onder de naam Wet-Riccheri, naar minister van oorlog Pablo Riccheri (1859-1936).~~~ Bij zijn terugkeer uit Londen, waar hij in opdracht van de president de Argentijnse buitenlandse schuld had weten te consolideren, zij het tegen een vrij hoge rente, werd Carlos Pellegrini opgewacht door een woedende menigte. In het tumult vielen ook doden en gewonden. President Roca distantieerde zich openlijk van Pellegrini.~~~ De arbeidsonrust duurde voort. Overal in het land werd gestaakt voor de acht-urige werkdag.

  1902 Bijna kwam het tot een oorlog met Chili inzake het slepende grensconflict. De spanningen liepen zo hoog op, dat tienduizenden immigranten het land verlieten uit angst voor oorlog (de immigratie bedroeg 96.000 personen, terwijl 80.000 mensen het land verlieten). Na arbitrage van de Britse Kroon kreeg Argentinië 42.000 km2 van het betwiste gebied toegewezen, Chili de rest (48.000 km2). Na een breuk van achttien jaar werden de betrekkingen met het Vaticaan weer hersteld. Op 28 mei werd opnieuw een verdrag gesloten met Chili inzake de omstreden grenzen. Naar aanleiding van de strafexpeditie tegen Venezuela (wegens achterstallige rentebetalingen) door de vloten van Engeland, Duitsland en Italië stelde de Argentijnse minister van buitenlandse zaken, Luis María Drago (1859-1921), de zogenaamde Drago-doctrine op. Zich beroepend op de Monroeleer en de Calvodoctrine, vond Drago dat buitenlandse regeringen niet het recht hadden om bij financiële geschillen eigenmachtig als deurwaarder op te treden tegen andere souvereine staten.~~~ Na een grote socialistische betoging op 1 mei groeide de angst voor revolutie en anarchie. Daarom keurde het Congres een wet goed die de regering machtigde om buitenlanders die de openbare orde verstoorden het land uit te zetten (de "Ley de Residencia"). Onder de leiders van socialisten en anarchisten bevonden zich tal van buitenlanders, hoofdzakelijk Spanjaarden, Italianen, Fransen en Belgen. Oprichting van de vakbond Federación Obrera Argentina (FOA, Argentijnse arbeidersfederatie).~~~ De Argentijnse veestapel telde 28 miljoen runderen en 120 miljoen schapen.

  1903 De UCR manifesteerde zich steeds nadrukkelijker als oppositiepartij. In juli vond een demonstratie plaats tegen de regering, waaraan 50.000 personen deelnamen.~~~ Kapitein ter Zee Julián Irízar (1869-1935), commandant van het korvet "Uruguay" kwam op 1 december aan in de haven van Buenos Aires met de leden van de Antarctica-expeditie van de Zweed Otto Nordenskjöld (1869-1928), die hij had bevrijd uit het poolijs waarin ze met hun schip gevangen zaten.

  1904 Een grote staking van havenarbeiders legde het verkeer in de haven van Buenos Aires grotendeels plat (januari-februari). De staking ging gepaard met hevige gevechten tussen stakers en de politie. In december vond een algemene staking plaats in het hele land.~~~ Bij de presidentsverkiezingen werd Manuel Quintana (1835-1906) tot president gekozen. Vice-President werd José Figueroa Alcorta (1860-1931). De socialist Alfredo Palacios (1880-1965) won een zetel in het Huis van Afgevaardigden.~~~ De Argentijnse handelsbalans was uitermate gunstig. Het overschot bedroeg bijna 80 miljoen gouden pesos, een record (uitvoer 264 mln. $ oro, invoer 187 mln. $ oro)~~~ In Buenos Aires werd de nieuwe wet op de verplichte zondagsrust goed in acht genomen.

  1905 In januari brak opnieuw een revolutie (of opstand) uit van de Unión Cívica Radical.~~~ De vakbonden F.O.R.A. en U.G.T. organiseerden gezamenlijk de viering van 1 mei in Buenos Aires.

  1906 Het openbare leven veranderde door de dood van enkele vooraanstaande politici. Op 19 maart stierf oud-president Bartolomé Mitre, een van de grondleggers van het moderne Argentinië. In maart stierf President Quintana. Hij werd opgevolgd door de Vice-President, Figueroa Alcorta. In juli tenslotte stierf Carlos Pellegrini, een van de leidende figuren van het politieke systeem dat Generaal Roca had opgebouwd.

  1907 In januari brak een staking uit in Rosario, die zich spoedig over het hele land uitbreidde.~~~ In december werd voor het eerst olie ontdekt bij Comodoro Rivadavia in Patagonië.

  1908 Temidden van toenemende conflicten over lonen en arbeidverhoudingen tussen werkgevers en werknemers riep de radikaal socialistische vakbond F.O.R.A. op tot een algemene staking (januari). President Figueroa Alcorta ontbond het Congres en regeerde per decreet. Bij de algemene verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden behaalde de regeringspartij een grote overwinning.

  1909 Tijdens de "Rode Week" in Buenos Aires (mei) legde een algemene staking het openbare leven plat. In november kwam de chef van de federale politie, Kolonel Ramón Falcón (1855-1909) bij een bomaanslag om het leven.

  1910 Roque Sáenz Pena (1851-1914) werd tot president gekozen. Vice-President werd Victorino de la Plaza (1840-1919).~~~ Het eeuwfeest van de Argentijnse onafhankelijkheid werd uitbundig en met veel pracht en praal gevierd. Onder de buitenlandse bezoekers bevonden zich de presidenten van Chili en Perú. Andere belangrijke gasten waren de Franse politicus Georges Clemenceau (1841-1929) en de Spaanse schrijver Ramón del Valle Inclán (1866-1936). De festiviteiten werden enigszins overschaduwd door acties van anarchisten. In mei werd daarom de staat van beleg uitgeroepen. Op 26 juni ontplofte een bom tijdens een galavoorstelling in het in 1908 ingewijde Teatro Colón, een van de mooiste schouwburgen ter wereld.~~~ De bevolking telde 6,4 miljoen personen. Sinds 1906 hadden zich ongeveer 1,5 miljoen immigranten in het land gevestigd.~~~ De Italiaanse vliegenier Bartolomeo Cattaneo (1883-1949) vloog als eerste over de Río de la Plata (van Buenos Aires naar Colonia del Sacramento in Uruguay).

  1911 De regering nam de eerste maatregelen om het politieke systeem te hervormen. Het moest worden aangepast om ruimte te maken voor nieuwe groepen kiezers, hoofdzakelijk de zonen van immigranten die zich in de afgelopen decennia bij miljoenen in het land hadden gevestigd. In augustus diende President Sáenz Peña een wetsontwerp in. In september begon de Franse socialistenleider Jean Jaurès (1859-1914) een bezoek aan Argentinië.

  1912 Op 13 februari werd wet nummer 8.871, ook wel de Wet Sáenz Peña genoemd, aangenomen. Volgens deze wet kregen alle Argentijnse mannen van boven de 21 jaar actief en passief stemrecht. Welke gevolgen deze wet voor de nationale politiek zou kunnen hebben bleek bij de regionale verkiezingen in de belangrijke provincie Santa Fe, waar de Unión Cívica Radical een éclatante overwinning behaalde (maart). Veel zonen van immigranten brachten hun stem uit op de UCR. In juni legden de kleine boeren het werk neer (chacareros).

  1913 In Buenos Aires werd de eerste metrolijn in gebruik genomen. In februari werd de nationale voetbalbond AFA opgericht.~~~ De buitenlandse investeringen in Argentinië beliepen 3250 miljoen peso (ca. 650 miljoen pond sterling). Daarvan kwam meer dan de helft uit Engeland (1928 miljoen), gevolgd door Franse (475 miljoen) en Duitse investeringen (250 miljoen). Uit de andere Europese landen was in totaal bijna 560 miljoen peso geïnvesteerd. Amerikaanse beleggers hadden slechts 40 miljoen peso geïnvesteerd, hoofdzakelijk in enkele slachterijen.

  1914 Op 5 augustus verklaarde Vice-President De la Plaza dat Argentinië een strikte neutraliteit zou bewaren tijdens de oorlog tussen de Europese grote mogendheden. Engeland, Frankrijk, Duitsland en België waren de belangrijkste handelspartners van Argentinië. Op 9 augustus stierf President Sáenz Peña. Hij werd opgevolgd door De la Plaza.~~~ Jorge Newbery (1875-1914), de belangrijkste Argentijnse luchtvaartpionier, kwam om het leven toen zijn vliegtuig neerstortte. Luis Agote (1868-1954) berichtte in november dat hij erin was geslaagd voor het eerst in de geschiedenis een bloedtransfusie uit te voeren.~~~ Volgens de derde nationale volkstelling had Argentinië 7,85 miljoen inwoners.

  1915 Op 29 september werd de eerste sociale wet aangenomen: de arbeidsongevallenwet die werknemers een vergoeding uitkeerde na bedrijfsongevallen.~~~ Alfredo Palacios stichtte de Partido Socialista Argentino, een sociaaldemocratische afsplitsing van de Partido Socialista.

  1916 Bij de presidentsverkiezingen behaalde Hipólito Yrigoyen, de kandidaat voor de Unión Cívica Radical, een grote overwinning met 373.000 stemmen. Vanwege zijn neiging tot heimelijkheid en schuwheid stond Yrigoyen bekend als "El Peludo", het gordeldier. Vice-President werd Pelagio B. Luna (1867-1919). De conservatieven haalden 155.000 stemmen, de Progressieve Democraten 140.000 en de socialisten 56.000.

  1917 President Hipólito Yrigoyen bood weerstand aan de steeds sterkere druk vanuit Argentinië zelf en van de kant van de oorlogvoerende partijen, om deel te nemen aan de Wereldoorlog. Argentinië bleef neutraal, zo verklaarde hij.~~~ Bij het eerste Zuidamerikaanse kampioenschap voetbal werd het Argentijnse team in de finale verslagen door Uruguay.

  1918 In januari werd de Partido Socialista Internacional opgericht, de voorloper van de Argentijnse Communistische partij. In juni eisten studenten medicijnen en rechten in Córdoba een radikale hervorming van het universitaire onderwijs. De studentenbeweging slaagde erin, het hele hoger onderwijs in Argentinië te moderniseren. Een van de belangrijkste hervormingen was de invoering van het democratisch bestuur door gekozen vertegenwoordigers van de drie geledingen, docenten, studenten en niet wetenschappelijk personeel.~~~ De Argentijnse bevolking telde 8,4 miljoen personen. In Buenos Aires woonden 1,65 miljoen mensen.

  1919 Een reeks stakingen in Buenos Aires was de aanleiding tot een felle reactie van de kant van rechtse gewapende groepen afkomstig uit de gegoede burgerij. Velen waren bang voor een socialistische revolutie zoals die in verschillende Europese landen had plaatsgevonden (Rusland, Duitsland, Hongarije). Ook de politie, de brandweer en legerenheden werden ingezet om de stakende arbeiders in toom te houden, hetgeen de dood van enkele tientallen mensen tot gevolg had. Deze gebeurtenissen staan bekend als de Semana Trágica (tragische week). In total namen in het hele land meer dan 300.000 arbeiders deel aan verschillende 360 stakingen.~~~ Onder grote publieke belangstelling volbracht de Agentijnse luchtmacht een formatievlucht ("raid") naar Chili. Luitenant Benjamín Matienzo (1891-1919) moest echter een noodlanding maken en vroor dood.

  1920 President Yrigoyen kondigde aan dat Argentinië zich uit de Volkenbond terugtrok.~~~ De UCR behaalde een grote overwinning bij de verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden. In mei werd de christendemocratische Unión Democrática Argentina opgericht. De Partido Socialista Internacional veranderde haar naam in Partido Comunista Argentino.~~~ In augustus vond de eerste directe radiouitzending plaats, namelijk van Richard Wagner's opera Parzifal uit het Teatro Coliseo.

  1921 Op een aantal schapenfokkerijen in Patagonië (Santa Cruz) was een arbeidsconflict uitgebroken. De ongeveer 2000 arbeiders wilden betere arbeidsvoorwaarden en hoger loon. Overste Héctor B. Varela (?-1923), die een blanco volmacht had gekregen om de orde en rust te herstellen, deed dat met harde hand: naar schatting 1500 mensen werden daarbij doodgeschoten. Deze harde actie bracht het leger in opspraak, maar President Yrigoyen distantieerde zich van het optreden van Varela. Dat veroorzaakte een breuk tussen de UCR en het leger. Anti-radicale officieren richtten de geheime San Martín-loge op. In mei en juni vond een grote havenstaking plaats. Op 29 october werd het nieuwe wetboek van strafrecht van kracht.~~~ Er werd een directe telegraafkabel naar Italië aangelegd.~~~ Het Argentijnse voetbalelftal werd kampioen van Zuid-Amerika.

  1922 Bij de presidentsverkiezingen haalde de UCR opnieuw een overwinning (460.000 stemmen). De nieuwe president werd Marcelo T. de Alvear (1868-1942), bijgenaamd "El Pelado", de kale. Yrigoyen mocht niet meedoen omdat de grondwet twee opeenvolgende termijnen van zes jaar verbood. De rechtse Concertación Nacional (nationale alliantie) kreeg 200.000 stemmen, de Progressieve Democraten en de socialisten elk meer dan 73.000.~~~ Voor zijn aftreden had Yrigoyen nog de staatsoliemaatschappij YPF (Yacimientos Petrolíferos Fiscales) opgericht.~~~ De bevolking telde 9,2 miljoen mensen, van wie 1,8 miljoen in de hoofdstad woonden.

  1923 President Alvear verzocht officieel om toetreding tot de Volkenbond.~~~ De Duitse anarchist Baumann schoot Overste Varela dood als represaille voor diens bloedige actie tegen de stakende Patagonische wolarbeiders in 1921. In de UCR ontstond een scheuring: de partij viel uiteen in aanhangers van President Alvear ("antipersonalistas") en van oud-president Yrigoyen ("personalistas").~~~ Op 14 september werd in New York de Argentijnse bokser Luis Angel Firpo (1895-1960, "El Toro salvaje de las Pampas", de wilde stier van de Pampas), in de wereldtitelstrijd zwaargewicht verslagen door de Amerikaan Jack Dempsey (1895-1983). In de eerste ronde werd Dempsey met een volle rechtse op de kaak uit de ring geslagen. In de tweede ronde ging Firpo knockout.

  1924 In mei braken overal in het land stakingen uit. Ook werden tal van bedrijven bezet (zogenaamde lockouts). Juan B. Justo kreeg als eerste socialist een zetel in de senaat. In La Rioja vond een mislukte opstand plaats tegen de federale regering.~~~ Bij de herdenking van de Slag bij Ayacucho honderd jaar daarvoor (9 december 1824), waarbij de Spaanse troepen beslissend werden verslagen, sprak de Argentijnse schrijver Leopoldo Lugones een beroemde rede uit, "La hora de la espada", (het uur van het zwaard). Lugones hield daarin een pleidooi voor een politieke rol voor de militairen.~~~ Het Argentijnse publiek raakte in vervoering toen Kolonel Pedro Zanni (1891-1942) begon aan een vliegreis om de wereld. Hij startte in Amsterdam maar na 17.000 kilometer moest hij in Karachi de vlucht wegens technische problemen staken.

  1925 De Engelse kroonprins Edward (1895-1972) bezocht Argentinië ter herdenking van de ondertekening van het verdrag van vrede en vriendschap in 1825.~~~ In La Plata werd de eerste raffinaderij van de staatsoliemaatschappij YPF in gebruik genomen.~~~ Tussen Spanje en Argentinië werd een directe telegraafverbinding tot stand gebracht.~~~ De voetbalclub Boca Juniors maakte een eerste tournee naar Europa en verloor geen enkele wedstrijd.

  1926 De "personalistas", de vleugel van de UCR die zich achter oud-President Yrigoyen schaarde, wonnen de verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden in het Federale District (de hoofdstad Buenos Aires) en de provincie Buenos Aires (7 maart).~~~ In februari werd de socialistische vakbond Conferación Obrera Argentina opgericht.~~~ De Spaanse vliegboot Plus Ultra, (een Dornier X-10 Wal met vier bemanningsleden), bestuurd door majoor Ramón Franco (1896-1938), de broer van de latere Spaanse dictator, landde in Buenos Aires na de eerste vlucht over de Zuidelijke Atlantische Oceaan (ruim 10.000 kilometer). Franco was opgestegen in Palos de Moguer (vanwaar Columbus in 1492 was uitgevaren). De Argentijnse piloten Duggan, Olivero en Campanelli vlogen in formatie naar de V.S.

  1927 In Buenos Aires werd de rechtse krant Nueva República opgericht. Hoofdredacteur was Rodolfo Irazusta (1897-1963), een aanhanger van de ideeën van Charles Maurras (1868-1952) en Benito Mussolini (1883-1945).~~~ In Córdoba werd de Fabrica Militar de Aviones, de militaire vliegtuigfabriek, in gebruik genomen.~~~ De ondergang van het Italiaanse passagiersschip "Principessa Mafalda", voor de kust van Brazilië, dompelde veel Italiaans-Argentijnse gezinnen in rouw. Grote overstromingen langs de oever van de Río de la Plata maakten duizenden mensen dakloos.~~~ De Argentijnse bevolking telde 10,6 miljoen zielen. In Buenos Aires woonden ruim 2 miljoen mensen.

  1928 Bij de presidentsverkiezingen haalde Yrigoyen een grote overwinning. Vice-President werd Enrique Martínez (1888-1928). De UCR behaalde 840.000 stemmen, het Frente Único (eenheidsfront, de rechtse oppositie) kreeg 440.000 stemmen, de socialisten 64.000 en de Progressieve Democraten slechts 14.000.~~~ Op 1 maart werd de luchtpostlijn met Europa in gerbuik genomen.~~~ In het Italiaanse consulaat kwamen bij een bomontploffing negen mensen om het leven en werden er 35 gewond. De bom was door Italiaanse anarchisten (onder ander Severino Di Giovanni) geplaatst.~~~ Bij de Olympische Spelen in Amsterdam won de zwemmer Alberto Zorilla een gouden medaille op de 400 meter. Het Argentijnse voetbalelftal verloor de finale tegen Uruguay.

  1929 Op 10 november werd in Mendoza Senator Carlos W. Lencinas (1889-1829) vermoord. Hoewel van huis uit een aanhanger van de UCR had de familie Lenicinas zich van Yrigoyen gedistantieerd. President Yrigoyen ontsnapte in december aan een aanslag op zijn leven.~~~ Het Congres keurde de wet nummer 11.544 goed, waarbij de acht-urige werkdag werd ingevoerd. De staatsoliemaatschappij YPF kreeg het monopolie op de verkoop van olie en benzine.

  1930 President Yrigoyen voerde een beleid dat nauwelijks rekening hield met de precaire toestand van de wereldeconomie en met de kwetsbare positie van Argentinië als leverancier van landbouwproducten. Van verschillende kanten groeide verzet tegen de regering, vooral binnen de strijdkrachten. In juli en augustus werden plannen gesmeed voor een staatsgreep. De publieke opinie werd alvast voorbereid door grote demonstraties tegen de regering. Op 6 september leidde Generaal José Félix Uriburu (1868-1932) de operatie. De president werd gevangengezet op het eiland Martín García (29 november). In december nam de militaire regering het bestuur over op de Universiteit van Buenos Aires, waar docenten en studenten voortaan werden gesurveilleerd.~~~ De vakbonden verenigden hun krachten en vormden een eenheidsvakcentrale, de CGT (Algemeen vakverbond, 27 september).~~~ Er werd een directe telefoonlijn met de USA in gebruik genomen.~~~ In de finale van het eerste wereldkampioenschap voetbal verloor het Argentijnse elftal van Uruguay met 4:2.

  1931 De nieuwe dictatuur trad hard op tegen elke vorm van oppositie. Daarvoor was de staat van beleg ingevoerd. In de staatsgevangenis van Buenos Aires werden de Italiaanse anarchisten Severino Di Giovanni (1901-1931) en Paulino Scarfó gefusilleerd.~~~ De vestiging van een dictatuur weerhield de Engelse kroonprins er niet van op 16 maart in Buenos Aires een grote Britse industrietentoonstelling te openen.~~~ Op 5 april bleek bij verkiezingen in de Buenos Aires tot schrik van de militairen dat de UCR nog altijd de grootste politieke partij was. President Uriburu gelastte de vervolging van radikalen, vakbondsleiders en studenten.

  1932 Op 6 januari leidden de drie gebroeders Kennedy een radikale revolutiepoging in de provincie Entre Ríos. Wegens ziekte moest President Uriburu aftreden. Hij werd opgevolgd door Generaal Agustín P. Justo (1876-1943). Vice-President werd Julio Agentino Roca junior (1873-1942), de zoon van de in 1914 gestorven president. In december werd in het gehele land de staat van beleg uitgeroepen.~~~ Bij de Olympische Spelen in Los Angeles won Juan Carlos Zabala (1911-1983) een gouden medaille op de marathon.

  1933 Op 2 mei werd het Roca-Runciman-verdrag met Groot Brittannië ondertekend. Argentinië beloofde daarbij jaarlijks voor een vast bedrag aan Engelse industriegoederen te kopen in ruil voor een quotum aan vlees dat Engeland jaarlijks zou kopen. Het verdrag was in de ogen van nationalisten een capitulatie voor het Engelse imperialisme. Argentinië trad weer toe tot de Volkenbond, waar het in 1921 uit was vertrokken.~~~ In de provincies Buenos Aires en Santa Fe vond een radikale revolutiepoging plaats. De leiders werden gearresteerd (december). Op 27 juli was Hipólito Yrigoyen overleden. Marcelo T. de Alvear ging in ballingschap in Frankrijk.

  1934 In Buenos Aires vond in october het 32ste internationale Eucharistisch Congres plaats. Kardinaal Eugenio Pacelli (1876-1958), de latere Paus Pius XII, woonde het congres bij als officieel afgezant van de Paus.~~~ Het Congres keurde belangrijke sociale wetgeving goed (Wet nummer 11.729). De wet introduceerde de "sábado inglés", (Engelse zaterdag, dus op die dag geen werk na 13 uur), doorbetaling van loon bij ziekte, werkloosheidsuitkeringen en jaarlijkse vacanties.~~~ In mei werd de spoorlijn van Buenos Aires naar Bariloche in gebruik genomen.~~~ De buitenlandse investeringen bedroegen in totaal 4300 miljoen peso. Nog altijd was het grootste deel (2285 miljoen) van Engelse oorsprong. De Amerikaanse investeringen waren echter spectaculair gegroeid en bedroegen bijna 600 miljoen peso. Op de derde plaats kwam Frankrijk (450 miljoen) en op de vierde Duitsland (315 miljoen).

  1935 Op 24 juni kwam de tangozanger Carlos Gardel (1890-1935) om het leven bij een vliegtuigongeluk in de Colombiaanse stad Medellín.~~~ Senator Enzo Bordabehere (1895-1935) werd tijdens een zitting van de senaat doodgeschoten. Achter deze moordaanslag ging een heel complot schuil met talloze duistere vertakkingen.~~~ De tarweoogst bedroeg slechts minder dan 4 miljoen ton, die van het jaar daarvóór was 11,5 miljoen ton.

  1936 De Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt (1882-1945) bezocht Argentinië om deel te nemen aan de Panamerikaanse conferentie die in Buenos Aires werd gehouden.~~~ In januari vielen bij ongeregeldheden tijdens de algemene staking in Buenos Aires verscheidene doden. Op 1 mei werd een grote demonstratie gehouden. Uit vrees voor de groeiende oppositie van links verbood de regering op 10 november de Communistische Partij.~~~ Minister van Buitenlandse Zaken Carlos Saavedra Lamas (1878-1959) kreeg de Nobelprijs voor de Vrede voor zijn geslaagde bemiddeling in de Chaco-Oorlog tussen Argentinië's buurlanden Bolivia en Paraguay.~~~ Bij de Olympische Spelen in Berlijn won het Argentijnse poloteam de gouden medaille.

  1937 Bij de presidentsverkiezingen in september wonnen de rechtse partijen: Roberto M. Ortiz (1886-1942) werd tot President gekozen, en Ramón S. Castillo (1873-1944) tot Vice-President.~~~ De bevolking telde 12,56 miljoen inwoners, waarvan ongeveer 20% buitenlanders. De veestapel omvatte 33 miljoen runderen en 43 miljoen schapen.

  1938 Op 20 februari werd de nieuwe president Ortiz geïnstalleerd.~~~ Een golf van arbeidsonrust overspoelde het land. Een staking van bouwvakkers mondde uit in een algemene staking.~~~ De ultra-rechtse schrijver Leopoldo Lugones (1874-1938), wegbereider van de dictatuur in 1930, pleegde op 18 februari zelfmoord. De dichteres Alfonsina Storni (1892-1938) deed hetzelfde op 24 october.

  1939 Op 4 september verklaarde President Ortiz dat Argentinië de neutraliteit zou bewaren tijdens de oorlog die was uitgebroken tussen Duitsland en Engeland en Frankrijk.~~~ Op 5 januari pleegde senator Lisandro de la Torre (1868-1939) zelfmoord.~~~ Op de nationale feestdag 25 mei werd het nieuwe stadion van de voetbalclub River Plate in gebruik genomen. Er was ruimte voor 90.000 toeschouwers.

  1940 Na frauduleuze verkiezingen in de provincie Buenos Aires werd de conservatieve caudillo Alberto Barceló (1873-1946) opnieuw gouverneur. Bij de nationale verkiezingen wonnen de Radikalen. President Ortiz had plechtig verzekerd, geen fraude te zullen tolereren. Ook bij de plaatselijke verkiezingen in de federale hoofdstad wonnen de Radikalen. Het was een zware tegenslag voor de democratie dat President Ortiz op 3 juli zijn functie moest neerleggen vanwege zijn ziekte.~~~ Op 27 mei werd de koopvaarder Uruguay door een Duitse onderzeeboot getorpedeerd en tot zinken gebracht.~~~ Op 25 mei werd het nieuwe stadion (de "Bombonera", de bonbondoos) van de voetbalclub Boca Juniors in gebruik genomen.

  1941 De betrekkingen met de USA werden steeds slechter. In maart rapporteerde de Amerikaanse ambassadeur dat de Nazi's in Argentinië een bijzonder grote macht bezaten en dat zij een staat in de staat vormden. Na de Japanse aanval op Pearl Harbor weigerde Argentinië de neutrale status te laten varen vanwege een eerdere Amerikaanse weigering op een Argentijns voorstel in te gaan om de status van non-belligerentie te aanvaarden, een stap op weg naar oorlogsdeelneming.~~~ In september werd een nationalistische staatsgreep verijdeld. In de provincies Catamarca, San Juan en Buenos Aires werd openlijk en zwaar gefraudeerd bij de regionale verkiezingen.~~~ Op 16 october werd de Flota Mercante del Estado (Staatskoopvaardijvloot) opgericht, hoofdzakelijk met gevorderde Duitse en geallieerde scheepsruimte.

  1942 Op 24 juni trad Roberto Ortiz af als president. Hij overleed drie weken later.~~~ Bij verkiezingen in de federale hoofdstad verloor de UCR van de socialisten. In december besloten beide partijen tot de vorming van een coalitiepartij, de Unión Democrática.


1943

Golpe, 1943
OorlogSociaalEconomie

In maart werd in Argentinië de GOU (Grupo Obra de Unificación, Groep ter Realisatie van Eenheid of Grupo de Oficiales Unidos, Groep van Verenigde Officieren) opgericht, een geheim genootschap van nationalistische legerofficieren, dat al snel binnen het leger een grote invloed verwierf. Secretaris van deze groep werd Kolonel Juan Domingo Perón (1895-1974). Terwijl de traditionele politieke partijen (Unión Cívica Radical, Socialisten, liberalen) plannen bespraken voor een brede volkspartij, beraamden de leden van de GOU een militaire staatsgreep. Op 4 juni vond die staatsgreep plaats. Generaal Arturo Rawson (1884-1952) werd president, maar twee dagen later werd hij afgezet door zijn collega's en vervangen door Generaal Pedro P. Ramírez (1885-1962), een van de invloedrijkste commandanten. Veel verzet tegen de putsch was er niet, behalve vanuit de universiteiten, die dan ook snel onder staatstoezicht werden geplaatst (augustus-oktober). Kolonel Perón werd benoemd tot chef van het pas opgerichte Secretariaat van Arbeid en Sociale Zaken. De militairen wilden graag een sterke nationale industrie opbouwen en daarvoor waren goede arbeidsvoorwaarden onontbeerlijk. Perón kreeg de opdracht daarop toe te zien en vooral ook goede betrekkingen met arbeiders en hun organisaties te onderhouden. In december ontbond de regering alle politieke partijen, stelde perscensuur in en voerde het godsdienstonderwijs in op alle staatsscholen.~~~ Onderwijl leek het erop dat Duitsland en zijn bondgenoten de oorlog zouden gaan verliezen. In de Stille Oceaan behaalden de Amerikaanse strijdkrachten enkele belangrijke overwinningen op de Japanners. Het Duitse leger leed een zware nederlaag bij Stalingrad (2 februari) en de Russen begonnen een grootscheeps tegenoffensief. De Duitsers werden ook verslagen in Noord-Afrika. Op 25 juli gaf de Italiaanse koning bevel om Benito Mussolini, de fascistische Duce, te arresteren. Zes weken later staakte Italië de deelneming aan de oorlog als bondgenoot van Duitsland. Niettemin werd nog eens onderstreept dat Argentinië een strikte neutraliteit zou blijven bewaren.


1944
Dynastiën Oorlog


Na een heftige discussie besloot de GOU de betrekkingen met Duitsland te verbreken. De militaire regering reageerde prompt en verbrak op 26 januari de betrekkingen met Duitsland en Japan. Minder dan vier weken daarop dwongen Perón en andere GOU-leden die tegen deze stap waren, President Ramírez en zijn Minister van Buitenlandse Zaken tot aftreden. Generaal Edelmiro Farrell (1887-1980) werd president (24 februari). Drie maanden later werd Kolonel Perón benoemd tot Vice-president. Zowel in Argentinië als daarbuiten groeiden onderwijl de bedenkingen tegen Perón. Zijn bedoelingen leken onduidelijk en zijn methoden verwerpelijk.~~~ De regering van de VS vermoedde dat Perón een heimelijke bondgenoot was van de Nazi's en maakte zich zorgen over de militair-strategische situatie in Zuid-Amerika. In juni werd de Amerikaanse ambassadeur uit Buenos Aires teruggeroepen. In augustus werden de Argentijnse banktegoeden in de VS bevroren. Handel met Argentinië werd tot nader order verboden. De regering in Washington begon ook een groot diplomatiek offensief. De Amerikanen waren al sinds 1941 kwaad over de weigering van Argentinië om samen met de geallieerden aan de oorlog deel te nemen zoals de meeste andere landen van Midden- en Zuid-Amerika. Veel Argentijnen hadden echter sympathie voor de geallieerde zaak. De bevrijding van Parijs (25 augustus) werd in Buenos Aires bijna even uitbundig gevierd als in Parijs zelf.~~~ In Argentinië groeide de steun voor Perón, onder meer via massale betogingen.


1945
Dynastiën


De Amerikaanse pogingen om Argentinië internationaal te isoleren hadden succes: in januari mocht de Argentijnse delegatie niet deelnemen aan de vergadering van de Pan-Amerikaanse Unie. Pas nadat Argentinië op 27 maart de oorlog had verklaard aan Duitsland en Japan werd het isolement opgeheven. De VS erkende de regering Farrell (19 april) en stuurde als ambassadeur Spruille Braden (1894-1978), een rijke zakenman die vloeiend Spaans sprak. De positie van Perón kwam onder steeds sterkere druk. De politieke partijen organiseerden massabijeenkomsten, waarbij heftige kritiek op Perón werd geuit. De grootste vakbond, de CGT (Confederación General de Trabajadores, Algemeen Vakverbond) steunde Perón. Op 9 oktober werd Perón gedwongen zijn functies neer te leggen en kort daarop werd hij disciplinair gestraft en gevangengezet. Op 17 oktober vond een grote demonstratie plaats van arbeiders, ten dele gemobiliseerd door Peróns minnares Eva Duarte (1919-1952), die met succes de vrijlating eisten van Perón. Vijf dagen later trouwde Perón met Eva Duarte, een populaire hoorspelactrice die ook ambities had voor een carrière bij de film, maar die daar nauwelijks het talent voor had. In november maakte de regering bekend dat er in februari 1946 algemene verkiezingen zouden worden georganiseerd. Zonder zich formeel kandidaat te stellen begon Perón toch met een campagne (26 december).


1946
Dynastiën Economie

Op 12 februari stelde Juan Domingo Perón zich kandidaat voor het presidentschap. De dag tevoren had het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken (State Department), in samenwerking met de geheime dienst OSS, een "Blue Book" gepubliceerd, waarin Perón en het militaire bewind werden beschuldigd van collaboratie met de Nazi's. Ambassadeur Spruille Braden bemoeide zich actief met de campagne van de anti-peronisten. Op bijeenkomsten van de oppositie hield Braden vurige toespraken tegen Perón. Dat gaf Perón de kans, bij zijn campagne de slogan "Braden o Perón" te gebruiken ("Braden of Perón"). De verkiezingen van 24 februari leverden Perón (1,5 miljoen stemmen) een grote overwinning op. De UCR (Unión Cívica Radical) kreeg 1,2 miljoen stemmen. De verkiezingen werden beschouwd als de meest democratische ooit in Argentinië gehouden. Perón kreeg tenslotte alle provinciale besturen in handen, behalve van Corrientes. Op 4 juni werd Perón geïnstalleerd als de nieuwe president. Zijn regeringsprogramma was gericht op nationalisatie van de infrastructuur en de productiemiddelen. De telefoonmaatschappij (3 september) en de spoorwegen in Franse bezit werden genationaliseerd (17 november). De oppositie werd meteen aan banden gelegd: op 10 augustus werd de provincie Corrientes onder toezicht geplaatst van de federale overheid.~~~ Economisch stond het land er goed voor. De tegoeden in het buitenland beliepen 1,7 miljard dollar.


1947
Dynastiën Cultuur SociaalEconomie


Op 1 januari maakte de regering het eerste Vijfjarenplan bekend. Net als in de Sovjet-Unie sinds de jaren 1920, en net als in het Duitsland van Adolf Hitler en het Italië van Mussolini, zou de economie in Argentinië voortaan worden bepaald door centraal vastgestelde meerjarenplannen. Op 13 februari kocht de regering de resterende 75% van het spoorwegnet, die nog in buitenlandse (Engelse) handen was. Daarmee was een oude droom verwezenlijkt. De spoorwegen waren inmiddels al wel grotendeels gedekapitaliseerd, maar niettemin betaalde Perón er toch 150 miljoen pond sterling voor, ongeveer 600 miljoen dollar (toen ca. 2,4 miljard gulden). Al geruime tijd hadden nationalisten ervoor gepleit om het reusachtige spoorwegnet (45.000 kilometer) te nationaliseren. Het feit dat de spoorwegen grotendeels in Engelse handen waren werd gezien als symbolisch voor de algehele afhankelijkheid van de Argentijnse economie van de Engelse. Bijgevolg steeg de populariteit van de Peronisten naar een ongekend hoogtepunt. De regering bepaalde eveneens, dat minstens de helft van alle muziek op de radio oorspronkelijk Argentijns moest zijn. Deze maatregel versterkte de reeds grote populariteit van de tango. Voorts maakte Perón zich geliefd door de invoering van het algemeen kiesrecht voor vrouwen (7 september).~~~ Ook werden pogingen ondernomen om het Argentijnse prestige in het buitenland op te vijzelen. Daartoe ondernam Eva Perón op 6 juni een grote reis naar Europa, waar zij het Vaticaan bezocht, Spanje, Frankrijk en Groot Brittannië. De presidentsvrouw, inmiddels meestal liefkozend "Evita" genoemd, werd steeds belangrijker voor het bewind, waarvoor ze met haar charisma en charme veel goodwill kweekte. Aan haar bemoeienis en inzet bijvoorbeeld, was de invoering van het vrouwenkiesrecht voor een groot deel te danken. Werkelijk respect oogstte Argentinië toen Bernardo Houssay (1887-1970) als eerste Latijns-Amerikaan een Nobelprijs kreeg voor wetenschappelijke prestaties, namelijk op het gebied van medicijnen en fysiologie. De regering en de officiële media waardeerden de onderscheiding minder omdat Houssay een tegenstander was van het Peronisme.


1948
Cultuur


Ondanks de opvallende successen van de regering van Perón, groeide de binnenlandse oppositie. Maar het klimaat werd grimmig voor wie het niet eens was met de politiek van Perón en daar in het openbaar uiting aan gaf. Eind januari werden verschillende provincies onder toezicht geplaatst van de centrale overheid. De gezaghebbende krant La Prensa, een bolwerk van het ouderwetse liberalisme, en kritisch ten opzichte van Perón, kwam in ernstige problemen. Begin oktober werd de levering van krantenpapier beperkt.~~~ Op de Olympische Spelen in Londen behaalde de Argentijnse atleet Delfo Cabrera de gouden medaille op de marathon. Het was de eerste keer dat een Latijns-Amerikaanse sporter een zwaar atletieknummer won.


1949
Cultuur Economie


De omvorming van de Argentijnse maatschappij naar het inzicht van de Peronisten ging onverminderd voort. In maart besloot de "Nationale Grondwetgevende Conventie", waaraan de leden van de belangrijkste oppositiepartij de UCR niet deelnamen, om een nieuwe grondwet aan te nemen. Kort daarna zwoer President Perón trouw aan de nieuwe grondwet. De oude grondwet (uit 1853), de grootmoedigste en ruimste van zowel Noord- als Zuid-Amerika, was afgeschaft.~~~ De nieuwe grondwet bood de regering tal van mogelijkheden om op te treden tegen de oppositie. In november werden de belangrijkste onafhankelijke kranten (La Prensa, La Nación, Clarín en La Hora) onder staatstoezicht geplaatst. Ook de kantoren in Buenos Aires van de Amerikaanse persbureaus Associated Pressen United Press International, kwamen onder toezicht. In december werd een aantal onafhankelijke civiele instellingen onder curatele geplaatst: de ACA, (de Argentijnse Automobielclub), de elitevereniging Jockey Club, alsmede twee banken, de Bank of London and South America (BOLSA) en de Banco Francés del Río de la Plata.~~~ Dankzij de groei van de welvaart in de afgelopen jaren (de reële lonen in de steden waren met 60% gestegen sinds 1945) was de steun voor Perón onder de bevolking vrijwel onverwoestbaar.~~~ Rijdend voor Maserati behaalde de autocoureur Juan Manuel Fangio (1911-1995) voor het eerst een Grand Prix in Europa.


1950
Graf van San Martín
Cultuur Sociaal


Op 1 januari opende President Perón het "Jaar van de Bevrijder Generaal San Martín", ter nagedachtenis aan de dood, honderd jaar daarvóór, van José de San Martín (1778-1850), een militair die de onafhankelijkheid van Argentinië had helpen consolideren. (San Martín behaalde in 1817 enkele belangrijke overwinningen op de pro-Spaanse troepen in Chili, en speelde in 1821 een hoofdrol bij de onafhankelijkheid van Peru). De viering van het San Martín-jaar moest ook de verbondenheid tot uitdrukking brengen tussen de Argentijnse strijdkrachten en de bevolking. Vooral het leger was nog altijd een van de steunpilaren van het Peronisme.~~~ In januari bleek dat Eva Perón kanker had en niet zou genezen. Ook zij was een van de steunpilaren van het regime, vooral door haar werk op het gebied van sociale zorg en liefdadigheid. Ter ondersteuning van haar werk kreeg de "Fundación Eva Perón" (Eva Perón-stichting), waarvan zij zelf de baas was, veel extra overheidsgeld en bevoegdheden (oktober).~~~ Het Argentijnse team werd na een overwinning op de VS wereldkampioen basketbal.~~~ Rijdend voor Maserati behaalde de autocoureur Juan Manuel Fangio (1911-1995) voor het eerst een Grand Prix in Europa: de Grote Prijs van Monte Carlo.


1951 Perón, Evita
OorlogCultuur Sociaal Economie


Dit jaar stond in het teken van de algemene verkiezingen, de eerste volgens de pas herziene grondwet. In afwijking van voorheen mocht de zittende president zich onmiddellijk herkiesbaar stellen. De kandidatuur van President Perón was dus een feit (22 augustus). De grootste vakbond CGT en de "Partido Justicialista" (de officiële naam van de Peronistische beweging) wilden graag dat Eva Perón zich kandidaat stelde voor het Vice-presidentschap. Tien dagen later moest zij echter onder druk van het leger het aanbod weigeren.~~~ Hoewel enerzijds de macht, de invloed en de populariteit van het Peronisme met de dag toenamen, groeide de weerstand ook aanmerkelijk. In januari staakten de spoorwegarbeiders, hetgeen een psychologische klap bij het regime veroorzaakte. Ook binnen het leger groeide de onvrede met het regime. Op 28 september leidde Generaal Benjamín Menéndez een militaire opstand, die echter snel werd onderdrukt. Aan de opstand nam ook Generaal Eduardo Lonardi deel Bij de verkiezingen (11 november), mochten de Argentijnse vrouwen voor het eerst stemmen. De stembuszege van Perón, met 4,75 miljoen stemmen tegen 2,4 miljoen voor de UCR, was geen verrassing.~~~ Op 17 oktober vond de eerste televisie-uitzending plaats. De viering op het Plaza de Mayo, het hoofdplein van Buenos Aires van de "Día de la Lealtad", (dag van de trouw) de belangrijkste feestdag van het Peronisme, werd direct uitgezonden.~~~ Prins Bernhard der Nederlanden bracht een officieel bezoek aan Argentinië aan het hoofd van een grote Nederlandse delegatie. De prins kwam om spoorwegmaterieel en wapens te verkopen, en toonde (namens de Koninklijke Luchtmacht) grote belangstelling voor de Pulqui II, een straaljager die in Argentinië was gebouwd door dr. Kurt Tank (1898-1983), hoofdingenieur van de vroegere Duitse vliegtuigfabriek Focke Wulf. De Pulquiwas het eerste straalvliegtuig dat in Latijns-Amerika werd gebouwd en leek een aantrekkelijk en betaalbaar alternatief voor de toen verkrijgbare Engelse en Amerikaanse toestellen.~~~ Op de Pan-Amerikaanse Spelen, die in Buenos Aires werden gehouden, behaalden Argentijnse sporters grote successen. Na de VS was Argentinië de tweede sportnatie van de Nieuwe Wereld. Fangio werd voor het eerst wereldkampioen autoracen, rijdend voor Alfa Romeo.


1952
Economie


De dood van Eva Perón (26 juli) dompelde een groot deel van het land in rouw. De begrafenisplechtigheid vond plaats onder belangstelling van honderdduizenden mensen. Met Eva verdween een gezichtsbepalend element in het regime. Weliswaar was Perón op 4 juni nog geïnstalleerd voor een tweede, opeenvolgende ambtstermijn van zes jaar, maar zonder "Santa Evita" miste zijn bewind iets essentieels. De vijanden van Perón waren blij. Het Peronisme verloor immers een deel van zijn aantrekkingskracht.~~~ De economische situatie was rampzalig. Door de loonstijgingen van de afgelopen jaren was de vleesconsumptie flink gestegen en daardoor was het exporteerbare volume vlees evenredig gedaald, hetgeen tot moeilijkheden op de betalingsbalans leidde. Door een misoogst moest Argentinië ook nog graan importeren. Sinds 1950 waren de lonen gedaald met 25% als gevolg van de stabiliseringspolitiek. Buitenlandse investeerders werden weer uitgenodigd. Maar de onderhandelingen met de Standard Oil of New Jersey (Exxon) over boorconcessies lokten een golf van protest uit onder nationalistische Peronisten.


1953
Dynastiën Cultuur


Verdere scheuren werden zichtbaar in het Peronistische bewind. Op 9 april werd Juan Duarte (1914-1953), de broer van Eva en de particulier secretaris van de president, dood aangetroffen. Hoewel als officiële doodsoorzaak zelfmoord werd opgegeven, waren er ook tekenen die wezen op een onvrijwillige, gewelddadige dood. Eventuele schuldigen werden natuurlijk nooit gevonden. Tijdens een massabijeenkomst van de vakbond CGT op 15 april waar Perón het woord voerde, ontploften twee bommen die doden en gewonden veroorzaakten. Na het einde van de bijeenkomst vernielde een woedende menigte het gebouw van de Jockey Club en de verenigingslokalen van de UCR en de socialisten.~~~ President Perón richtte zijn aandacht op het buitenland. In februari bezocht hij Chili en tekende er een verdrag dat moest leiden tot een economische unie tussen de beide landen. Met Paraguay werd later een soortgelijk verdrag gesloten. Met Groot Brittannië kwam een handelsovereenkomst tot stand. Het bezoek aan Argentinië van Milton Eisenhower (1899-1985), als speciale afgezant van zijn broer Dwight (1890-1969), de president van de VS, was van grote betekenis. De betrekkingen met de VS werden voorzichtig genormaliseerd. De VS wilde Argentijnse steun in de Koude Oorlog en Argentinië hoopte op Amerikaanse kredieten voor de financiering van ambitieuze projecten.~~~ Pedro Leopoldo Carrera en Enrique Navarra werden wereldkampioen biljarten, respectievelijk in het vrijbandstoten en in het driebanden.


1954
Cultuur SociaalEconomie


In november waarschuwde Perón, dat Peronistische organisaties in toenemende mate werden geïnfiltreerd door rooms-katholieken. De vakbonden reageerden met een algemene staking als steunbetuiging aan de president. De Argentijnse bisschoppen waren furieus en verwierpen de beschuldigingen. Perón legde op 3 december het rooms-katholieke toezicht op het onderwijs aan banden. Kort daarop legaliseerde het Congres de echtscheiding. Hiertegen kwam de kerk in het geweer met een pastorale brief die de nieuwe wet veroordeelde. Het conflict tussen kerk en staat werd verder op de spits gedreven toen de regering Perón op 30 december bepaalde dat weer bordelen mochten worden geopend.~~~ De economische betrekkingen met de Duitse Bondsrepubliek werden verstevigd. Duitse bedrijven namen deel aan de opbouw van de Argentijnse staalindustrie.~~~ De bokser Pascual Pérez (1926-1977), bijgenaamd "El Terrier", werd in Tokio wereldkampioen in het vedergewicht en loste daarmee de langgekoesterde hoop in van het Argentijnse publiek op een wereldtitel in deze populaire sport. Fangio werd voor de tweede keer wereldkampioen autoracen.


1955
Oorlog Sociaal Economie


In maart gaf de Amerikaanse Eximbank een lening voor de bouw van een staalbedrijf in San Nicolás. Daarmee waren de betrekkingen met de VS in feite genormaliseerd.~~~ Het conflict met de rooms-katholieke kerk werd steeds grimmiger. In april werd het godsdienstonderwijs op staatsscholen afgeschaft en in mei keurde de senaat een herziening van de grondwet goed, om kerk en staat te scheiden. In juni werden enkele priesters gevangengezet op verdenking van samenzwering tegen de staat. Op 11 juni maakten veel gelovigen gebruik van de massale processie op Sacramentsdag om te protesteren tegen de regering. Enkele dagen later vond een opstand plaats van de marine, het krijgsmachtonderdeel waar de sympathie voor Perón steeds het geringst was. Met vliegboten gooiden de opstandelingen bommen op het presidentspaleis, het Casa Rosada. De opstand mislukte evenwel (16 juni). 's Avonds koelde een grote menigte Peronisten zijn woede op een aantal kerken, die ze plunderden en in brand staken. Twee weken later namen enkele ministers ontslag. In juli deed Perón nog een vergeefse oproep tot nationale verzoening. Op 31 augustus bood Perón aan, af te treden, waarop de CGT een algemene staking afkondigde als blijk van steun aan de president. Op 16 september maakte een militaire staatsgreep onder leiding van Generaal Eduardo Lonardi (1896-1956) een einde aan het bewind van Perón. Deze staatsgreep staat bekend als de "Bevrijdingsrevolutie" (Revolución Libertadora). Perón vluchtte in de Paraguayse ambassade en van daar uit naar Paraguay (3 oktober). Na twee maanden werd Generaal Lonardi door het leger afgezet, zogenaamd om gezondheidsredenen, maar in werkelijkheid omdat hij volgens de felle antiperonisten niet krachtig genoeg optrad tegen Peronisten. Lonardi wilde mild optreden tegen de Peronisten in het leger en ontsloeg daarom alleen de hoogste commandanten die als zodanig bekend stonden. Zijn opvolger was Generaal Pedro E. Aramburu (1903-1970).


1956
Oorlog Cultuur Sociaal Economie


In januari werd het economische plan van Raúl Prebisch (1901-1986) gepubliceerd. Prebisch bepleitte de opbouw van een zware industrie die de grondstoffen moest leveren voor de productie van kapitaal- en consumptiegoederen en zo de nationale industrie van de grond moest tillen. Dat was alleen mogelijk achter hoge tolmuren. In grote trekken kwam het plan overeen met de hoofdpunten van de economische politiek van ex-president Perón. Het Peronisme als politieke beweging werd echter met alle macht bestreden. Op 9 maart werd het dragen van Peronistische symbolen (reverspeldjes) strafbaar gesteld. Op 10 oktober werd een "Commissie voor de Verdediging van de Democratie" ingesteld, die het Peronisme en het communisme moest bestrijden. De grondwet van 1949 werd afgeschaft en die van 1853 in ere hersteld. De wet op de echtscheiding werd herroepen.~~~ De steun voor Perón was echter niet verdwenen. Op 9 juni vond een opstand plaats van peronisten onder leiding van Generaal Juan José Valle. De opstand mislukte en 27 personen werden standrechtelijk geëxecuteerd. Toch bleven er Peronistische sympathisanten actief in het leger.~~~ Perón arriveerde in augustus in zijn nieuwe ballingsoord, Caracas. In Venezuela was op dat moment Kolonel Marcos Pérez Jiménez (1914-2001) aan de macht, die een soort Peronistisch beleid probeerde te voeren.~~~ Juan Manuel Fangio werd in het Italiaanse Monza voor de derde achtereenvolgende keer wereldkampioen autoracen.


1957
Cultuur Economie


President Aramburu kondigde de terugkeer aan naar de democratie en beloofde verkiezingen te houden in het (Argentijnse) najaar van 1958. Hij voegde er echter aan toe dat het "monster" Perón nooit mocht terugkeren. In maart ontsnapte een aantal Peronistische leiders uit de gevangenis in Río Gallegos (in Patagonië) en vluchtte naar Chili. Onder hen bevonden zich de "ideoloog" John William Cooke en Héctor Cámpora (1909-1980). In september en oktober kondigden de "62 Peronistische Organisaties" (een groep vakbonden) een paar algemene stakingen af als protest tegen de regering.~~~ In december sloten Perón en de presidentskandidaat van de UCR, Arturo Frondizi (1908-1995), een geheim akkoord over de aanstaande verkiezingen. Perón zou zijn volgelingen instrueren op Frondizi te stemmen. In ruil daarvoor zou Frondizi, als hij president werd, geleidelijk aan de weg openen voor een herstel van het Peronisme.~~~ In Januari werd de eerste Argentijnse kernreactor in gebruik genomen.~~~ Het Argentijnse voetbalelftal werd in Lima kampioen van Zuid-Amerika.


1958
Frondizi, 1958
Oorlog Economie


De algemene verkiezingen van 23 februari, waarvan de Peronistische partij was uitgesloten, eindigden met een grote overwinning voor Arturo Frondizi, die vier miljoen stemmen verzamelde. De belangrijkste andere kandidaat, Ricardo Balbín (1904-1981), kreeg er 2,5 miljoen. Frondizi's overwinning zou ondenkbaar zijn geweest zonder de steun van de aanhang van de verbannen president Perón. De nieuwe president moest allereerst de economie weer tot leven zien te wekken. Met een vriendelijker wetgeving werden nieuwe kansen geschapen voor buitenlandse investeringen (4 december). Teneinde de export van rundvlees (een van de belangrijkste bronnen voor buitenlandse valuta) te vergroten werd de "veda"ingesteld: eens per week was de verkoop van rundvlees aan binnenlandse consumenten verboden.~~~ Op 9 augustus had een incident plaats met Chili over het eilandje Snipe, in de Zuidelijke Atlantische Oceaan.~~~ Eind januari verliet Perón Caracas met zijn nieuwe vriendin, het animeermeisje ("copera")Isabel Martínez, die hij in Panamá had leren kennen. Perón moest Venezuela verlaten omdat het regime van zijn vriend Pérez Jiménez omver werd geworpen. Het nieuwe ballingsoord was de Dominikaanse Republiek.


1959 Cooke
Dynastiën Oorlog Economie


President Frondizi probeerde de buitenlandse contacten te versterken en de economie te verbeteren. Tijdens zijn officiële bezoek aan de VS (januari) verklaarde de president dat de Argentijnse neutraliteit tot het verleden behoorde. Voortaan zou Argentinië een betrouwbaar lid zijn van de westerse wereld. Deze uitspraken hadden grote betekenis tegen de achtergrond van de machtsovername op Cuba door Fidel Castro en zijn volgelingen (nieuwjaarsdag). In mei bracht de Indonesische President Soekarno (1901-1970) een staatsbezoek aan Argentinië, evenals de Israëlische minister van Buitenlandse zaken, Golda Meïr (1898-1978).~~~ Voor het economische herstel rekende Frondizi op zijn nieuwe minister van economische zaken, Alvaro Alsogaray (*1913). Diens maatregelen werden echter verworpen de vakbonden, die stakingen en protestbijeenkomsten organiseerden in september en november.~~~ Op 19 juni vond een fel anti-peronistische militaire opstand plaats onder leiding van Generaal Ossorio Arana. De beweging werd snel de kop in gedrukt. In september kwam Generaal Toranzo Montero in opstand. De militairen waren bang dat Frondizi de Peronisten vrij baan zou geven. In december begon een Peronistische plattelandsguerilla in de suikerprovincie Tucumán, waar in de periode juli tot september al grote arbeidsonrust was ontstaan onder de plantagearbeiders. De guerrillastrijders, de "uturuncos", werden geleid door Enrique Manuel Mena, bijgenaamde "comandante Uturunco". Deze beweging werd ook geïnspireerd door het succes van de guerrilla op Cuba, waar Fidel Castro (*1926) binnen een paar jaar de dictatuur van Fulgencio Batista (1902-1975) had verslagen en verdreven.


1960
Oorlog Economie



Op 3 januari maakte de politie van Tucumán bekend dat de "uturuncos" in de provincie waren verslagen. Het bewind van Frondizi kreeg te kampen met een steeds sterkere oppositie, maar niet alleen vanwege het economische beleid. Op 23 januari demonstreerden huisvrouwen tegen de regeringspolitiek, die de kosten van levensonderhoud flink duurder maakte. Ook de strijdkrachten waren ontevreden. Het gerucht ging dat zij het vertrek zouden eisen van Frondizi. Om de militairen gerust te stellen, benoemde de president op 15 oktober een nieuwe minister van defensie, Generaal Rosendo Fraga.~~~ Adolf Eichmann (1906-1962), een berucht Nazi-misdadiger (hij was verantwoordelijk voor de fabrieksmatige moord op miljoenen Joden en Zigeuners), werd op 11 mei door agenten van de Israëlische geheime dienst Mossadin Buenos Aires ontvoerd en naar Israël gebracht om te worden berecht.~~~ Op 25 juli werd de staalfabriek "Generaal Savio" in San Nicolás officieel geopend.~~~ In januari verliet Perón de Dominikaanse Republiek, waar de politieke situatie met de dag onzekerder werd. Nu vond Perón een verblijfplaats in het Spanje van Generaal Francisco Franco (18-1975).


1961
Economie


In augustus ontving president Frondizi de Cubaanse (van oorsprong Argentijnse) minister van industrie, Ernesto "Che" Guevara (1928-1967). Dit was van grote betekenis want de betrekkingen tussen Cuba en de VS waren zeer gespannen. De Amerikaanse regering beschuldigde Fidel Castro ervan, een communistisch regime te willen invoeren.~~~ Het verzet van vakbonden en arbeiders tegen de economische politiek van Frondizi groeide. Een grote staking van spoorwegarbeiders (6 weken, eindigend op 10 december) zorgde voor flinke chaos.


1962
Oorlog


Onder dwang van het leger verbrak Frondizi de diplomatieke betrekkingen met Cuba (8 februari). De militairen werden op hun beurt onder druk gezet door hun Amerikaanse collega's, maar ook zelf waren ze bang voor een communistische revolutie in Argentinië.~~~ Bij regionale verkiezingen behaalden de Peronisten, die Frondizi volgens zijn belofte aan Perón (1957) had laten meedoen, een overwinning in vijf gebieden, waaronder het Federale District (Buenos Aires) en vier provincies (18 maart). Minister Alfredo Vitolo van binnenlandse zaken bood prompt zijn ontslag aan nadat de Peronistische overwinningen nietig waren verklaard en de gebieden onder toezicht van de centrale overheid waren geplaatst. De volgende dag stapte de rest van het kabinet op. Generaal Aramburu eiste in een open brief het aftreden van Frondizi. Op 28 maart voerde het leger een staatsgreep uit en arresteerde president Frondizi. José María Guido (1910-1975), de voorzitter van de Senaat, werd vervolgens benoemd tot president.~~~ In augustus ontbrandde een lang sluimerend conflict in het leger. Er waren twee facties, de "azules"en de "colorados", (respectievelijk "blauwen" en "roden"), die het niet eens waren over de hardheid waarmee tegen het Peronisme moest worden opgetreden. In september kwam het in Buenos Aires tot een vuurgevecht tussen de twee partijen. De benoeming van de als legalist bekend staande Generaal Juan Carlos Onganía (1914-1995) tot legercommandant, bezegelde de overwinning van de "azules". Deze factie, die een geleidelijke terugkeer naar een normale democratie wilde, had vooral veel aanhang bij de cavalerie. De verwoede anti-peronisten, tegenstanders van verkiezingen en golpistas (coupplegers), de "colorados," werden dikwijls ook "gorilas" genoemd.


1963
Oorlog


Het conflict tussen "azules" en "colorados" ging een nieuwe ronde in op 2 april met een opstand tegen de regering door de "colorados" in samenwerking met de marine. Enkele dagen later kwam de opstand ten einde toen een van de leiders, (ex-vice-president onder Aramburu), Admiraal Isaac Rojas (1906-1993), werd gearresteerd.~~~ Op 7 juli vonden presidentsverkiezingen plaats. De UCRP (een afsplitising van de UCR), met lijsttrekker en presidentskandidaat Arturo Illia (1900-1983) behaalde met 2,4 miljoen stemmen de overwinning. Toch was dat niet meer dan 25% van het totale electoraat. De andere kandidaten, Oscar Alende en Generaal Aramburu, kregen respectievelijk 1,6 miljoen en 1,3 miljoen stemmen. Op 12 oktober, de traditionele installeringsdag voor Argentijnse presidenten (de "día de la raza", de dag dat Columbus de Nieuwe Wereld ontdekte), aanvaardde Illia zijn functie.~~~ In augustus begon de ultrarechtse stadsguerrillagroep Tacuara haar gewelddadige activiteiten met een beroving van een bank in de hoofdstad, waarbij 14 miljoen pesos werden buitgemaakt. De leider van de groep was José Baxter, later een van de leiders van de Trotskistische ERP. De Tacuara-groep werd aanvankelijk gefinancierd door de Arabische Liga.


1964
Dynastiën Oorlog Economie


Het bewind van president Illia was niet gezegend met een terugkeer van de dringend gewenste orde en rust in het land. De extreemrechtse guerrillagroep Tacuara voerde haar acties op. Ook van de andere kant van het politieke spectrum werd de druk groter: de CGT dreigde met grote gecoördineerde acties (fabrieksbezettingen) als de regering haar economische beleid niet snel veranderde. In mei bezette de CGT 1200 verschillende bedrijven en in juni begon een grote transportstaking. Bijna 4 miljoen arbeiders namen aan de acties deel. Onder druk daarvan voerde de regering het minimumloon in.~~~ Steeds luider werd de roep om een terugkeer van Perón. Verschillende Peronistische voormannen, onder wie ook vakbondsleider Augusto T. Vandor (1923-1969), zetten een heimelijke terugkeer van Perón op touw, de "Operación Retorno" (operatie terugkeer). De poging mislukte toen Perón een tussenlanding maakte in Rio de Janeiro. Daar werd hij door de Braziliaanse autoriteiten ingerekend en het land uitgezet, terug naar zijn ballingsoord Madrid (2 december).~~~ Eind augustus verzocht de VN Groot Brittannië om onderhandelingen te beginnen met Argentinië over de teruggave van de Falkland/Malvinaseilanden. De Argentijnse piloot Miguel Fitzgerald vloog naar de eilanden en plantte er de Argentijnse vlag om de eisen van zijn land kracht bij te zetten (8 september).


1965
Oorlog


In het najaar (februari en maart) werd het land opgeschrikt door een serie terroristische aanslagen.~~~ De anti-Amerikaanse stemming werd sterk aangewakkerd door de algemene verontwaardiging over de invasie van de mariniers van de VS in de Dominikaanse Republiek, om er de bezittingen van Amerikaanse staatsburgers te beschermen. Tijdens een grote protestdemonstratie van de CGT in Buenos Aires vielen verschillende gewonden en een dode (12 mei). Ook de studenten organiseerden grote demonstraties tegen de invasie.~~~ Op 10 december bereikte de expeditie onder leiding van Kolonel Jorge Leal de Zuidpool.


1966 Onganía, 1966

Net als het leger enige jaren daarvoor, werd nu de vakbeweging verscheurd door tweedracht. Ook hier had de onenigheid te maken met Perón en het Peronisme. Namens Perón verleende de derde vrouw van de ex-president, Isabel Martínez, steun aan de secretaris van de CGT, José Alonso. Ook de "62 Organisaties" konden rekenen op de steun van Perón. Toen Alonso bekendmaakte, dat Perón opdracht had gegeven om Augusto T. Vandor uit de vakbeweging te verwijderen ontstond er een gewelddadige strijd tussen de aanhangers van Vandor en die van Alonso, die op 10 februari uitmondde in grootscheepse straatgevechten. In mei werden bij een schietpartij in een café in Avellaneda, een industrievoorstad van Buenos Aires, drie vakbondsleiders van de "metaal" doodgeschoten.~~~ Het leger maakte zich grote zorgen over de steeds sterkere invloed van Perón op de vakbeweging, vooral ook omdat de regering werkeloos bleef toekijken. De geruchten over een aanstaande staatsgreep werden steeds sterker. Op 29 mei liet de bevelhebber van het leger, Generaal Pascual Pistarini (*1915), doorschemeren dat een staatsgreep nabij was. Verschillende media spraken zich ook openlijk uit over de wenselijkheid van een militaire staatsgreep. Onder hen was ook de gezaghebbende journalist Jacobo Timerman (1923-1999). Op 28 juni kwam de verwachte staatsgreep. President Illia werd met geweld uit het presidentiële paleis verwijderd en de volgende dag werd Luitenant-generaal Onganía (die al met pensioen was) president. De staatsgreep en het hervormingsprogram van samenleving en economie noemde men de "Revolución Argentina". Enkele dagen later werden alle politieke partijen bij decreet ontbonden. Op 29 juli werd bekendgemaakt dat de universiteiten onder staatstoezicht kwamen en dat het afgelopen was met het universitaire zelfbestuur. Met geweld werden de faculteiten 's avonds ontruimd in de "nacht van de lange stokken" (noche de los bastones largos).~~~ Op 28 september vond de "Operatie Condor" plaats, waarbij nationalistische jongeren een vliegtuig kaapten en het dwongen om te landen op de Falklands/Malvinaseilanden. Daarmee wilden zij de Argentijnse aanspraken op de eilandengroep ondersteunen.


1967 Che
Oorlog Cultuur Economie


In januari maakte de minister van economische zaken, Alberto Krieger Vasena (*1920), zijn plan bekend voor het herstel van de nationale economie. Het plan voorzag in een strenge monetaristische politiek en in een grotere openstelling van Argentinië voor buitenlandse investeringen. Voorwaarde was wel dat de lonen laag bleven en dat tal van prijzen (voedsel, transport) vrij werden gegeven en dus zouden stijgen. De CGT was mordicus tegen, verkondigde een algemene staking en stelde andere acties in het vooruitzicht.~~~ In augustus kondigde president Onganía maatregelen af ter bestrijding van het communisme. Bij wet werden voortaan alle communistische activiteiten verboden. Het was een opluchting voor het regime, dat op 10 oktober de charismatische Argentijnse guerrillaleider "Che" Guevara (een held van de Cubaanse Revolutie) werd doodgeschoten door Amerikaanse rangers tijdens zijn campagne in de oerwouden van Bolivia.~~~ De voetbalclub Racing, uit Avellaneda, die gold als een bolwerk van Peronistische krachten, won de wereldbeker voor clubs in een wedstrijd tegen het Schotse Celtic Glasgow (4 november).


1968
OorlogCultuur


Het probleem van de guerrilla bleek hardnekkiger en dieper geworteld dan verwacht. Op 19 september werd in Taco Ralo, in de provincie Tucumán, een Peronistische guerrillagroep gevangengenomen, die opereerde in de geest van Fidel Castro en "Che" Guevara. De leider was Envar El Kadre.~~~ Op 23 augustus werd Generaal Alejandro Agustín Lanusse (1918-1996) benoemd tot nieuwe bevelhebber van het leger.~~~ In mei voerde dokter Miguel Bellizi de eerste harttransplantatie uit in Argentinië. Het was tevens een bewijs voor het hoge technische niveau van de Argentijnse geneeskunde.~~~ Op 16 oktober won Estudiantes de la Plata de wereldbeker voetbal voor clubs in een uiterst gewelddadige en onsportieve wedstrijd tegen Manchester United. Verschillende spelers van Manchester moesten met bloedende wonden op brancards van het veld worden gedragen.


1969
Oorlog Cultuur


In april vonden de eerste acties plaats van de Peronistische stadsguerrillagroep FAL (Fuerzas Armadas de Liberación, Bevrijdingsstrijdkrachten). Het doelwit was de legerplaats Campo de Mayo, buiten de hoofdstad Buenos Aires. In november werden bommen geplaatst bij de kantoren en vertegenwoordigingen van buitenlandse ondernemingen.~~~ Het verzet tegen de regering Onganía nam sterk toe. In mei braken protestdemonstraties uit in het hele land, maar vooral in de belangrijke provinciesteden Rosario en Córdoba. Rosario werd onder militair bestuur geplaatst. In Córdoba liep de situatie helemaal uit de hand op 29 mei. De regering verloor er gedurende enkele dagen het gezag. Een grote opstand van arbeiders en studenten hadden zich aaneengesloten tot wat eigenlijk een revolutie was, de "cordobazo".Het leger moest met grof geweld (14 doden) de orde herstellen. Eind augustus was er een algemene staking in het hele land.~~~ Op 30 juni werd Augusto Vandor vermoord in het hoofdkwartier van de vakbond die hij leidde, de UOM, de Bond van Metaalarbeiders.~~~ De Rotterdamse voetbalclub Feyenoord won de wedstrijd om de wereldbeker tegen Estudiantes de la Plata.


1970
Oorlog Cultuur


Omdat hij de greep op de gebeurtenissen aan het verliezen was werd president Onganía op 8 juni door zijn collega's afgezet. Na een kortstondig interim-bestuur van de chefs van de drie krijgsmachtonderdelen, werd Brigadegeneraal Roberto Marcelo Levingston (*1920) tien dagen later zijn opvolger als president. Tot dat moment was hij militair attaché in Washington (VS).~~~ De guerrilla, vooral in de grote steden werd steeds sterker. In april werden politieposten en banken met bommen opgeblazen. Eind mei werd ex-president Aramburu door de Peronistische Montoneros ontvoerd. Zes weken later werd het stoffelijk overschot van Aramburu gevonden. De leider van deze wraakactie was Mario Firmenich (*1948). In september werden twee van zijn medeplichtigen door de politie doodgeschoten bij een vuurgevecht. In juli werden aanslagen gepleegd op personen en overheidsgebouwen in Buenos Aires, in de badplaats Mar del Plata en in Santa Fe. Op 1 juli bezetten de Montoneros zelfs enige tijd het dorp La Calera, in de provincie Córdoba. Eind augustus vermoordden de Montoneros de voormalige secretaris van de CGT, José Alonso, die bij Perón uit de gratie was gevallen.~~~ Temidden van het geweld organiseerde de CGT (9 oktober), nu geleid door de metaalarbeider José Ignacio Rucci, weer een algemene staking.~~~ De onderzoeker Luis Federico Leloir (*1897) kreeg de Nobelprijs voor Scheikunde. Het was de tweede keer dat een Latijns-Amerikaanse geleerde deze onderscheiding kreeg. De eerste, Houssay, was ook Argentijn.


1971
Economie


Het was duidelijk dat ook president Levingston niet kon regeren. Daarom werd hij op 23 maart afgezet en enkele dagen later vervangen door Generaal Lanusse. Minister van binnenlandse zaken Arturo Mor Roig (1914-1974) maakte bekend dat het verbod op politieke partijen werd opgeheven. Daarmee was de eerste stap gezet op weg naar politieke normalisering en een terugkeer naar de democratie. De nieuwe president riep de bevolking op tot een algemene verzoening maar dat bleek vergeefs. Teneinde de rust in het land te bevorderen besloot de regering de prijzen te bevriezen en de salarissen en pensioenen te verhogen (2 september). Niettemin was dat voor de CGT niet genoeg en daarom werd weer een algemene staking afgekondigd, waaraan dit keer veel werknemers hun medewerking verleenden. De rust keerde dus niet terug. In november en december braken overal wilde stakingen uit en werden in het wilde weg aanslagen gepleegd.~~~ Perón benoemde Héctor J. Cámpora, een trouwe en slaafse aanhanger van het Peronisme, tot zijn afgezant in Argentinië.


1972
Oorlog
Eind januari werd de Peronistische partij (Partido Justicialista) weer officieel toegelaten. Kort daarop werd bekend dat Perón voorstander was van de vorming van een brede coalitie van verschillende partijen om bij de eerstvolgende verkiezingen de overwinning te kunnen behalen. In juni werd Cámpora, gesteund door Perón, de leider van de partij.~~~ Het politieke geweld nam echter hand over hand toe en escaleerde nog verder. De guerrillagroep ERP (Ejército Revolucionario del Pueblo, Revolutionair Volksleger) ontvoerde en vermoordde Oberdan Sallustro, de directeur van Fiat. In Rosario werd een hoge militair vermoord, en in het Sheratonhotel in Buenos Aires werd een bom tot ontploffing gebracht. In augustus ontsnapte Roberto Santucho, leider van de ondergrondse guerillagroep ERP, samen met twee anderen uit de gevangenis van Trelew (Patagonië), kaapte een lijnvliegtuig en ontkwam naar Chili. De strijdkrachten namen wraak door 16 gevangen terroristen zonder pardon dood te schieten.~~~ Op 17 november bezocht Perón Argentinië, maar werd zo goed afgeschermd door veiligheidsmaatregelen dat hij geen contact kreeg met de bevolking. In december zei Perón dat hij zich niet kandidaat zou stellen voor de komende presidentsverkiezingen. Namens de "Frejuli" het Frente Justicialista de Liberación (Justitialistisch Bevrijdingsfront), onder welke naam de Peronisten de verkiezingen zouden ingaan, werd vervolgens Cámpora de kandidaat.


1973
Cámpora, Allende, Dorticós, 1973 Perón, 1973
Oorlog
Bij de presidentsverkiezingen van 11 maart behaalde Frejuli 49% van de stemmen. Op 25 mei, de nationale feestdag, werd Héctor Cámpora beëdigd als de nieuwe president. Op 14 juni vloog de president naar Spanje, niet voor een staatsbezoek maar om Perón te komen ophalen. De terugkeer van Perón (20 juni) liep echter uit op een groot drama. Onder de miljoenen mensen die zich bij de luchthaven Ezeiza en langs de weg naar de hoofdstad hadden verzameld, braken vuurgevechten uit. Terreurbestrijdingseenheden, leden van de geheime dienst en eenheden van de verschillende stadsguerrillagroepen (alle zwaarbewapend), probeerden elkaar uit te schakelen. Er vielen talloze doden en gewonden. Op 13 juli trad Cámpora onder dwang van Perón af als president. De voorzitter van het huis van afgevaardigden, Raúl Alberto Lastiri (1915-1978) volgde hem op als voorlopig president en schreef nieuwe verkiezingen uit. Lastiri was de schoonzoon van José López Rega, een van de naaste vertrouwelingen van Perón.~~~ Bij de verkiezingen (23 september) behaalde Perón bijna 62% van de stemmen. Kandidaat voor het Vice-presidentschap was Isabel Martínez de Perón. Op 12 oktober werd Perón voor de derde keer president.~~~ Aan het geweld kwam echter nog geen einde. Verschillende hoge officieren werden vermoord en op 25 september werd de secretaris van de CGT, José Rucci, door de Montoneros vermoord. De moord op Rucci duidde erop dat er binnen de Peronistische beweging een verwoede strijd aan de gang was tussen de linker- en de rechtervleugel.


1974
Oorlog


Bij een grote 1-meibijeenkomst op het Plaza de Mayo schold president Perón de Montoneros (de half-ondergrondse Peronistische guerrillaorganisatie) uit voor melkmuilen (imberbes) en idioten (estúpidos). Daarmee was het sluimerende conflict tussen Perón en de jongerenorganisaties van het Peronisme, dat al geruime tijd in het geniep werd uitgevochten, officieel erkend. De Montoneros wilden dat Perón een socialistische revolutie zou ontketenen om de samenleving radicaal te veranderen. Perón wilde er niets van weten en ontpopte zich juist steeds meer als een steunpilaar van de gevestigde orde. Tijdens de toespraak van de president verlieten de Montoneros demonstratief de bijeenkomst en voerden hun offensief tegen de rechtervleugel van de partij, tegen leger en politie en tegen concurrerende guerrillaorganisaties verder op. Ook de andere guerrillagroepen schoten en moordden er op los, evenals de geheime commando's van leger en politie. De slachtoffers waren vooral hooggeplaatste en invloedrijke personen. In mei werd de priester Carlos Mujica vermoord, in juli ex-minister van binnenlandse zaken Arturo Mor Roig, in september de Chileense generaal Carlos Prats González (1915-1974), die in Argentinië asiel had gekregen. Op 1 november vermoordden de Montoneros Alberto Villar, de commandant van de federale politie.~~~ Op 1 juli overleed president Perón. Hij werd opgevolgd door de Vice-president, zijn derde vrouw Isabel, meestal kortweg sarcastisch "la señora"genoemd.


1975
Oorlog Economie
Van een normale, vredige samenleving was in Argentinië al geruime tijd geen sprake meer, maar nu dreigde het land af te glijden naar een toestand van totale wetteloosheid en anarchie. Linkse guerrillagroepen en geheime contraguerrillagroepen voerden een regelrechte burgeroorlog. De regering bediende zich van de half clandestiene AAA ("Triple-A", de Alianza Anticomunista Argentina), die werd gerecruteerd uit politiemensen en militairen die 's avonds, gekleed in burger maar rijdend in Ford Falcons met overheidsnummerplaten, aanslagen pleegden en personen ontvoerden. Eind mei behaalde het leger een overwinning in de oorlog tegen een groep guerrillastrijders in de suikerprovincie Tucumán. In juni werd Jorge Born (*1934), de erfgenaam van Argentinië grootste onderneming, bevrijd na de betaling van een losgeld van 60 miljoen dollar. Born was in september 1974 gegijzeld door een groep Montoneros onder bevel van Mario Firmenich. Dit was het grootste losgeld, ooit betaald. In de komende tijd fungeerde het ten dele als krijgskas voor de Montoneros.~~~ De nieuwe minister van Economische zaken, Celestino Rodrigo, devalueerde de peso en verhoogde de basisprijzen. Deze harde maatregel heette in de volksmond de "rodrigazo", de dreun van Rodrigo. Later bleek dat de inflatie over het hele jaar 335% was geweest.~~~ Op 20 juli verliet José López Rega (1916-1989) het land. Begonnen als korporaal bij de politie en later chauffeur van generaal Perón, was hij opgeklommen tot de particulier secretaris, tot minister van sociaal welzijn en tot de belangrijkste adviseur van president Isabel Perón. López Rega, bijgenaamd "Lopecito" (Lopezje) of "el brujo" (de magiër), had miljoenen dollars uit de staatskas gestolen en was de leidende figuur achter de acties van de AAA.~~~ In december kwam luchtmachtgeneraal Orlando Jesús Capellini in opstand tegen de regering. Kort daarop deed de ERP een grote en bloedige aanval op een kazerne in Monte Chingolo.


1976 Videla, Massera, Agosti, 1976
Oorlog Economie


Op 24 maart had, na lang aandringen vanuit belangrijke sectoren van de maatschappij, een staatsgreep plaats van de drie krijgsmachtonderdelen. President Isabel Perón werd afgezet en geïnterneerd. Luitenant-generaal Jorge Rafael Videla (*1925) werd president. De andere leden van de junta waren Admiraal Emilio Massera (*1925) en Luchtmachtgeneraal Orlando Agosti. Videla kondigde aan dat het land nu radicaal zou veranderen. De hele maatschappij en de economie zouden grondig worden gesaneerd en hervormd. Dit plan heette "Proceso de Reorganización Nacional", meestal kort aangeduid als "El proceso". In het nieuwe kabinet van 9 ministers zaten 7 militairen. Het was de meest militaire regering uit de geschiedenis van Argentinië.~~~ De nieuwe minister van economie, José Martínez de Hoz (*1925), wilde de overdreven gegroeide overheidssector verkleinen, de macht van vakbonden beperken, en Argentinië's comparatieve voordeel als landbouwnatie maximaal uitbuiten. Daarvoor was een monetaristisch beleid nodig en moesten de protectionistische invoerrechten drastisch naar omlaag. De kunstmatig hoge peso luidde een periode in van ongehoorde speculatie. Dit was de tijd van "plata dulce", (zoetsmakend geld, of "sweet money").~~~ De strijd tegen de guerrilla (doorgaans "guerra sucia", vuile oorlog genoemd) werd met voortvarendheid aangepakt. Op 19 juli werd de leider van de ERP, Mario Roberto Santucho (1936-1976), doodgeschoten bij een gevecht. De ERP was al grotendeels uitgeschakeld in Tucumán in een grootscheepse anti-guerrilla-actie van het leger. De enige andere guerrillagroep die nu nog overbleef waren de Montoneros. De hardheid van de repressie van het nieuwe bewind bleek in september, toen in La Plata een aantal middelbare scholieren werd ontvoerd en vermoord. Hun enige misdrijf was dat ze hadden gedemonstreerd voor speciale bustarieven.


1977
Dynastiën Oorlog

In april werd de directeur van het gezaghebbende dagblad La Opinión, Jacobo Timerman gearresteerd. Na zijn vrijlating, geruime tijd later, schreef Timerman een boek dat een indringend beeld schetste van de systematische mishandeling en marteling van politieke gevangenen. Timerman werd gearresteerd in samenhang met "el caso Graiver" (de zaak Graiver), omdat zijn vroegere compagnon, David Graiver, ervan werd verdacht geld wit te wassen voor de Montoneros. Graiver was in 1975 bij een vliegtuigongeluk om het leven gekomen.~~~ De strijd tegen de guerrilla ging gewoon door. Wel vonden er nog ruim 600 aanslagen plaats, maar de guerrilla had nog maar minder dan de helft van de leden van twee jaar daarvoor. De eerste groep van veertien moeders van verdwenen kinderen begon een stille omgang op het Plaza de Mayo. De regering kon er niets tegen doen omdat de vrouwen alleen maar vroegen waar hun kinderen waren gebleven en verder niets ten nadele van de autoriteiten riepen, schreven of zeiden. Deze actie bleek uitermate effectief en bracht de regering in steeds grotere verlegenheid~~~ In mei werd bekend dat de arbitrage in het geschil tussen Argentinië en Chili over de soevereine rechten op drie kleine eilanden in het Beagle Kanaal (Nueva, Lennox en Picton), ten gunste van Chili was uitgevallen.~~~ Hoewel het regime van Videla vocht tegen het communisme in eigen land, trad in augustus een verdrag met de Sovjet-Unie in werking dat voorzag in brede samenwerking op het gebied van de handel, de techniek en de wetenschap. Het verdrag was nog een erfenis van de regeringen Perón.~~~ De tennisser Guillermo Vilas (*1952), bijgenaamd "Willy", werd open Amerikaans kampioen op Forest Hills ("US Open").


1978
Dynastiën Cultuur


De belangrijkste gebeurtenis van het jaar was zonder meer het wereldkampioenschap voetbal. Over de hele wereld waren er mensen die heftig protesteerden tegen het evenement in Argentinië, en die eisten dat het kampioenschap zou worden geboycot vanwege de grove en aanhoudende schendingen van de rechten van de mens door de militaire junta. Ook in Nederland was er veel protest tegen de deelneming van het Nederlands elftal. Uiteindelijk nam Nederland deel zonder Johan Cruijff (*1947), 's werelds beste voetballer. Nederland verloor de eindstrijd met 3:1 van het Argentijnse elftal (25 juni). Voor de gelegenheid was Buenos Aires verfraaid en opgepoetst. Het militaire regime probeerde zich van zijn beste kant te tonen aan de buitenwereld.~~~ In december werd het Zweeds-Argentijnse meisje Elena Holmberg ontvoerd en tenslotte na marteling vermoord, naar later bleek door luitenant Alfredo Astiz (*1950) van de Argentijnse marine. Astiz leidde een beruchte eenheid die zich te buiten ging aan wreedheden en moordpartijen tegen weerloze slachtoffers. Zo werd ook het buitenland betrokken bij de schendingen van de mensenrechten in Argentinië. Er werden ook staatsburgers uit Spanje, Duitsland en Frankrijk ontvoerd en vermoord.~~~ In januari verklaarde de regering dat Argentinië de arbitrage-uitspraak in het geschil met Chili niet wenste te erkennen. Eind november brachten Koning Juan Carlos I van Spanje (*1938) en Koningin Sofia (*1938) een staatsbezoek aan Argentinië.


1979
Oorlog


In september bezocht een delegatie van de Inter-Amerikaanse Commissie voor Mensenrechten Argentinië. De delegatie deed een aantal aanbevelingen voor de verbetering van de situatie en overhandigde de regering een lijst met de namen van bijna 6000 personen die waren vermist in de periode van januari 1975 tot mei 1979.~~~ Aan het politieke geweld was nog geen einde gekomen. Aanslagen op vooraanstaande personen gingen door, evenals de represailles van de regering tegen wat er nog over was van de guerrilla.~~~ In december verliet Robert Cox het land. Cox, hoofdredacteur van de gezaghebbende krant The Buenos Aires Herald die zich niets van de censuur aantrok, ontving voortdurend doodsbedreigingen.


1980
Dynastiën CultuurEconomie


De militaire regering begon internationaal en intern in moeilijkheden te komen. De verwachte heilzame effecten van de economische hervormingen lieten op zich wachten. In oktober werd ook in Argentinië de BTW ingevoerd, hetgeen de prijzen verder de hoogte indreef. Voorlopig groeide alleen de buitenlandse schuld en daalde de productie van de eigen industrie die niet meer kon concurreren tegen buitenlandse importen. Zelfs vanuit het leger werden de eerste protesten gehoord.~~~ In februari publiceerde het Amerikaanse State Department een rapport over de mensenrechten in Argentinië dat de regering ernstig in verlegenheid bracht. De verkiezing van Ronald Reagan (*1911) tot president van de VS in november werd door de junta enthousiast begroet. Reagan was een verklaard tegenstander van het "internationale communisme" en liet zich lovend uit over de acties van het Argentijnse bewind.~~~ De advocaat Adolfo Pérez Esquivel (*1931) ontving de Nobelprijs voor de vrede, voor zijn werk ter bescherming van de rechten van de mens in Argentinië. Het was de tweede Argentijn, na Carlos Saavedra Lamas in 1936, die deze prijs kreeg.~~~ Volgens de volkstelling had Argentinië 27,9 miljoen inwoners.


1981
Dynastiën


Op 3 februari, na de zomervakantie, zorgde een devaluatie van de peso voor grote paniek. Honderdduizenden probeerden de spaarcenten die ze nog hadden te wisselen tegen dollars. Volgens de beslissing van de militairen die in feite de macht hadden (de junta), moest president Videla op 29 maart wegens zijn uiteindelijk falende beleid het veld ruimen voor Luitenant-generaal Roberto Eduardo Viola (1924-1994). De nieuwe president genoot vooral in Washington DC groot aanzien en vertrouwen. Viola hield het echter nauwelijks een jaar uit en faalde net als Videla om orde en rust en vooral economische bloei teweeg te brengen. Daarom moest President Viola op 22 december plaatsmaken voor Luitenant-generaal Leopoldo Fortunato Galtieri (*1926), de commandant van het leger.~~~ In Italië werd een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen Licio Gelli (*1919), grootmeester van de vrijmetselaarsloge P-2, die ook een nauwe vriendschap onderhield met de voortvluchtige José López Rega en met het Juntalid Admiraal Emilio Massera. De P-2 Loge was betrokken bij een reeks politieke en financiële schandalen, met name het faillissement van de Banco Ambrosiano, een bank die voor het Vaticaan werkte.


1982
Oorlog Economie


De tegenstand tegen de regering groeide. De verboden vakbonden, waaronder de CGT, werden steeds stoutmoediger. Op 30 maart werd een grote demonstratie door de politie hardhandig neergeslagen.~~~ Inmiddels was de regering begonnen met een geheim plan om de Falkland/Malvinas-eilanden weer voor Argentinië in bezit te nemen. De verwachting was dat een dergelijke actie in een keer zou zorgen voor de zo dringend gewenste populariteit voor het regime. Ook de vakbonden en de oppositie kon zo de mond worden gesnoerd. Op 2 april werden de eilanden bezet door de Argentijnse strijdkrachten. De Britse premier Margaret Thatcher, die het in eigen land ook te stellen had met een lastige vakbeweging, greep de kans aan om haar macht en populariteit te vergroten. Gesteund door de VS, door een enthousiaste publieke opinie en door een slaafse pers, presenteerde Thatcher zich als een herboren Churchill die in naam van de beschaving en de democratie ten strijde trok tegen dictatuur en repressie. De grote Britse strijdmacht die naar de eilanden werd gezonden versloeg de incompetent geleide Argentijnse troepen. De oorlog kostte het leven aan 250 Britse soldaten en meer dan 1000 Argentijnen. Op 2 juni waren de eilanden weer in Britse handen. De Argentijnse marine durfde na het verlies van de kruiser Belgrano (getorpedeerd door een vijandelijke onderzeeboot) niet meer uit te varen. De landmacht faalde ook en alleen de luchtmacht weerde zich door de vijand gevoelige verliezen toe te brengen. Tijdens de oorlog bracht Paus Johannes Paulus II een officieel bezoek aan Argentinië.~~~ President Galtieri, die was veranderd in een nerveuze alcoholicus, moest snel vertrekken. Hij werd op 1 juli opgevolgd door Generaal-majoor Reynaldo Benito Antonio Bignone (*1928). Er bleef de militairen, die nu alle respect en prestige hadden verloren, niets anders over dan een transitie naar de democratie voor te bereiden. De economie verkeerde in een desastreuze toestand. De buitenlandse schuld bedroeg ruim 40 miljard dollar en de jaarinflatie beliep 210%.


1983
Oorlog


President Bignone leidde de terugkeer naar de democratie. Sommige maatregelen, zoals die van het verbod op stakingen, waren geheel overbodig. Daarvoor al vond een uiterst succesvolle algemene staking plaats (28 maart).~~~ Op 23 september werd wet nummer 22.294 afgekondigd, die bepaalde dat automatisch amnestie werd verleend aan allen die zich aan gewelddaden hadden schuldig gemaakt in de periode tussen 25 mei 1973 en 17 juni 1982. Deze zelfbeschermende maatregel lokte een breed protest uit onder de bevolking. Op 29 oktober werd de staat van beleg opgeheven, die al sinds 1974 van kracht was.~~~ Bij de verkiezingen van 30 oktober behaalde de kandidaat van de UCR, Raúl Ricardo Alfonsín (*1927), 52% van de stemmen. Op 10 december werd Alfonsín als president beëdigd.


1984 Conadep, 1984
Cultuur Economie


In september overhandigde de schrijver Ernesto Sábato, voorzitter van de Commissie tot Onderzoek naar de Verdwijningen van Personen (Conadep) zijn verslag aan president Alfonsín. Er was een lijst bijgevoegd met de namen van bijna 9000 personen van wie vaststond dat ze tijdens het militaire bewind spoorloos waren verdwenen.~~~ César Milstein (*1927)ontving als derde Argentijn en als derde Latijns-Amerikaan een wetenschappelijke Nobelprijs, namelijk voor fysiologie en medicijnen.~~~ De economie was er vreselijk slecht aan toe. De inflatie bedroeg gemiddeld bijna 2% per dag en kwam uit op een jaartotaal van 687,8%.


1985
Oorlog Economie


Op 14 juni maakte de minister van economische zaken, Juan Vital Sourrouille, een nieuw monetair plan bekend, dat de Argentijnse munt moest saneren. De waarde van de nieuwe munteenheid, de Austral, werd vastgesteld op 1000 oude Pesos Argentinos. De economie liet zich echter niet zo maar saneren. De inflatie bedroeg meer dan 300%.~~~ Bij de verkiezingen van 3 november voor een gedeeltelijke vervanging van de zetels in het Congres won de UCR een relatieve meerderheid van 43%.~~~ De democratie was in elk geval stevig gevestigd. Dat was al eerder gebleken, toen een reeks bomaanslagen van verschillende groeperingen geen resultaat bleken te hebben. De staat van beleg, die gedurende twee maanden van kracht was (oktober-november) bleek afdoende.~~~ Op 9 december werd het vonnis geveld in het proces tegen de leiders van de militaire junta's die het land sinds 1976 hadden bestuurd. Luitenant-generaal Videla en Admiraal Massera kregen levenslang, drie andere leden kregen kortere gevangenisstraffen. Generaal Galtieri, Admiraal Jorge Anaya en Luchtmachtgeneraals Basilio Lami Dozo en Graffigna werden vrijgesproken van schendingen van de mensenrechten.


1986
Oorlog Cultuur Sociaal Economie


Het hooggerechtshof veroordeelde de Juntaleden die verantwoordelijk waren voor de oorlog om de Malvinas/Falklandeilanden tot lange gevangenisstraffen. Generaal Galtieri kreeg 12 jaar, Admiraal Anaya 14 jaar en luchtmachtgeneraal Lami Dozo 8 jaar.~~~ De vakbonden organiseerden algemene stakingen (24 januari, 25 maart, 13 juni) uit protest tegen het economisch beleid van de regering. De regering kwam deels aan hun eisen tegemoet, door een loonsverhoging van 8,5% toe te staan (9 mei).~~~ Behalve de vakbonden was ook het leger ontevreden. Bij een bezoek aan een legerkamp in Córdoba werd de president nadrukkelijk bedreigd met een bomaanslag. (19 mei). Op 23 december werd de punto final-wet aangenomen, die bepaalde dat er geen vervolgingen meer zouden plaatsvinden tegen militairen wegens misdaden in de periode 1976-1983.~~~ In de winter nam het Huis van Afgevaardigden een echtscheidingswet aan. Volgens de wet mochten gescheiden personen na een jaar weer hertrouwen. De rooms-katholieke kerk protesteerde vergeefs. Al jarenlang waren Argentijnen gewoon om in Montevideo zich te laten scheiden, maar ze mochten dan niet hertrouwen. Ongeveer 3 miljoen personen (10% van de totale bevolking) leefden inmiddels "in zonde" bij elkaar omdat de Argentijnse wet een tweede huwelijk verbood.~~~ Op 25 maart won de Argentijnse film La historia oficial, geregisseerd door Luis Puenzo, (*1945) een Oscar voor de beste buitenlandse film. Op 14 juni stierf Jorge Luis Borges (1899-1986), Argentinië's belangrijkste en beroemdste schrijver. Borges had een grote invloed op andere schrijvers in binnen- en buitenland en werd herhaaldelijk beschouwd als kandidaat voor de Nobelprijs. Aangezien hij echter niet "politiek correct" was en aangezien Argentinië lange tijd internationaal werd veroordeeld vanwege de schendingen van mensenrechten, kreeg Borges de prijs uiteindelijk niet.


1987
Oorlog


De ontevredenheid binnen het leger over de politiek van de regering (de aanhoudende onzekerheid over rechtsvervolgingen, de bezuinigingen, het prestigeverlies na de terugkeer van de democratie) leidde tot enkele ernstige crises. Op 15 april weigerde majoor Ernesto P. Barreiro te verschijnen voor een civiele rechtbank en vluchtte naar een basis van de luchtmobiele eenheid in Córdoba. De volgende dag kwam overste Aldo Rico op de Infanterieopleidingsschool op het grote legerkamp Campo de Mayo (bij Buenos Aires) in opstand tegen de regering. Zo begon de crisis van de Heilige Week. Dankzij tactvol optreden wist president Alfonsín de crisis te bezweren.~~~ Het congres nam de obediencia debida-wet aan, die bepaalde dat militairen, die zich tijdens de militaire dictatuur bij het opvolgen van bevelen hadden schuldig gemaakt aan de schending van de rechten van de mens, niet strafbaar waren. Bij de verkiezingen voor de provinciale regeringen (6 september) behaalde de Peronistische partij grote winst. Antonio Cafiero werd gouverneur van de belangrijke provincie Buenos Aires.


1988


Nog altijd was het binnen het leger onrustig. In januari kwam overste Aldo Rico weer in opstand, nu in Monte Caseros (Provincie Córdoba), waar hij was geïnterneerd in afwachting van verdere disciplinaire maatregelen. Op 3 december kwam kolonel Mohamed Alí Seineldín in opstand. Zowel Rico als Seineldín, beiden veteranen van de oorlog tegen Engelsen in 1982, behoorden tot elite-eenheden. Omdat zij en hun manschappen hun gezichten volgens commandogebruik verfden in camouflagekleuren stonden ze bekend als de "verfgezichten", ("los carapintadas").~~~ Tijdens de twaalfde algemene staking die de CGT tegen de nationale regering organiseerde, kwam het tot ernstige incidenten op en bij het Plaza de Mayo (9 september).


1989 Menem, Duhalde, 1989
Cultuur Economie


De militaire protestbeweging "Todos por la Patria" (allen voor het vaderland), onder aanvoering van Enrique Gorriarán Merlo, probeerde de kazerne La Tablada te bezetten. Loyale legeronderdelen maakten een einde aan de opstand. Daarbij vielen 35 doden. President Alfonsín bleek ook niet in staat de economische moeilijkheden op te lossen. Onder zijn leiding gleed het land steeds verder de chaos in. Op 7 februari zorgde een devaluatie voor dolle paniek in de financiële wereld, vooral in de "city" van Buenos Aires. Op 19 mei, kort na de presidentsverkiezingen werden in verschillende steden winkels en supermarkten geplunderd. Eén ding had Alfonsín wel goed voor elkaar: hij had het land weer moreel aanzien gegeven door zonder plichtplegingen de hoofdschuldigen van de excessen in de "vuile oorlog" voor het gerecht te slepen.~~~ Bij de presidentsverkiezingen van 14 mei won de PJ, de Peronistische partij, met bijna 50% van de stemmen. Een maand later maakte Alfonsín bekend dat hij eerder wilde aftreden. Drie weken daarna werd de winnaar van de verkiezingen, Carlos Saúl Menem (*1930, van Libanese afkomst), beëdigd als president. De familie van de vrouw van Menem, Zulema Yoma (eveneens van Arabische origine), was nauw betrokken bij de internationale smokkel van verdovende middelen. Dat kon de kiezers weinig schelen, zolang Menem maar aan hun verwachtingen beantwoordde en een goed economisch beleid voerde.~~~ Menem begon meteen met een energieke economische politiek. Hoewel van hem als Peronist verwacht mocht worden dat hij een meer socialistisch beleid zou voeren, bleek hij het tegendeel te doen. Menem ontpopte zich als een neoliberaal en voerde net zo'n economische politiek als de militaire junta van Videla. Op 1 september werd de verliesgevende ENTel, de staatstelefoonmaatschappij, geprivatiseerd.~~~ Op 30 september werden de stoffelijke resten van Brigadier Juan Manuel de Rosas (1793-1877, de nationalistische gouverneur van Buenos Aires in de periode 1829-1852) naar Argentinië gebracht.


1990
Oorlog Economie


Op 5 februari werden de diplomatieke betrekkingen met Groot Brittannië hersteld, na een breuk sinds 1982. In september stuurde Argentinië twee marineschepen naar het Nabije Oosten om deel te nemen aan de blokkade tegen Irak, dat Koeweit had bezet. President George Bush van de VS bracht op 5 december een officieel bezoek aan Argentinië.~~~ Op 3 december vond weer een opstand plaats van de carapintadas, opnieuw onder leiding van Kolonel Seineldín. Deze keer werd de opstand met grof geweld en veel bloedvergieten (12 doden, 200 gewonden) neergeslagen. Het gezag van het burgerlijke bestuur kon niet meer worden aangetast.~~~ Op 29 december verleende president Menem gratie aan de militairen die gevangen zaten wegens hun misdaden in de periode 1976-1983. Tegelijkertijd verleende Menem gratie aan zijn persoonlijke vriend, Mario Firmenich, leider van de Montoneros, die zich lange tijd in Rome had schuilgehouden. Firmenich werd beschuldigd van een hele serie moorden en terroristische aanslagen. De maatregel lokte een groot protest uit onder mensenrechtenorganisaties, vakbonden en studenten. Menem liet zijn vrouw verwijderen uit de presidentiële residentie in Olivos. Kort daarop scheidden zij.~~~ De economie herstelde zich nog niet. De inflatie over het hele jaar bedroeg 1344%. Op 21 november werd de staatsluchtvaartmaatschappij Aerolineas Argentinas verkocht aan het Spaanse Iberia.


1991
Sociaal Economie


Na enige tijd van krachtdadig maar ongecoördineerd economisch beleid benoemde Menem in januari Domingo Cavallo (*1946) tot minister van economische zaken ter vervanging van zijn vriend Antonio Erman González (*1935). Eind maart werd een belangrijk besluit genomen: de nieuwe nationale munt zou inwisselbaar zijn tegen de dollar. Voortaan zou er alleen nieuw geld kunnen worden gedrukt op grond van een gelegenheidswet die moest worden goedgekeurd door het Congres. Daarmee moest worden voorkomen dat, zoals in het verleden, de overheid, of autonoom opererende overheidsdienaren en -instanties, eigenmachtig geld zouden drukken. Dat was een van de belangrijkste oorzaken van de bij tijd en wijle torenhoge inflatie. Amira Yoma, schoonzuster en persoonlijk secretaris van de president, moest aftreden vanwege haar betrokkenheid bij het witwassen van drugsgelden ("Narcogate").~~~ Op 26 maart ondertekende Argentinië in Asunción het verdrag voor de vorming van de Mercosur, de gemeenschappelijke markt met Brazilië, Paraguay en Uruguay.~~~ In november werd een wet van kracht, volgens welke minstens 30% van alle kandidaten van politieke partijen bij verkiezingen vrouw moest zijn.~~~ Uit de volkstelling bleek, dat Argentinië 32,6 miljoen inwoners had.


1992
Oorlog Cultuur Economie


Op 1 januari kwam de nieuwe munt in omloop: de peso (teken: $). De waarde was gelijk aan de dollar. De politiek van de regering kon de goedkeuring van de vakbonden niet wegdragen. Begin november organiseerde de CGT de eerste algemene staking tegen de regering Menem. Toch bleek de nieuwe economische politiek te werken. De verkoop van staatsbedrijven bracht de regering meer dan 20 miljard dollar op. Daarmee werd de kostbare monetaire politiek grotendeels gefinancierd. De economische groei bedroeg 6,5%, hoger dan in enig jaar gedurende het recente verleden. De inflatie was eindelijk beteugeld en bedroeg slechts 10,5%.~~~ Op 17 maart ontplofte een krachtige bom, geplaatst door Iraanse terroristen, in de Israëlische ambassade in de hoofdstad. Er waren 18 doden en 250 gewonden.~~~ De tennisspeelster Gabriela Sabatini (*1970) won het open kampioenschap van de VS.~~~ Het noorden werd geteisterd door een cholera-epidemie.


1993


De periodieke verkiezingen in oktober leverden belangrijke overwinningen op voor de Peronisten. De politiek van Menem en zijn economische adviseurs werd daarmee grotendeels gelegitimeerd en ondersteund.


1994
Oorlog Cultuur


Op 22 augustus werd in Santa Fe, waar een speciale vergadering voor de herziening van de grondwet bijeen kwam, de nieuwe grondwet aangenomen. Voortaan was directe herverkiezing van de president mogelijk, maar de ambtstermijn werd gereduceerd van zes naar vier jaar. Ook werd een nieuwe functie ingesteld, die van ministerieel coördinator, een soort eerste minister, naar Spaans voorbeeld. Na een incident waarbij een dienstplichtige het leven verloor, besloot President Menem de dienstplicht af te schaffen.~~~ Het Amerikaanse televisiestation ABC onthulde dat Erich Priebke (*1912), die in 1944 als Duits officier bij Rome meer dan 350 personen als represaille had laten doodschieten, in San Carlos de Bariloche woonde. Italië vroeg en verkreeg zijn uitlevering.~~~ Op 18 juli werd weer een terroristische aanslag gepleegd. Ditmaal op een Joodse liefdadigheidsinstelling, de AMIA (Asociación Mutual Israelita Argentina), in Buenos Aires. Er waren 84 doden en ruim honderd gewonden. Een heel huizenblok werd volkomen vernield. Ook nu waren de daders vermoedelijk Libanezen.~~~ Vélez Sarsfield won de wereldbeker voetbal voor clubs in Milaan.


1995
Economie


Op 15 maart kwam de zoon van president Menem, Carlos Facundo, om het leven toen de helikopter waarin hij vloog, neerstortte. Hoewel het vermoedelijk een moordaanslag betrof, gaf de president opdracht, geen onderzoek in te stellen. Daardoor laadde hij sterk de verdenking op zich dat allerlei verhalen over illegale activiteiten in de onmiddellijke omgeving van de president juist waren.~~~ Bij de presidentsverkiezingen van 14 mei werd Menem herkozen met 50% van de stemmen. De kandidaat van de UCR, Horacio Massaccesi (*1948), kreeg maar 17%. De andere kandidaat, José Octavio Bordón, een voormalige Peronist, die nu aan het hoofd stond van de gelegenheidspartij Frepaso, kreeg 29%. Eduardo Bauzá (*1939) werd benoemd in de nieuwe functie van ministerieel coördinator (september).~~~ De economie kon zich herstellen van de "tequila crisis", zoals de crisis die in december 1994 in Mexico was begonnen bekend stond. De inflatie bedroeg slechts 3,5%, maar de economische groei was negatief (4,5%). Ernstiger was het probleem van de werkeloosheid (20%), een relatief nieuw verschijnsel in een land, dat tot ongeveer 1985 steeds volledige werkgelegenheid had gekend.~~~ In juli werd een ruzie met Brazilië beslecht. Argentinië klaagde erover dat Brazilië, in strijd met de Mercosur bepalingen, de invoer van Argentijnse auto-onderdelen belemmerde.~~~ Bij de Panamerikaanse Spelen (gehouden in Mar del Plata), behaalde Argentinië 40 gouden medailles.


1996
Cultuur


In juli trad Oscar Camilión (*1930) af, de minister van defensie. Hoewel Camilión door het Congres was vrijgesproken van schuld aan de grootscheepse levering van wapens aan Kroatië (1991-1995), was zijn positie onhoudbaar geworden.~~~ President Menem ontsloeg zijn uiterst succesvolle minister van economische zaken, Domingo Cavallo. Officieel was dat vanwege de groeiende economische problemen, hoofdzakelijk de uitblijvende verwachte groei. De werkelijke reden was waarschijnlijk, dat de populariteit van Cavallo die van Menem dreigde te overschaduwen. De CGT protesteerde tegen de economische politiek met algemene stakingen in augustus en september.~~~ Bij de eerste directe burgemeestersverkiezingen in Buenos Aires werd de radicaal Fernando de la Rúa gekozen met 40% van de stemmen (30 juni).~~~ De komst van Madonna, voor de verfilming van Evita, veroorzaakte grote commotie. Voor veel Peronisten was het een belediging voor de nagedachtenis van hun "Santa Evita" dat uitgerekend het Amerikaanse popidool de rol van Evita zou spelen.


1997
Oorlog Economie


Bij de verkiezingen voor het Congres op 26 oktober (waarbij 127 van de 257 zetels op het spel stonden), behaalde de oppositie een grote winst. De coalitie Alianza para el Trabajo, la Justicia y la Educación (Verbond voor Arbeid, Gerechtigheid en Onderwijs), die bestond uit de UCR en de Frepaso, won 46% van de stemmen en verhoogde het totaal aantal zetels naar 110. De Peronisten hadden nog altijd 118 zetels.~~~ In Madrid werd Korvetkapitein Adolfo Scilingo gearresteerd omdat hij tijdens de militaire dictatuur mensen had vermoord door ze op 2000 meter hoogte boven zee uit helikopters te gooien. Op deze manier zijn naar schatting 4400 personen vermoord in de periode 1976-1982.~~~ In januari werd het lichaam gevonden van de persfotograaf José Luis Cabezas, die blijkbaar was vermoord. Rechercheurs ontdekten de betrokkenheid van de zakenman Alfredo Yabrán (1944-1998), eigenaar van de snelpostdienst OCA, een vriend van President Menem en eveneens van Arabische afkomst.~~~ Met de Argentijnse economie ging het uitstekend. De groei bedroeg 8,4% en de inflatie was met 0,4% bijna helemaal verdwenen.


1998
Oorlog


In maart besliste het Congres dat de wetten punto final (1986) en obediencia debida (1987) moesten worden afgeschaft, omdat ze onder druk van het leger tot stand waren gekomen. Beide wetten ontsloegen iedereen van rechtsvervolging die ook maar op een of andere manier betrokken was geweest bij de repressie onder het militaire bewind van 1976-1983. President Menem sprak evenwel zijn veto uit over de stap van het Congres. Overigens gaf Menem wel opdracht om Fregatkapitein Alfredo Astiz oneervol ontslag uit de marine te geven omdat hij in een interview had verklaard er trots op te zijn dat hij actief had deelgenomen aan de strijd tegen de oppositie in de jaren van het militaire bewind. Astiz toonde geen enkele vorm van wroeging over de moorden die hij toen had gepleegd op weerloze gevangenen.~~~ Nadat hij was aangeklaagd wegens de moord op de persfotograaf Cabezas, pleegde Alfredo Yabrán zelfmoord. Ex-junta-leden Videla en Massera (1976-1981) werden gearresteerd wegens kinderroof.~~~ Eind april werd Dinko Sakic (*1922) uitgeleverd aan Kroatië. Sakic was tijdens de Tweede Wereldoorlog commandant van het Kroatische concentratiekamp Jasenovac (waar bijna 1 miljoen mensen werden vermoord), en was in 1945, samen met duizenden andere handlangers van het misdadige Ustasja-regime, naar Argentinië gevlucht.


1999
Oorlog Cultuur


Bij de presidentsverkiezingen in oktober kreeg de kandidaat van de UCR, De la Rúa, de meeste stemmen. Daarmee werd een einde gemaakt aan een periode van 10 jaar peronistisch bewind onder president Menem. Eerder die maand stelde de Spaanse onderzoeksrechter Baltasar Garzón (*1955) een kleine 100 Argentijnse militairen in staat van beschuldiging voor de moord op een aantal Spaanse burgers ten tijde van de strijd tegen de "subversie" in de jaren 1976-1983. De Spaanse regering verzocht officieel om de uitlevering van de verdachten, maar president Menem weigerde daarop in te gaan. Ook kandidaat-president De la Rúa verklaarde dat de verdachten niet zouden worden uitgeleverd. Op 10 december werd De la Rúa als president geïnstalleerd.~~~ In november werd in Buenos Aires een groot bronzen ruiterstandbeeld van Juan Manuel de Rosas onthuld. Daarmee was het officiële eerherstel van deze 19de-eeuwse caudillo afgerond.~~~ De Paraguayse generaal Lino César Oviedo (*1943), die een mislukte staatsgreep in zijn vaderland had georganiseerd, kreeg politiek asiel.

  2000 Door de wettelijk vastgelegde koppeling aan de dollar had de Argentijnse economie had flink te lijden van de hoge dollarkoers. Officieel was 15,4% van de bevolking werkeloos en bijna eenderde leefde onder de armoedegrens. Het herstelprogramma van President de la Rúa bracht een schok teweeg: de lonen gingen omlaag als gevolg van vergaande bezuinigingen en de belastingen gingen omhoog. De grote vakbonden organiseerden stakingen in februari, juni en november. De nieuwe "militante klassenstrijdbeweging" (CCC) protesteerde door het inrichten van wegversperringen. Woedend over de la Rúa's laksheid bij de ontrafeling van een corruptieschandaal in de senaat trad vice-president Carlos "Chacho" Álvarez (*1948) van de Frepaso af, en bracht daarmee de coalitie met de UCR in gevaar. María Julia Alsogaray (*1944), een vroegere vertrouwelinge van ex-president Menem, werd aangeklaagd voor valsheid in geschrifte, zelfverrijking en verhindering van de rechtsgang. Ex-president Raúl Alfonsín herwon een groot deel van zijn populariteit en vergrootte zijn invloed op de UCR, vooral door de verkiezing van zijn vertrouweling Sergio Montiel (*1927) tot partijvoorzitter.~~~ Argentinië leverde Thomas Drach (*1960) uit aan Duitsland. Drach was een van de hoofdverdachten van de ontvoering van de gebroeders Reemtsma, van de Duitse tabaksmagnaat.

  2001 In december kwam de slepende economische en politieke crisis tot uitbarsting. Grote demonstraties in en om de hoofdstad, ook van de getergde middenklasase, dwongen president De la Rúa tot aftreden. Adolfo Rodríguez Sáa (*1947), de peronistische gouverneur van San Luis, nam het presidentschap over, maar zijn machtsbasis was te wankel. Na een week werd hij weggewerkt door een "paleiscoup" binnen de peronistische partij, vooral van de afdeling Buenos Aires. Met de jaarwisseling werd Eduardo Duhalde (*1941) president, op basis van een akkoord van peronisten en UCR in de provincie Buenos Aires.~~~ De economie was een totale ineenstorting nabij. Hulppaketten van het IMF brachten geen verlichting en werden stopgezet. Wanhopig had de regering geprobeerd te bezuinigen om de gigantische buitenlandse schuld (van ruim 120 miljard dollar) te kunnen betalen. Buenos Aires en andere provincies besloten eigenmachtig geld te drukken ("patacones") om de salarissen van ambtenaren te betalen. Na de mislukking van twee ministers van economie, werd Menem's stereconoom Domingo Cavallo weer benoemd op deze post (maart) maar ook hij kon de problemen niet oplossen. Cavallo stelde keiharde maatregelen voor. Dit veroorzaakte de eerste massale protesten. In augustus gingen miljoenen de straat op om te demonstreren. Het hele jaar door blokkeerden zogenaamde piqueteros doorgaande wegen en uitvalswegen uit protest tegen de rampzalige economische politiek.~~~ Ex-president Menem werd gearresteerd wegens zijn aandeel in illegale wapenexport naar Kroatië en Ecuador ter waarde van 100 miljoen dollar (periode 1991-1995). Ex-juntaleider Videla werd aangeklaagd wegens samenzwering voor de liquidatie van poltieke tegenstanders in de periode 1976-1981. Op 6 maart maart verklaarde de federale rechter Gabriel Cavallo de amnestiewetten voor misdaden onder de dictatuur ongeldig.

    Argentinië door Dr. H. Ph. Vogel